Twee driehoeken zijn gelijkvormig als ze dezelfde vorm hebben: overeenkomstige hoeken zijn gelijk en overeenkomstige zijden hebben dezelfde verhouding, de vergrotingsfactork. Congruente driehoeken zijn gelijkvormig met k=1.ABDE=BCEF=ACDF=k
Voorbeeld
Driehoek ABC heeft de zijden 5, 4 en 6; driehoek DEF heeft de zijden 10, 8 en 12. Zijn ze gelijkvormig?510=48=612=2, dus ja, met k=2
Regel
Twee gelijke hoeken zijn genoeg (hh)
Als twee hoeken van de ene driehoek gelijk zijn aan twee hoeken van de andere, zijn de driehoeken gelijkvormig (hh). De derde hoeken zijn dan ook gelijk, want de hoekensom van een driehoek is 180°.∠A=∠D en ∠B=∠E⇒△ABC∼△DEF
Voorbeeld
Een driehoek heeft hoeken van 50° en 60°, een andere van 60° en 70°. Zijn ze gelijkvormig?180°−50°−60°=70°: beide hebben 50°, 60° en 70°, dus ja
Regel
Vergrotingsfactor en overeenkomstige zijden
Overeenkomstige zijden liggen tegenover gelijke hoeken en hun verhouding is de vergrotingsfactor k. Elke lengte van de grote driehoek is k keer de overeenkomstige lengte van de kleine, dus de omtrek wordt ook met k vermenigvuldigd.ADAB=k, dus BC=k⋅DE
Voorbeeld
Driehoek ADE is gelijkvormig met driehoek ABC met AD=3, DB=6 en DE=4. Zoek BC.k=ADAB=39=3, dus BC=3×4=12
Regel
Een evenwijdige aan een zijde
Een lijn DE evenwijdig aan BC met D op AB en E op AC snijdt een driehoek ADE af die gelijkvormig is met ABC: de hoek bij A is gemeenschappelijk en de hoeken bij D en E zijn overeenkomstige hoeken van de hoeken bij B en C.ABAD=ACAE=BCDE
Voorbeeld
DE∥BC, ∠A=70° en ∠B=48°. Zoek ∠ADE en ∠AED.∠ADE=∠B=48° en ∠AED=∠C=180°−70°−48°=62°
Regel
Een evenwijdige voorbij de hoek
Als D en E voorbij A liggen op de lijnen BA en CA en DE∥BC, is driehoek ADE een gedraaide kopie van een driehoek die gelijkvormig is met ABC: de hoeken bij D en E zijn verwisselende hoeken en de hoeken bij A zijn overstaande hoeken. Dezelfde verhoudingen gelden.ABAD=ACAE=BCDE
Voorbeeld
AD=3, AB=5 en BC=10. Zoek DE.10DE=53, dus DE=10×53=6
Regel
De hoogtelijn op de schuine zijde
In een rechthoekige driehoek knipt de hoogtelijn CH op de schuine zijde AB de driehoek in twee driehoeken die gelijkvormig zijn met ABC en met elkaar: elk heeft een rechte hoek en deelt een scherpe hoek met ABC.△AHC∼△ACB en △CHB∼△ACB
Voorbeeld
C=90° en ∠A=35°. Zoek ∠B en ∠HCB.∠B=90°−35°=55° en ∠HCB=∠A=35°
Regel
Stelling van Thales
Stelling van Thales: een lijn evenwijdig aan een zijde van een driehoek snijdt de andere twee zijden in dezelfde verhouding. Bewijs: ADE is gelijkvormig met ABC, dus ABAD=ACAE; trek beide kanten van 1 af en deel.DE∥BC⇒DBAD=ECAE
Voorbeeld
DE∥BC, AD=4, DB=6 en AE=6. Zoek EC.64=EC6, dus EC=6×46=9
Regel
Thales met oppervlakten
Een tweede bewijs. ADE en BDE hebben dezelfde hoogte vanuit E, dus hun oppervlakten verhouden zich als de basissen AD en DB; zo geven ADE en CDE de verhouding AE en EC. BDE en CDE hebben de basis DE en, omdat DE∥BC, dezelfde hoogte: gelijke oppervlakten.[BDE][ADE]=DBAD, [CDE][ADE]=ECAE, [BDE]=[CDE]
Voorbeeld
AD=2, DB=3 en [ADE]=8. Zoek [BDE] en de verhouding AE:EC.[BDE]=8×23=12=[CDE], dus AE:EC=8:12=2:3
Regel
Omgekeerde van Thales
Als D op AB en E op AC de zijden in dezelfde verhouding delen, dan is DE∥BC. Bewijs: ADE en ABC hebben de hoek bij A gemeenschappelijk en de zijden ernaast zijn evenredig (zhz), dus de driehoeken zijn gelijkvormig en de hoeken bij D en B zijn gelijk.DBAD=ECAE⇒DE∥BC
Voorbeeld
AD=6, DB=4, AE=9 en EC=6. Is DE∥BC?46=23 en 69=23: gelijk, dus ja
Regel
Hoogtelijnstelling
In een rechthoekige driehoek is het kwadraat van de hoogtelijn op de schuine zijde gelijk aan het product van de twee delen van de schuine zijde. Bewijs: AHC en CHB zijn gelijkvormig, dus CHAH=HBCH.CH2=AH⋅HB
Voorbeeld
AH=4 en HB=9. Zoek CH.CH2=4×9=36, dus CH=6
Regel
Rechthoekszijdestelling
In een rechthoekige driehoek is het kwadraat van een rechthoekszijde gelijk aan de hele schuine zijde keer het stuk ervan naast die zijde (de projectie van de rechthoekszijde). Bewijs: BHC en BCA zijn gelijkvormig, dus BCBH=BABC.BC2=BH⋅BA en AC2=AH⋅AB
Voorbeeld
AB=9 en BH=4. Zoek BC.BC2=4×9=36, dus BC=6
Regel
Pythagoras uit Euclides
Tel de twee rechthoekszijdestellingen op: de delen van de schuine zijde vormen samen de hele schuine zijde en de stelling van Pythagoras volgt. Het bewijs mag de stelling van Pythagoras zelf niet gebruiken.BC2+AC2=(BH+AH)⋅AB=AB2
Voorbeeld
AH=5, HB=4 en AB=9.BC2=4×9=36 en AC2=5×9=45, dus BC2+AC2=81=92
Regel
Scherphoekige en stomphoekige driehoeken
Vergelijk het kwadraat van de langste zijde c met a2+b2: gelijk betekent een rechte hoek, groter een stompe hoek, kleiner een scherphoekige driehoek. Met de hoogtelijn AH en x=CH is het bewijs twee keer Pythagoras en de extra term 2ax, plus bij een stompe hoek in C en min bij een scherpe.c2=a2+b2±2ax
Voorbeeld
Een driehoek heeft de zijden 5, 6 en 8. Wat voor soort is het?82=64 en 52+62=61; 64>61, dus hij heeft een stompe hoek
Regel
Omtrek en oppervlakte van gelijkvormige figuren
Bij gelijkvormige figuren wordt elke lengte met de vergrotingsfactor k vermenigvuldigd, dus de omtrek ook. De oppervlakte wordt met k2 vermenigvuldigd, want een oppervlakte is een lengte maal een lengte. Verdubbel je de zijden, dan wordt de oppervlakte vier keer zo groot.P2=k⋅P1 en A2=k2⋅A1
Voorbeeld
De driehoek met de zijden 3, 4, 5 en de driehoek met de zijden 6, 8, 10 hebben k=2.Omtrek: 12×2=24Oppervlakte: 6×22=24
Regel
Schaduwen: dezelfde zon
Op hetzelfde moment vallen de zonnestralen onder dezelfde hoek. Een paal en een boom staan allebei rechtop, dus elk maakt met zijn schaduw een rechthoekige driehoek, en de twee driehoeken zijn gelijkvormig (hh). Hoogte : schaduw is voor beide gelijk. Noem de paal h met schaduw s en de boom H met schaduw S.hH=sS
Voorbeeld
Een paal van 2 m heeft een schaduw van 3 m. Op hetzelfde moment heeft een boom een schaduw van 9 m. Hoe hoog is de boom?k=39=3, dus H=3×2=6 m
Regel
Een spiegel op de grond
Een spiegel op de grond kaatst licht terug onder de hoek waaronder het aankomt. De rechthoekige driehoek van het oog en de spiegel is dus gelijkvormig met de rechthoekige driehoek van de spiegel en de top van de boom (hh). Hoogte : afstand is voor beide gelijk. Noem de ooghoogte h, de afstand tot de spiegel d, de afstand van de spiegel tot de boom D en zijn hoogte H.hH=dD
Voorbeeld
Ogen 2 m boven de grond, 3 m van de spiegel. De spiegel staat 12 m van een boom. Hoe hoog is de boom?k=312=4, dus H=4×2=8 m
Regel
De schaal van een kaart
Een kaart is een gelijkvormige kopie van het terrein. Als 1 cm op de kaart N m in werkelijkheid is, wordt elke lengte met N vermenigvuldigd en elke oppervlakte met N2 (1 cm² is N2 m²). Reken de eenheid pas aan het eind om.L=N⋅l en A=N2⋅a
Voorbeeld
Op een kaart is 1 cm gelijk aan 500 m. Een weg is op de kaart 6 cm lang.6×500=3000 m =3 km
Regel
Congruente driehoeken: vier voorwaarden
Driehoeken zijn congruent als ze dezelfde vorm en dezelfde grootte hebben. Het is genoeg dat je ZZZ weet (drie gelijke zijden), ZHZ (twee gelijke zijden en de hoek ertussen), HZH of ZHH (twee gelijke hoeken en een zijde) of een rechte hoek, de schuine zijde en een rechthoekszijde.△ABC≅△QRP
Voorbeeld
AB=QR=5, BC=RP=7 en ∠B=∠R=60°.Twee zijden en de hoek ertussen zijn gelijk (ZHZ), dus △ABC≅△QRP en AC=QP
Regel
Meten over een vijver
Om AB over een vijver te vinden, ga je in C staan en verleng je AC en BC voorbij C tot D en E met CD=CA en CE=CB. De overstaande hoeken bij C zijn gelijk, dus de driehoeken zijn congruent (ZHZ) en DE=AB. Meet DE op het droge.△ABC≅△DEC, dus AB=DE
Voorbeeld
CA=CD=30 m, CB=CE=40 m en DE=45 m.AB=DE=45 m
Regel
De zes fasen van een probleem
Werk elk probleem in dezelfde zes fasen.1 Gegeven, gevraagd2 Verband: welke driehoeken zijn gelijkvormig of congruent, en waarom3 Aanpak: hoe het gegeven naar het gevraagde leidt4 Uitwerking: reken uit5 Kijk na: is het antwoord redelijk6 Toepassen: welke andere problemen dezelfde aanpak oplost
Voorbeeld
Een meer ligt tussen B en C. DE∥BC met AD=20, DB=40 en DE=35.Verband: △ADE∼△ABC. Aanpak: k=2020+40=3.Uitwerking: BC=3×35=105. Kijk na: 105>35 klopt
Tip
Zet de hoekpunten in de goede volgorde
Schrijf △ABC∼△PQR met de hoekpunten in overeenkomstige volgorde: het eerste hoekpunt hoort bij het eerste, het tweede bij het tweede, het derde bij het derde. De zijden horen dan bij elkaar volgens hun letters: AB bij PQ, BC bij QR, AC bij PR.
Voorbeeld
△ABC∼△PQR met AB=4, PQ=6 en BC=8. Zoek QR.k=46=23, dus QR=23×8=12
Tip
Lees de volgorde van de letters
In △ABC≅△QRP staan de letters in overeenkomstige volgorde: A hoort bij Q, B bij R en C bij P. Dus AB=QR, BC=RP en AC=QP, en ∠C=∠P, hoe de driehoek ook gedraaid of omgeklapt is.
Voorbeeld
△ABC≅△QRP met AB=8, BC=9 en ∠C=60°.QR=8, RP=9 en ∠P=60°
Let op!
Niet elke lijn geeft een gelijkvormige driehoek
Alleen een lijn evenwijdig aan BC snijdt een gelijkvormige driehoek af. Bij een andere lijn door D verschillen de hoeken bij D en E van die bij B en C en zijn de verhoudingen niet gelijk. Eén gemeenschappelijke hoek is niet genoeg: er zijn twee paren nodig.
Voorbeeld
✘ Een lijn door D en E met ∠ADE=50° maar ∠B=60°: de driehoeken delen alleen ∠A, dus ze zijn niet gelijkvormig.✔ ∠ADE=∠B alleen als DE∥BC
Let op!
Oppervlakten groeien met k², niet met k
Als de zijden k keer zo lang zijn, is de oppervlakte niet k keer maar k2 keer zo groot. Voor een oppervlakte k gebruiken is de meest gemaakte fout bij problemen met gelijkvormige figuren. Test je antwoord: een figuur drie keer zo breed en zo hoog bedekt negen kleine.
Voorbeeld
k=3 en de kleine oppervlakte is 5 cm².✘ 5×3=15 cm²✔ 5×32=45 cm²
Regel
De inhoud van gelijkvormige ruimtefiguren groeit met k³
Is elke lengte van een ruimtefiguur k keer zo lang, dan is de oppervlakte k2 keer zo groot en de inhoud k3 keer zo groot: in een inhoud zitten drie lengtes. Een kubus met ribbe 3 is opgebouwd uit 3×3×3=27 kleine kubussen. In “Gelijkvormige figuren en ruimtefiguren: lengtes × k, oppervlakten × k², inhouden × k³” laat het tabblad Vergroten het origineel en de vergroting zien met de factoren k, k2 en k3.l2=kl1A2=k2A1V2=k3V1
Voorbeeld
Een standbeeld van 2 m hoog heeft een massa van 500 kg en er is 12 m² verf voor nodig. Een gelijkvormig standbeeld is 3 m hoog, dus de vergrotingsfactor is k=3/2 (1,5). Verf hoort bij de oppervlakte, dus 12×49=27 m². Massa hoort bij de inhoud, dus 500×827=1687,5 kg.k2=49k3=827
Regel
Van oppervlakten of inhouden terug naar k
Ken je twee oppervlakten van gelijkvormige figuren, dan is k de wortel van de verhouding van de oppervlakten; bij twee inhouden is k de derdemachtswortel van de verhouding van de inhouden. Gebruik daarna k voor de andere grootheid: van oppervlakten naar een inhoud heb je k3 nodig, van inhouden naar een oppervlakte k2. In “Gelijkvormige figuren en ruimtefiguren: lengtes × k, oppervlakten × k², inhouden × k³” doet het tabblad Zoek k dit voor getypte lengtes, oppervlakten of inhouden.k=A1A2k=3V1V2
Voorbeeld
Twee gelijkvormige vazen hebben een oppervlakte van 18 en 50 cm². De verhouding is 1850=925, dus k=35. Een inhoud van 54 cm³ wordt 54×(35)3=54×27125=250 cm³. Bij de inhouden 27 en 64 krijg je k=4/3 en worden de oppervlakten met (34)2=16/9 vermenigvuldigd: 36 wordt 64.1850=925k=35
Definitie
De gulden snede: a : b = (a + b) : a
Een lijnstuk is volgens de gulden snede verdeeld als het lange deel a zich verhoudt tot het korte deel b als het geheel tot het lange deel. Schrijf x=a:b. Dan is (a+b):a=1+x1=x, dus x2=x+1 en de positieve oplossing is x=21+5≈1,618. De andere oplossing, −0,618, is negatief en is geen lengte. In “De gulden snede: a : b = (a + b) : a” vergelijkt het tabblad Snijd een lijnstuk de twee verhoudingen voor een snede die je typt.a:b=(a+b):a=xx2=x+1x=21+5≈1,618
Voorbeeld
Een lijnstuk van 10 cm geeft a=1,61810≈6,18 cm en b≈3,82 cm. Controle met a:b≈1,618 en (a+b):a=10:6,18≈1,618. Een snede in 6 en 4 is niet gulden, want 6:4=1,5 maar 10:6≈1,667.x2−x−1=01+4×1=5
Regel
De gouden rechthoek behoudt zijn vorm
Een rechthoek is een gouden rechthoek als hij zijn vorm behoudt nadat er een vierkant is afgesneden: wat overblijft is gelijkvormig met het geheel, dus l:w=w:(l−w). Dat geeft weer l:w=x met x2=x+1. Snijd steeds opnieuw vierkanten af: elk overblijfsel is een kleinere gouden rechthoek. Bij het tabblad Gouden rechthoek van “De gulden snede: a : b = (a + b) : a” typ je de lengte en de breedte en zie je de vierkanten.wl=l−wwl=xw
Voorbeeld
Een gouden rechthoek van 10 cm breed is ongeveer 10×1,618=16,18 cm lang. Snijd er een vierkant van 10 bij 10 af: wat overblijft is 10 bij 6,18 en 10:6,18≈1,618, dezelfde verhouding als 16,18:10=1,618 (afgerond). Een rechthoek van 3 bij 2 heeft de verhouding 1,5; na het afsnijden van een vierkant van 2 bij 2 is wat overblijft 2 bij 1 met de verhouding 2: niet dezelfde vorm.l=1,618w3−2=1
Let op!
Drie gelijke hoeken of ZZH zijn niet genoeg
Drie gelijke hoeken maken driehoeken gelijkvormig, niet congruent: de grootte kan verschillen. Twee gelijke zijden en een gelijke hoek die er niet tussen ligt (ZZH) leggen de driehoek ook niet vast. De gelijke hoek moet tussen de twee gelijke zijden liggen.
Voorbeeld
AB=AD=5, BD=6 en DC=4. De driehoeken ABC en ADC hebben AC en de hoek bij C gemeen.BC=6+4=10 maar DC=4, dus ze zijn niet congruent
Bijzonder geval
Een bewijs kan stukgaan voorbij A
Het bewijs van Thales met gelijkvormige driehoeken gebruikt AB=AD+DB. Als D voorbij A ligt, klopt dat niet en gaat het bewijs stuk. Het bewijs met oppervlakten gebruikt nooit waar D ligt en werkt dus nog. Test een bewijs in een nieuwe figuur voordat je het vertrouwt.
Voorbeeld
D ligt voorbij A met AD=2 en AB=5: dan is DB=2+5=7.AD+DB=2+7=9=5=AB
Oefenen
DE∥BC in driehoek ABC met D op AB. AD=3, AB=9 en DE=4. Zoek BC. Makkelijk
Toon de oplossing
Driehoek ADE is gelijkvormig met driehoek ABC: de hoek bij A is gemeenschappelijk en DE∥BC geeft gelijke overeenkomstige hoeken.
De vergrotingsfactor is k=ADAB=39=3.
BC=3×DE=3×4=12.
Antwoord → 12
Controle: BCDE=124=31=ABAD
Een driehoek heeft de hoeken 40° en 75°. Een andere driehoek heeft de hoeken 75° en 65°. Zijn de driehoeken gelijkvormig? Makkelijk
Toon de oplossing
Zoek de derde hoek van elke driehoek: 180°−40°−75°=65° en 180°−75°−65°=40°.
De eerste driehoek heeft de hoeken 40°, 75° en 65°, de tweede 75°, 65° en 40°.
Beide hebben dezelfde drie hoeken, dus de driehoeken zijn gelijkvormig (hh).
Antwoord → ja
Twee gelijke hoeken waren genoeg: het derde paar volgt vanzelf.
DE∥BC met D op AB en E op AC. AD=4, DB=6 en AE=6. Zoek EC. Makkelijk
Toon de oplossing
Volgens de stelling van Thales snijdt de evenwijdige lijn beide zijden in dezelfde verhouding: DBAD=ECAE.
64=EC6
EC=6×46=9
Antwoord → 9
Controle: 64=32 en 96=32
In een rechthoekige driehoek ABC deelt de hoogtelijn CH de schuine zijde in AH=4 en HB=9. Zoek CH. Makkelijk
Toon de oplossing
Gebruik de hoogtelijnstelling: CH2=AH⋅HB.
CH2=4×9=36
CH=6 (een lengte is positief).
Antwoord → 6
Controle: CHAH=64=32=96=HBCH
Een paal van 2 m werpt een schaduw van 4 m. Op hetzelfde moment werpt een boom een schaduw van 10 m. Hoe hoog is de boom? Makkelijk
Toon de oplossing
De zon staat onder dezelfde hoek, dus de twee rechthoekige driehoeken zijn gelijkvormig (hh).
Hoogte : schaduw is voor beide gelijk: 2H=410.
H=2×410=5 m.
Antwoord → 5 m
Controle: de boom heeft de langere schaduw, dus hij is hoger dan de paal.
Op een kaart is 1 cm gelijk aan 250 m. Twee dorpen liggen op de kaart 8 cm van elkaar. Hoever liggen ze in werkelijkheid van elkaar? Makkelijk
Toon de oplossing
1 cm op de kaart is 250 m in werkelijkheid.
8×250=2000 m.
2000 m is 2 km.
Antwoord → 2000 m (2 km)
Controle: 4 cm zou 1000 m zijn, dus 8 cm is 2000 m.
△ABC≅△QRP, AC=7 en ∠B=60°. Bereken QP en ∠R. Makkelijk
Toon de oplossing
De letters staan in overeenkomstige volgorde: A hoort bij Q, B bij R en C bij P.
AC hoort bij QP, dus QP=AC=7.
∠B hoort bij ∠R, dus ∠R=60°.
Antwoord → QP=7, ∠R=60°
Controle: congruente driehoeken hebben alle overeenkomstige zijden en hoeken gelijk.
In een rechthoekige driehoek ABC met de hoogtelijn CH is de schuine zijde AB=20 en BH=5. Zoek de rechthoekszijde BC. Middel
Toon de oplossing
Gebruik de rechthoekszijdestelling: het kwadraat van de rechthoekszijde is de schuine zijde keer het stuk ernaast: BC2=BH⋅BA.
BC2=5×20=100
BC=10.
Antwoord → 10
Het andere stuk is AH=20−5=15, dus AC2=15×20=300.
D ligt op AB en E op AC met AD=3, DB=5, AE=6 en EC=8. Is DE evenwijdig aan BC? Middel
Toon de oplossing
Volgens de omgekeerde van Thales is de lijn precies evenwijdig als DBAD=ECAE.
DBAD=53 en ECAE=86=43.
53=43, dus de verhoudingen zijn niet gelijk.
Antwoord → nee
Voor een ja zouden beide verhoudingen gelijk moeten zijn.
In een rechthoekige driehoek ABC deelt de hoogtelijn CH de zijde AB=10 in AH=2 en HB=8. Zoek AC2 en BC2 met de rechthoekszijdestellingen en laat zien dat AC2+BC2=AB2. Middel
Toon de oplossing
AC2=AH⋅AB=2×10=20.
BC2=BH⋅BA=8×10=80.
AC2+BC2=20+80=100=102=AB2.
Antwoord → AC2=20, BC2=80, som 100
In het algemeen: AC2+BC2=(AH+HB)⋅AB=AB2.
Een driehoek heeft de zijden 7, 9 en 12. Is hij scherphoekig, rechthoekig of stomphoekig? Middel
Toon de oplossing
Vergelijk het kwadraat van de langste zijde met de som van de andere twee kwadraten.
122=144 en 72+92=49+81=130.
144>130: de hoek tegenover de zijde 12 is stomp.
Antwoord → stomphoekig
Met zijden 7, 9 en 11: 121<130, scherphoekig.
DE∥BC, waarbij D voorbij A ligt op de lijn BA en E voorbij A op de lijn CA. AD=3, AB=6 en BC=14. Zoek DE. Middel
Toon de oplossing
Verwisselende hoeken en overstaande hoeken maken driehoek ADE gelijkvormig met driehoek ABC (hh).
BCDE=ABAD=63=21.
DE=21×14=7.
Antwoord → 7
De kleine driehoek is half zo groot als de grote.
In een rechthoekige driehoek ABC (C=90°) is de hoogtelijn CH getekend. ∠B=28°. Zoek ∠A, ∠ACH en ∠HCB. Middel
Toon de oplossing
In driehoek ABC: ∠A=90°−28°=62°.
Driehoek AHC is gelijkvormig met driehoek ACB en heeft een rechte hoek bij H: ∠ACH=∠B=28°.
Driehoek CHB is gelijkvormig met driehoek ACB: ∠HCB=∠A=62°.
Antwoord → A=62°, ACH=28°, HCB=62°
Controle: ∠ACH+∠HCB=28°+62°=90°
Twee driehoeken zijn gelijkvormig. Overeenkomstige zijden zijn 5 cm en 10 cm. De kleine driehoek heeft omtrek 18 cm en oppervlakte 12 cm². Bereken de omtrek en de oppervlakte van de grote driehoek. Middel
Toon de oplossing
k=510=2.
De omtrek wordt met k vermenigvuldigd: 18×2=36 cm.
De oppervlakte wordt met k2 vermenigvuldigd: 12×22=48 cm².
Antwoord → omtrek 36 cm, oppervlakte 48 cm²
Controle: de oppervlakte groeit sneller (×4) dan de omtrek (×2).
De ogen van een lange man zijn 2 m boven de grond. Hij ziet de top van een toren in een spiegel op de grond. De spiegel staat 4 m van hem en 20 m van de toren. Hoe hoog is de toren? Middel
Toon de oplossing
De hoeken bij de spiegel zijn gelijk, dus de twee rechthoekige driehoeken zijn gelijkvormig (hh).
k=420=5.
H=5×2=10 m.
Antwoord → 10 m
Controle: de toren staat verder van de spiegel dan de man, dus hij is hoger dan zijn ogen.
Op een kaart is 1 cm gelijk aan 2 km. Een meer is getekend als een rechthoek van 4 cm bij 3 cm. Wat is de oppervlakte van het meer in werkelijkheid? Middel
Toon de oplossing
1 cm² op de kaart is 2×2=4 km²: oppervlakten worden met 22 vermenigvuldigd.
De oppervlakte op de kaart is 4×3=12 cm².
12×4=48 km².
Antwoord → 48 km²
Controle: de echte zijden zijn 8 km en 6 km en 8×6=48.
Om de breedte AB van een vijver te meten, staat Eda in C en verlengt ze AC en BC voorbij C tot D en E met CD=CA=24 m en CE=CB=45 m. Ze meet DE=51 m. Bereken AB. Middel
Toon de oplossing
CD=CA, CE=CB en de overstaande hoeken bij C zijn gelijk: △ABC≅△DEC (ZHZ).
Overeenkomstige zijden zijn gelijk: A hoort bij D en B bij E, dus AB=DE.
AB=51 m.
Antwoord → 51 m
Controle: de derde zijden AB en DE liggen tegenover de gelijke hoeken bij C.
DE∥BC met D op AB en E op AC. AD=x, DB=6, AE=x+3 en EC=8. Zoek x. Moeilijk
Toon de oplossing
Stelling van Thales: DBAD=ECAE, dus 6x=8x+3.
Kruislings vermenigvuldigen: 8x=6(x+3)=6x+18.
2x=18, dus x=9.
Antwoord → x=9
Controle: AD=9, AE=12 en 69=812=23
In een rechthoekige driehoek ABC (C=90°) is de hoogtelijn CH=12 en AH=9. Zoek HB, AB, AC en BC. Moeilijk
Toon de oplossing
Hoogtelijnstelling: CH2=AH⋅HB, dus 144=9⋅HB en HB=16. Dan is AB=9+16=25.
Rechthoekszijdestelling: AC2=AH⋅AB=9×25=225, dus AC=15.
Rechthoekszijdestelling: BC2=HB⋅AB=16×25=400, dus BC=20.
Antwoord → HB=16, AB=25, AC=15, BC=20
Controle: 152+202=225+400=625=252
Een driehoek heeft de zijden BC=5, AC=6 en AB=9. Laat zien dat de hoek bij C stomp is en zoek x=CH, waarbij H het voetpunt is van de hoogtelijn uit A op het verlengde van BC. Moeilijk
Toon de oplossing
De langste zijde is AB=9: AB2=81 en AC2+BC2=36+25=61.
81>61, dus de hoek bij C is stomp.
Bij een stompe hoek is AB2=AC2+BC2+2⋅BC⋅x: 81=61+10x.
10x=20, dus x=2.
Antwoord → stomp bij C, x=2
Controle: BH=5+2=7, AH2=36−4=32 en AB2=49+32=81
D ligt voorbij A op BA met AD=2 en AB=5. Het bewijs van Thales met gelijkvormige driehoeken gebruikt AB=AD+DB. Klopt dat hier? Welk bewijs van Thales werkt nog? Moeilijk
Toon de oplossing
D ligt aan de andere kant van A, dus DB=DA+AB=2+5=7.
AD+DB=2+7=9, maar AB=5: de regel klopt niet en het bewijs met gelijkvormige driehoeken gaat stuk.
Het bewijs met oppervlakten gebruikt nooit waar D ligt, dus het werkt nog.
Antwoord → nee (9=5); het bewijs met oppervlakten werkt nog
Test een bewijs altijd in de nieuwe figuur: hier gaat één regel stuk.
Ali zegt: “Als de zijden van een driehoek twee keer zo lang worden, wordt de oppervlakte twee keer zo groot.” Test het met de driehoek met zijden 3, 4, 5 en de driehoek met zijden 6, 8, 10. Moeilijk
Toon de oplossing
Beide driehoeken zijn rechthoekig: de rechthoekszijden zijn basis en hoogte.
De oppervlakten zijn 23×4=6 en 26×8=24.
24=4×6: de oppervlakte is vier keer zo groot, niet twee keer. De bewering is onwaar.
Antwoord → onwaar: k=2 geeft de oppervlakte ×4
Eén tegenvoorbeeld is genoeg om te laten zien dat een bewering onwaar is.
In driehoek ABC is DE evenwijdig aan BC (D op AB, E op AC). AD=2, DB=4 en ADE heeft oppervlakte 10. Bereken de oppervlakte van ABC en van trapezium DBCE. Moeilijk
Toon de oplossing
△ADE∼△ABC en AB=2+4=6, dus k=26=3.
De oppervlakte gaat met k2: 10×32=90.
Het trapezium is de rest: 90−10=80.
Antwoord → 90 en 80
Controle: k2=9 en 10×9=90.
In een rechthoekige driehoek ABC (C=90°) verdeelt de hoogtelijn CH de schuine zijde in AH=3 en HB=12. Bereken CH en de oppervlakte van driehoek ABC. Moeilijk
Toon de oplossing
Hoogtelijnstelling: CH2=AH⋅HB=3×12=36, dus CH=6.
De schuine zijde is AB=3+12=15.
De oppervlakte is 215×6=45.
Antwoord → CH=6, oppervlakte 45
Controle: rechthoekszijdestelling AC2=AH⋅AB=3×15=45 en 62+32=45.
B, D en C liggen op een lijn met AB=AD=5, BD=6 en DC=4. Zijn de driehoeken ABC en ADC congruent? Wat laat dit zien over ZZH? Moeilijk
Toon de oplossing
Gelijk: AB=AD=5, de zijde AC en de hoek bij C.
Maar BC=BD+DC=6+4=10 en DC=4: de derde zijden verschillen.
Twee zijden en een hoek zijn gelijk, toch zijn de driehoeken niet congruent: de hoek ligt niet tussen de zijden.
Antwoord → nee: ZZH is geen voorwaarde voor congruentie
De gelijke hoek moet tussen de twee gelijke zijden liggen (ZHZ).
Interactieve applicaties bij dit onderwerp
Gratis applicaties openen met een gratis leerlingaccount. Docenten kunnen alle applicaties gebruiken in een live les.