Interactive Lessons

Lijnen, veelhoeken en vierhoeken: tekenen, eigenschappen en hoekopgaven

Lesnotities

Definitie

Veelhoek

Een veelhoek is een gesloten figuur van rechte zijden. Hij heeft evenveel hoekpunten als zijden: een driehoek 3, een vierhoek 4, een vijfhoek 5, een zeshoek 6.
3456
Voorbeeld
Een figuur met 5 zijden heeft ook 5 hoekpunten.
12345
Definitie

Punt, lijn, lijnstuk en halve lijn

Een punt heeft een plaats maar geen grootte. Door twee punten gaat precies één lijn en die houdt nooit op. Een lijnstuk [AB] heeft twee eindpunten en een lengte |AB|. Een halve lijn [AB begint in A en loopt eindeloos door.
AABABAB[AB]AB[AB
Voorbeeld
A en B liggen 6 cm uit elkaar.
AB6 cm
Definitie

Hoek en top

Twee halve lijnen met hetzelfde beginpunt maken een hoek. Het beginpunt is de top. In de naam ∠ABC staat de top B in het midden. Een rechte hoek is 90°.
ACαB
Voorbeeld
De halve lijnen gaan door A en C, de top is B.
AC∠ABCB
Regel

Cirkel, loodlijn en evenwijdige lijn

Elk punt van een cirkel ligt even ver r van het middelpunt. De middellijn is twee stralen. De loodlijn van een punt naar een lijn is de kortste weg ernaartoe. Evenwijdige lijnen snijden elkaar nooit en blijven even ver uit elkaar.
OrdPFd
Voorbeeld
Een cirkel heeft een straal van 3 cm.
O3 cm6 cm
Definitie

Driehoek: hoekpunten, zijden en soorten

Driehoek ABC heeft 3 hoekpunten A, B, C en 3 zijden AB, BC, CA. Naar zijn zijden is hij ongelijkzijdig (allemaal verschillend), gelijkbenig (twee gelijk) of gelijkzijdig (alle drie gelijk).
Voorbeeld
Zijden 4 cm, 4 cm en 6 cm: twee zijden zijn gelijk, dus gelijkbenig.
6 cm4 cm4 cm
Bijzonder geval

Stokjes die niet sluiten

Drie stokjes maken alleen een driehoek als de twee kortere samen langer zijn dan het langste.
abcg✘
Voorbeeld
Stokjes van 3, 4 en 8 cm sluiten niet.
3481✘
Definitie

Rechthoek en vierkant

Een rechthoek ABCD heeft 4 hoekpunten en 4 zijden. Overstaande zijden zijn gelijk en alle vier de hoeken zijn recht. Een vierkant is een rechthoek met vier gelijke zijden, dus elk vierkant is een rechthoek.
ABCDABCD
Voorbeeld
AB = 5 cm en BC = 3 cm.
ABCD5353
Regel

Veelhoeken uit lijnen

Lijnen die elkaar na elkaar snijden (lijn 1 met lijn 2, lijn 2 met lijn 3, … en de laatste met lijn 1) sluiten een veelhoek. Elke lijn bevat één zijde en elk snijpunt is een hoekpunt: n lijnen maken n zijden en n hoekpunten.
1231234
Voorbeeld
Vijf lijnen sluiten een figuur: 5 zijden en 5 hoekpunten, een vijfhoek.
12345
Let op!

Lijnen die niet sluiten

Twee evenwijdige buurlijnen snijden elkaar nooit, dus er is geen hoekpunt. Drie lijnen door één punt snijden elkaar alleen daar. Een figuur die zichzelf snijdt is geen veelhoek.
✘P✘✘
Voorbeeld
✘ Drie lijnen door één punt maken een driehoek.✔ Ze komen alleen in dat punt samen: geen driehoek.
P✘
Regel

Regelmatige veelhoek

Een regelmatige veelhoek heeft gelijke zijden EN gelijke hoeken. Gelijke hoeken alleen zijn niet genoeg (een rechthoek) en gelijke zijden alleen ook niet (een ruit). Een vierkant en een gelijkzijdige driehoek zijn regelmatig.
✘✘✔
Voorbeeld
Een rechthoek heeft 4 rechte hoeken, maar zijn zijden zijn 5 en 3. → not regular
53✘
Regel

Hoekensom van een driehoek

De drie hoeken van een driehoek zijn samen altijd 180°: knip de hoeken af en leg ze naast elkaar, ze vormen een gestrekte hoek. Naar zijn hoeken is een driehoek scherphoekig, rechthoekig of stomphoekig, en hij heeft hoogstens één rechte of stompe hoek.
αβγαβγ
Voorbeeld
Twee hoeken zijn 50° en 60°.
50°60°?50°60°?
Regel

Gelijkbenige en gelijkzijdige driehoeken

Gelijke zijden hebben gelijke hoeken tegenover zich. De twee basishoeken van een gelijkbenige driehoek zijn gelijk. Een gelijkzijdige driehoek heeft drie hoeken van 60°.
ααβ60°60°60°
Voorbeeld
De tophoek is 80°.
??80°
Regel

Buitenhoek

Een buitenhoek ligt tussen een zijde en het verlengde van de volgende zijde. Binnenhoek + buitenhoek = 180°. Een buitenhoek van een driehoek is gelijk aan de som van de twee hoeken die er niet naast liggen.
αγα+γACB
Voorbeeld
A = 40° en C = 70°. De buitenhoek bij B is hun som.
40°70°?ACB
Regel

Twee evenwijdige lijnen en twee snijlijnen

Twee evenwijdige lijnen en twee snijlijnen maken een trapezium, een parallellogram, een ruit, een rechthoek, een vierkant of een driehoek. Als AB ∥ DC zijn de hoeken bij dezelfde opstaande zijde samen 180° en de vier hoeken van een vierhoek samen 360°.
αδABCDα+δ=180°
Voorbeeld
AB ∥ DC en A = 70°.
70°?ABCD
Definitie

De familie van de vierhoeken

Een trapezium heeft één paar evenwijdige zijden. Een parallellogram heeft er twee. Een ruit is een parallellogram met vier gelijke zijden, een rechthoek er een met vier rechte hoeken, een vierkant is allebei. Dus een vierkant is ook een rechthoek, een ruit, een parallellogram en een trapezium.
Voorbeeld
Is elke rechthoek een parallellogram? Ja: beide paren overstaande zijden zijn evenwijdig.
✔
Definitie

Trapezium: een paar evenwijdige zijden

Een trapezium is een vierhoek met een paar evenwijdige zijden; de andere twee zijden zijn niet evenwijdig. Kijk om er een te herkennen naar de richtingen van de zijden, niet naar hun lengtes of naar de hoeken. De hoeken aan de uiteinden van een van de andere twee zijden zijn binnenhoeken aan dezelfde kant: samen zijn ze 180°. In de applicatie "Trapezia: herken, toets en maak ze" test het tabblad Een figuur testen de zijden van vier hoekpunten die je typt.
ABCD
Voorbeeld
ABCD met A(0, 0), B(6, 0), C(4, 3), D(1, 3): AB en DC hebben allebei helling 0, dus ze zijn evenwijdig. BC heeft helling −3/2 en AD heeft helling 3: niet evenwijdig. Eén paar: ABCD is een trapezium. Hoek A is ongeveer 71,6°, dus hoek D = 180° − 71,6° = 108,4°.
0−3/203ABCD
Regel

Twee zijden toetsen met hellingen

De helling van een zijde is hoeveel ze omhoog gaat gedeeld door hoeveel ze opzij gaat, van het ene hoekpunt naar het volgende. Twee zijden zijn evenwijdig als hun hellingen gelijk zijn. Toets een vierhoek met de twee paren overstaande zijden: AB met DC en BC met AD. Een zijde die recht omhoog gaat heeft geen helling; twee zijden die allebei recht omhoog gaan zijn evenwijdig. Tel de paren: 0, 1 of 2. Bij Een figuur testen schrijft de pagina de vier hellingen op en toetst ze beide paren van overstaande zijden.
1/2−21/23ABCD
Voorbeeld
A(0, 0), B(4, 2), C(3, 4), D(1, 3): AB gaat 4 opzij en 2 omhoog: helling 2 : 4 = 1/2. DC gaat van D naar C, 2 opzij en 1 omhoog: helling 1 : 2 = 1/2. Gelijk, dus AB en DC zijn evenwijdig. BC heeft helling −2 en AD heeft helling 3: niet evenwijdig. Eén paar: een trapezium. Bij A(0, 0), B(5, 1), C(4, 4), D(−1, 2) zijn de vier hellingen 1/5, −3, 2/5 en −2: AB en DC verschillen en BC en AD verschillen. Geen paar: geen trapezium.
1/5−32/5−2ABCD
Bijzonder geval

Eén paar of minstens één paar?

Niet elk boek definieert het trapezium op dezelfde manier. Met precies één paar evenwijdige zijden is een parallellogram geen trapezium. Met minstens één paar is elk parallellogram, elke rechthoek, ruit en elk vierkant ook een trapezium. Zoek uit welke regel jouw boek en jouw leraar gebruiken. In de applicatie kies je de regel met Precies één paar evenwijdige zijden of Minstens één paar evenwijdige zijden: het oordeel, de figuren bij De figuren sorteren en de opdrachten bij Maak er een volgen je keuze.
ABCD
Voorbeeld
A(0, 0), B(5, 0), C(7, 3), D(2, 3): AB en DC hebben helling 0 en BC en AD hebben helling 3/2: twee paar evenwijdige zijden. Met precies één paar is dit geen trapezium (het is een parallellogram). Met minstens één paar is het een trapezium, en ook een parallellogram.
Regel

Diagonalen die elkaar middendoor delen

Een diagonaal verbindt twee hoekpunten die geen buren zijn. Als de diagonalen elkaar middendoor delen, is de vierhoek een parallellogram. Gelijke diagonalen maken er een rechthoek van, loodrechte diagonalen een ruit, allebei een vierkant.
ABCDM
Voorbeeld
AC = 10 cm en de diagonalen delen elkaar middendoor in M.
ABCDM55
Let op!

Maar één diagonaal middendoor

Als maar één diagonaal middendoor wordt gedeeld, is de vierhoek geen parallellogram. Met loodrechte diagonalen is het een vlieger. Loodrechte of gelijke diagonalen alleen maken geen parallellogram.
M✘
Voorbeeld
✘ De diagonalen staan loodrecht, dus het is een ruit.✔ Er wordt er maar één middendoor gedeeld: een vlieger.
M✔
Tip

Een hoekopgave oplossen

Werk in stappen: wat is gegeven en wat wordt gevraagd, welke regel ze verbindt, de vergelijking met x, het antwoord en de controle met 180° of 360°.
Voorbeeld
De hoeken zijn x, 2x en 3x.
x3x2x30°90°60°
Tip

Twee cirkels maken een driehoek

Als twee cirkels elkaar in C snijden, zijn AC en BC stralen, dus een liniaal heb je niet nodig. Twee cirkels snijden elkaar in twee punten als de afstand AB kleiner is dan r1 + r2 (en groter dan hun verschil).
ABCABr1r2
Voorbeeld
Stralen 4 en 6, AB = 9. → scalene: 9, 4, 6
ABC946

Oefenen

Een driehoek heeft de hoeken 60° en 70°. Hoe groot is de derde hoek? Makkelijk
60°70°?
Toon de oplossing
De drie hoeken zijn samen 180°.
60°70°50°
Antwoord → 50°
Controle: .
In de rechthoek ABCD is de zijde AB 7 cm en BC 4 cm. Hoe lang zijn CD en DA? Makkelijk
ABCD7 cm4 cm
Toon de oplossing
Overstaande zijden van een rechthoek zijn gelijk.
CD ligt tegenover AB, dus .
ABCD7474
DA ligt tegenover BC, dus .
Antwoord → CD = 7 cm en DA = 4 cm
Niet CD = 4: AB en BC liggen naast elkaar, niet tegenover elkaar.
Zes lijnen snijden elkaar na elkaar en de laatste snijdt de eerste. Welke figuur sluiten ze en hoeveel hoekpunten heeft hij? Makkelijk
Toon de oplossing
Eén lijn bevat één zijde, dus er zijn 6 zijden.
Een veelhoek heeft evenveel hoekpunten als zijden: 6 hoekpunten.
Een figuur met 6 zijden is een zeshoek.
123456
Antwoord → een zeshoek met 6 hoekpunten
Hexa betekent zes.
De tophoek van een gelijkbenige driehoek is 70°. Hoe groot is elke basishoek? Middel
??70°
Toon de oplossing
De twee basishoeken zijn gelijk en de drie hoeken zijn samen 180°.
55°55°70°
Antwoord → 55° elk
Controle: .
In het parallellogram ABCD is de hoek A 65°. Hoe groot zijn de hoeken B, C en D? Middel
65°???ABCD
Toon de oplossing
Aanliggende hoeken zijn samen 180°: B ligt naast A.
Overstaande hoeken zijn gelijk: en .
65°115°65°115°ABCD
Antwoord → B = 115°, C = 65°, D = 115°
Controle: .
Een driehoek heeft de hoeken en . Hoe groot is de buitenhoek bij B? Middel
45°60°?ACB
Toon de oplossing
Een buitenhoek is de som van de twee hoeken die er niet naast liggen.
A en C liggen niet naast de buitenhoek bij B.
45°60°105°ACB
Antwoord → 105°
Controle: en .
Het trapezium ABCD heeft , en . Hoe groot zijn de hoeken D en C? Moeilijk
80°70°??ABCD
Toon de oplossing
De hoeken bij de opstaande zijde AD zijn samen 180°.
De hoeken bij de opstaande zijde BC zijn samen 180°.
80°70°110°100°ABCD
Antwoord → D = 100° en C = 110°
Controle: .
De hoeken van een driehoek verhouden zich als 2 : 3 : 4. Hoe groot is de grootste hoek? Moeilijk
2x3x4x
Toon de oplossing
Schrijf de hoeken als 2x, 3x en 4x. Samen zijn ze 180°.
40°60°80°
Antwoord → 80°
Controle: .
Cirkel A heeft straal 4 cm en cirkel B straal 6 cm. De middelpunten liggen 9 cm uit elkaar. Snijden de cirkels elkaar en wat voor driehoek is ABC? Moeilijk
ABC946
Toon de oplossing
De cirkels snijden elkaar als de afstand kleiner is dan de stralen samen en groter dan hun verschil.
en : ze snijden elkaar.
De zijden zijn AB = 9, AC = 4 (straal van A) en BC = 6 (straal van B).
649
9, 4 en 6 zijn allemaal verschillend.
Antwoord → ze snijden elkaar; ABC is ongelijkzijdig
Een liniaal is niet nodig: de cirkels geven de lengtes.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Primary, stage 4, Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8

Nederland: Groep 6, Groep 7, Klas 1, Groep 8, Klas 2

Turkije (MEB): Klas 4, Klas 5, Klas 6, Klas 7

Engeland (GCSE, A Level): Year 4, Year 5, Year 6, Year 7, Year 8

VS (Common Core): Grade 3, Grade 4, Grade 5, Grade 6, Grade 7, Grade 8

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 9 applicaties

Driehoek, vierkant en rechthoek: zijden en hoekpunten

  • De zijden en hoekpunten van een driehoek, rechthoek en vierkant benoemen
  • Zeggen hoe zijden en hoekpunten samenhangen
  • Een driehoek benoemen naar zijden; een vierkant is een rechthoek

Punten, lijnen, halve lijnen, hoeken, cirkels en loodlijnen tekenen

  • De gereedschappen voor punt, lijn, lijnstuk, hoek en cirkel herkennen
  • Figuren tekenen met potlood, liniaal, passer en tekendriehoek
  • Zeggen wat tekeningen laten zien: gelijke stralen, de kortste loodlijn

Veelhoeken uit lijnen

  • Kijken wat er gebeurt als lijnen na elkaar samenkomen
  • Driehoeken, vierhoeken en vijfhoeken vormen uit lijnen
  • Zeggen dat een veelhoek evenveel lijnen, zijden en hoekpunten heeft

Regelmatige veelhoeken en driehoeken naar hun hoeken

  • Eigenschappen van regelmatige veelhoeken en diagonalen vinden
  • Binnen- en buitenhoeken en de hoekensom van een driehoek vinden
  • Driehoeken benoemen naar hoeken en zijden

Twee cirkels en de driehoek

  • Voorspellen welke driehoek twee snijdende cirkels geven
  • Getallen kiezen voor drie soorten driehoeken
  • Zeggen wanneer de cirkels geen driehoek geven

Twee evenwijdige lijnen en twee snijlijnen

  • Voorspellen welke figuren twee evenwijdigen en twee snijlijnen maken
  • Figuren ordenen naar evenwijdige zijden, gelijke zijden en hoeken
  • De hoekensom van een driehoek en eigenschappen van vierhoeken noemen

Vierhoeken waarvan de diagonalen elkaar middendoor delen

  • Voorspellen welke vierhoeken diagonalen hebben die elkaar middendoor delen
  • Vierhoeken bouwen met diagonalen van eigen lengte en hoek
  • Beoordelen wat middendoor delende, gelijke en loodrechte diagonalen zeggen

Trapezia: herken, toets en maak ze

  • Zeggen welke eigenschap een vierhoek tot trapezium maakt
  • Figuren sorteren in trapezia en andere vierhoeken
  • Een ontbrekend hoekpunt of een hoek van een trapezium vinden

Hoekproblemen in driehoeken en vierhoeken

  • Benoemen wat gegeven en gevraagd is in een hoekprobleem
  • De regel kiezen die de hoeken verbindt en een vergelijking opstellen
  • In stappen oplossen en controleren met 180° of 360°