Interactive Lessons

Bewijzen bij driehoeken: hoeken en zijden

Lesnotities

Definitie

Stelling en bewijs

Een stelling is waar voor elk geval van haar soort. Een bewijs is een keten van regels: elke regel heeft een reden en gebruikt alleen wat gegeven is of de regels erboven.
Voorbeeld
Eén regel van een bewijs en zijn reden. (verwisselende hoeken)
Regel

Hoekensom van een driehoek

De drie hoeken van een driehoek zijn samen 180°, in elke driehoek. Als twee hoeken bekend zijn, trek je hun som van 180° af.
abcABC
Voorbeeld
Een driehoek heeft hoeken van 48° en 61°. Hoe groot is de derde?
48°61°xABC
Regel

Bewijs: een evenwijdige lijn

Teken de lijn door A evenwijdig aan BC. Verwisselende hoeken zetten b en c naast a en de drie vullen een rechte lijn.
abcbcABC
Voorbeeld
Een driehoek heeft B = 56° en C = 37°.
a56°37°56°37°ABC
Regel

Bewijs: een halve draaiing

Draai de driehoek 180° om M, het midden van BC: een parallellogram ABA'C. Bij B liggen b en c naast elkaar en samen met a zijn het binnenhoeken aan dezelfde kant.
abcABCA'M
Voorbeeld
Een driehoek heeft a = 50°. Dan vullen b en c samen de rest.
50°bcABCA'M
Regel

De buitenhoek

Een buitenhoek ontstaat door een zijde en de verlenging van de volgende zijde. Hij is gelijk aan de twee niet aanliggende binnenhoeken samen.
abeABC
Voorbeeld
In driehoek ABC is A = 70° en B = 60°. Zoek de buitenhoek bij C.
70°60°eABC
Regel

Buitenhoeken zijn samen 360°

Neem bij elk hoekpunt één buitenhoek. Elk is 180° min een binnenhoek, dus samen zijn ze 3 × 180° − 180°.
yzxABC
Voorbeeld
Twee buitenhoeken van een driehoek zijn 130° en 120°. Zoek de derde.
120°130°110°ABC
Regel

Vierhoek: 360°

Een diagonaal binnen een vierhoek knipt hem in twee driehoeken. Hun hoeken samen zijn de vier hoeken van de vierhoek.
ABCD
Voorbeeld
Drie hoeken van een vierhoek zijn 85°, 110° en 70°. Zoek de vierde.
85°110°70°xABCD
Regel

Grotere zijde, grotere hoek

In een driehoek ligt de grotere hoek tegenover de grotere zijde en andersom. Gelijke zijden liggen tegenover gelijke hoeken.
ABC
Voorbeeld
A = 44°, B = 57°, C = 79°. Welke zijde is de kortste en welke de langste?BC ligt tegenover 44° (kortste), AB tegenover 79° (langste)
44°57°79°ABC
Regel

Bewijs: de grotere zijde

Stel AB > AC. Zet D op AB met AD = AC: driehoek ACD is gelijkbenig en ∠ADC is een buitenhoek van driehoek DBC.
ddABCD
Voorbeeld
AB = 8 en AC = 5: D ligt 5 van A., dus
53ABCD
Regel

Driehoeksongelijkheid

Elke zijde is korter dan de andere twee samen. De derde zijde ligt dus tussen het verschil en de som van de andere twee.
abcABC
Voorbeeld
Twee zijden zijn 4 en 9. Tussen welke getallen ligt de derde zijde x?, dus
x49ABC
Regel

Bewijs: een zijde verlengen

Verleng AB voorbij B tot D met BD = BC. Dan is ∠BCD = ∠BDC en ∠ACD groter, dus in driehoek ACD is de zijde tegenover die hoek groter.
yABCD
Voorbeeld
AB = 6, BC = 4, AC = 7. Verleng AB tot D met BD = 4.
6447ABCD
Regel

Bewijs door tegenspraak

Om AB > AC te laten zien als ∠C > ∠B, neem aan dat AB ≤ AC. AB = AC geeft ∠C = ∠B en AB < AC geeft ∠C < ∠B: beide botsen met het gegeven.
Voorbeeld
C = 70° en B = 50°. Neem aan dat AB ≤ AC. of , maar , dus
Regel

Congruentie: de uitspraak en de voorwaarden

Twee driehoeken zijn congruent als een verschuiving, draaiing of spiegeling de ene op de andere afbeeldt. In een congruentie-uitspraak zoals ABC ≅ PQR staan de hoekpunten in overeenkomstige volgorde: A hoort bij P, B bij Q en C bij R. Drie zijden (ZZZ), twee zijden en de hoek ertussen (ZHZ), twee hoeken en een zijde (HZH of HHZ) en, in een rechthoekige driehoek, de schuine zijde en een zijde (RSZ) zijn genoeg. Drie hoeken (HHH) niet, en twee zijden met een hoek die er niet tussen ligt (ZZH) kunnen bij twee driehoeken passen. De applicatie "Congruentie-uitspraken en bewijzen" heeft Uitspraak, Voorwaarden en Bouw het bewijs.
Voorbeeld
De driehoeken ABC en PQR hebben a = 5, b = 7 en ∠A = 40°. Vergelijk a met b × sin A: de waarde van b × sin 40° is ongeveer 4,50, en 4,50 < 5 < 7, dus er passen 2 verschillende driehoeken (∠B ≈ 64,1° of 115,9°): ZZH is niet genoeg. Als ∠A = 50° en ∠B = 60°, dan is ∠C = 180° − 50° − 60° = 70°.
Tip

De volgorde van een bewijs

De tekening of de aanname komt eerst. Een regel gebruikt alleen regels erboven en de laatste regel is de stelling. Twee regels die elkaar niet gebruiken mogen wisselen.
Voorbeeld
Bewijs met de evenwijdige lijn: regel 1 tekent, regels 2, 3 en 4 gebruiken regel 1, regel 5 gebruikt 2, 3 en 4.Goed: 1 2 3 4 5 en 1 4 3 2 5; niet 2 1 3 4 5
Let op!

Meten is geen bewijs

Veel driehoeken meten, of de hoeken van één driehoek afscheuren, laat een idee zien maar bewijst niets: je kunt niet elke driehoek meten en een meting is nooit exact.
Voorbeeld
✘ Ik mat 50 driehoeken, elke som is ongeveer 180°: bewezen.✔ Een bewijs met redenen: voor elke driehoek
Bijzonder geval

Een bewijs kan stukgaan

In een vierhoek met een deuk kan de diagonaal AC buiten liggen. De regels die de hoeken bij A en C knippen kloppen niet: de som is nog 360°, maar dit bewijs laat het niet zien.
ACDB
Voorbeeld
Een deuk bij B: A = 30°, C = 30°, D = 50°., groter dan een gestrekte hoek
ACDB30°30°50°
Bijzonder geval

Het voetpunt van de hoogtelijn

Het hoogtelijnbewijs gebruikt BH + HC = BC, dus het voetpunt H moet tussen B en C liggen. Bij een stompe hoek in B is dat niet zo en gaat het bewijs stuk. Het bewijs met verlengen heeft die voorwaarde niet.
ABCH
Voorbeeld
Hoek B = 120°, AB = 4, BC = 5: het voetpunt ligt 2 voorbij B, dus HC = 7.
27ABCH

Oefenen

Twee hoeken van een driehoek zijn 47° en 68°. Zoek de derde hoek. Makkelijk
47°68°xABC
Toon de oplossing
De drie hoeken zijn samen .
Antwoord → 65°
Controle:
In driehoek is en . Hoe groot is de buitenhoek bij ? Makkelijk
64°41°xABC
Toon de oplossing
De buitenhoek is de som van de twee niet aanliggende binnenhoeken, en .
Antwoord → 105°
Controle: en
Een driehoek heeft de hoeken , en . Welke zijde is de langste? Makkelijk
40°75°65°ABC
Toon de oplossing
De langste zijde ligt tegenover de grootste hoek.
De grootste hoek is .
De zijde tegenover is .
Antwoord →
De kortste zijde ligt tegenover : dat is .
De buitenhoek bij van een driehoek is 125° en . Zoek en de binnenhoek bij . Middel
x48°125°yABC
Toon de oplossing
De buitenhoek is , dus .
De binnenhoek bij ligt naast de buitenhoek op een rechte lijn: .
Antwoord → ,
Controle:
In het bewijs met de evenwijdige lijn staat de regel en later . Geef de reden van elke regel. Middel
Toon de oplossing
en liggen op de lijn door evenwijdig aan . De hoeken en liggen tussen de evenwijdige lijnen aan weerszijden van .
De drie hoeken , en liggen naast elkaar langs de rechte lijn .
Antwoord → verwisselende hoeken; hoeken op een rechte lijn
Zonder de evenwijdige lijn zouden er geen gelijke hoeken zijn en geen rechte lijn om te gebruiken.
Kan een driehoek de zijden 5 cm, 6 cm en 12 cm hebben? Middel
Toon de oplossing
Tel de twee kortste zijden op: .
Vergelijk met de langste zijde: .
De twee kortste zijden samen zijn te kort, dus de stokjes sluiten niet.
Antwoord → nee
Eén paar dat faalt is genoeg voor nee; voor ja moet je alle drie de paren nakijken.
Twee zijden van een driehoek zijn 7 cm en 10 cm. Hoeveel hele aantallen centimeters kan de derde zijde zijn? Middel
Toon de oplossing
De derde zijde ligt tussen en .
, dus kan 4, 5, ..., 16 zijn.
Van 4 tot 16 zijn er getallen.
Antwoord → 13
De uiteinden 3 en 17 mogen niet: de driehoek zou plat zijn.
Twee buitenhoeken van een driehoek zijn 110° en 125°. Zoek de derde buitenhoek en de drie binnenhoeken. Middel
Toon de oplossing
De buitenhoeken zijn samen : .
Elke binnenhoek is min zijn buitenhoek: , en .
Antwoord → buitenhoek 125°; binnenhoeken 70°, 55°, 55°
Controle:
De hoeken van een vierhoek zijn , , en (in graden). Zoek en de vier hoeken. Moeilijk
xx+202x2x+10
Toon de oplossing
De vier hoeken zijn samen (twee driehoeken).
, dus .
De hoeken zijn 55°, 75°, 110° en 120°.
Antwoord → ; 55°, 75°, 110°, 120°
Controle:
In driehoek is de hoek bij 120°, en . Het hoogtelijnbewijs van gebruikt . Klopt dat hier? Moeilijk
27ABCH
Toon de oplossing
De hoek bij is stomp, dus het voetpunt ligt op de verlenging van , voorbij .
, dus en .
, maar .
Antwoord → nee: ligt buiten en , dus dit bewijs gaat stuk
Gebruik het bewijs met verlengen: dat werkt voor elke driehoek.
Een driehoek heeft de zijden , en . Laat zien dat de driehoek bestaat en zet de hoeken , , van groot naar klein. Moeilijk
1297ABC
Toon de oplossing
Controleer alle drie de paren: , en .
De langste zijde is , tegenover .
Dan , tegenover , en de kortste , tegenover .
Antwoord →
De grootste hoek ligt tegenover de langste zijde.

Interactieve applicaties bij dit onderwerp

Gratis applicaties openen met een gratis leerlingaccount. Docenten kunnen alle applicaties gebruiken in een live les.

Over het gratis account en Plus

Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5

Cambridge International: Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Nederland: Klas 1, Klas 2, Vwo · Wiskunde C, Klas 3 (havo, vwo)

Turkije (MEB): Klas 9, Klas 10

Engeland (GCSE, A Level): Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

VS (Common Core): Geometrie

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 3 applicaties

Hoekensombewijzen: evenwijdige lijnen, een halve draaiing, de buitenhoek

  • Drie bewijzen van de hoekensom van een driehoek lezen
  • Een buitenhoek gelijk stellen aan twee niet-aanliggende binnenhoeken
  • De regels van een bewijs in een goede volgorde zetten
  • Weten dat meten een controle is, geen bewijs

Bewijzen over zijden en hoeken: de grotere zijde, de driehoeksongelijkheid

  • Bewijzen dat de grotere zijde tegenover de grotere hoek ligt
  • Twee bewijzen van de driehoeksongelijkheid lezen
  • Een bewijs uit het ongerijmde volgen

Congruentie-uitspraken en bewijzen

  • Een congruentie opschrijven met hoekpunten in overeenkomstige volgorde
  • Zeggen welke gegevens congruentie tonen, en waarom ZZH en HHH niet
  • Gelijke delen markeren en een bewijs met redenen lezen