Interactive Lessons

Roteren en vergroten op het rooster

Lesnotities

Definitie

Draaiing om een middelpunt

Een draaiing draait een hele figuur om een vast punt, het middelpunt O. O blijft staan waar het staat. De figuur behoudt zijn grootte en gaat op dezelfde manier rond. Je hebt een hoek, een richting en een middelpunt nodig.
xyO
Voorbeeld
A (3, 1) draait 90° met de klok meeom O (0, 0): A′ (1, −3)
xyO(3,1)(1,−3)
Definitie

Met de klok mee en tegen de klok in

Met de klok mee is de kant waarop de wijzers van een klok gaan. Tegen de klok in is de andere kant op. Dezelfde hoek de andere kant op geeft een ander beeld.
xyOAA′xyOAA″
Voorbeeld
A (2, 0): 90° met de klok mee → (0, −2)90° tegen de klok in → (0, 2)
xyO(2,0)(0,−2)xyO(2,0)(0,2)
Regel

Draaien om de oorsprong: de regels

Om de oorsprong: 90° met de klok mee , 180° , 90° tegen de klok in .
xy(x,y)(y,−x)(−x,−y)(−y,x)
Voorbeeld
(3, 1) → 90° met de klok mee (1, −3)180° (−3, −1)90° tegen de klok in (−1, 3)
xy(3,1)(1,−3)(−3,−1)(−1,3)
Regel

Draaien om een ander middelpunt

Trek het middelpunt eraf, draai en tel het middelpunt er weer bij op: draai de vector van O naar A en A′ is O plus de gedraaide vector. Voor 90° met de klok mee om : .
xyOAA′
Voorbeeld
O (1, 2), A (4, 3): A − O = (3, 1)gedraaid (1, −3): A′ = (2, −1)
xyO(1,2)A(4,3)A′(2,−1)
Regel

Even ver van het middelpunt

Een draaiing houdt elk punt even ver van het middelpunt: . A′ ligt dus op de cirkel om O door A.
xyOAA′rr
Voorbeeld
O (0, 0), A (3, 1), A′ (1, −3):9 + 1 = 1 + 9, allebei 10
xyO(3,1)(1,−3)√10√10
Regel

270° met de klok mee = 90° tegen de klok in

Een draaiing de ene kant op is gelijk aan een draaiing de andere kant op: de twee hoeken zijn samen 360°, . Dezelfde draaiing kun je dus op twee manieren zeggen.
xyOAA′90°270°
Voorbeeld
A (3, 1): 270° met de klok mee= 90° tegen de klok in = (−1, 3)
xyO(3,1)(−1,3)90°270°
Bijzonder geval

Een halve draaiing is een puntspiegeling

Een halve draaiing (180°) is aan beide kanten hetzelfde. Het is ook een spiegeling in het punt O: A, O en A′ liggen op één lijn en O is het midden, .
xyOAA′
Voorbeeld
O (1, 2), A (4, 3) → A′ (−2, 1)midden van A A′: (1, 2)
xyO(1,2)A(4,3)A′(−2,1)
Regel

Het middelpunt van een draaiing vinden

Het middelpunt ligt even ver van A en A′ en van B en B′. Het ligt dus op de middelloodlijn van A A′ en van B B′: het middelpunt is waar de twee middelloodlijnen elkaar snijden.
xyAA′BB′O
Voorbeeld
A (4, 0) → A′ (0, 4): de lijn y = xB (3, 1) → B′ (−1, 3) snijdt hem in O (0, 0)
xy(4,0)(0,4)(3,1)(−1,3)O
Regel

Een draaiing volledig beschrijven

Geef altijd de hoek, de richting en het middelpunt. “Een draaiing” of “een draaiing van 90°” alleen is niet volledig.
xyOα
Voorbeeld
Draaiing van 90° tegen de klok inom (0, 0)
xyO(0,0)90°
Definitie

Vergroting

Een vergroting schaalt een hele figuur vanuit een middelpunt O met een schaalfactor k. Elk punt gaat langs een lijn door O. Het beeld heeft dezelfde vorm (de hoeken blijven gelijk) maar een andere grootte.
xyOAA′
Voorbeeld
O (0, 0), :A (2, 1) → A′ (6, 3)
xyO(2,1)(6,3)
Regel

Schaalfactor en afstanden

De afstand tot het middelpunt wordt vermenigvuldigd met k: . Om de oorsprong ; om : .
xyOAA′OAk·OA
Voorbeeld
: A (2, 1) → A′ (6, 3): A (2, 1) → A′ (4, 2)
xyO(2,1)(4,2)(6,3)k=3k=2
Bijzonder geval

k tussen 0 en 1 (verkleinen)

Als k tussen 0 en 1 ligt, is het beeld kleiner dan de oorspronkelijke figuur en ligt het tussen O en de figuur. k = 1 verandert niets; een k groter dan 1 maakt het beeld groter. Breuken zoals 1/2 mogen.
xyOAA′
Voorbeeld
: A (4, 2) → A′ (2, 1)
xyO(4,2)(2,1)
Bijzonder geval

Een negatieve schaalfactor

Bij een negatieve k ligt het beeld aan de andere kant van O en staat het ondersteboven. k = −1 is een halve draaiing; k = −2 maakt het beeld ook twee keer zo groot.
xyOAA′
Voorbeeld
: A (3, 1) → A′ (−6, −2): A (3, 1) → A′ (−3, −1)
xyO(3,1)(−6,−2)(−3,−1)
Regel

Het middelpunt en de schaalfactor vinden

Teken de lijnen door A en A′ en door B en B′: ze snijden elkaar in het middelpunt. De schaalfactor is (min als het beeld aan de andere kant ligt). De weg terug heeft schaalfactor .
xyOABA′B′
Voorbeeld
A (3, 2) → A′ (5, 3), B (2, 3) → B′ (3, 5)lijnen snijden in O (1, 1), k = 2
xyO(1,1)A(3,2)B(2,3)A′(5,3)B′(3,5)
Regel

Lengtes × k, hoeken gelijk

Elke lengte (en de omtrek) wordt vermenigvuldigd met k. De hoeken veranderen niet, dus de figuren zijn gelijkvormig.
xyaka
Voorbeeld
: AB = 4 → A′B′ = 6omtrek 10 → 15
xy46
Regel

Oppervlakte × k × k

De oppervlakte wordt vermenigvuldigd met , niet met k. Een verdubbelde lengte geeft 4 keer de oppervlakte. (Volumes krijgen ; dat komt bij het onderwerp volume.)
Ak²A
Voorbeeld
Vierkant van 2 × 2, k = 3:oppervlakte 4 → 36 (× 9)
436
Definitie

Congruent of gelijkvormig

Figuren met dezelfde grootte en vorm zijn congruent: een gedraaide kopie is congruent. Figuren met dezelfde hoeken maar een andere grootte zijn gelijkvormig: een vergrote kopie is gelijkvormig, niet congruent.
3453456810
Voorbeeld
Zijden 3, 4, 5: gedraaid 3, 4, 5vergroot met k = 2: 6, 8, 10
3453456810
Regel

De vier transformaties vergeleken

Verschuiving, spiegeling en draaiing behouden de grootte (congruent); een spiegeling keert de richting om. Een vergroting behoudt de hoeken maar verandert de grootte (gelijkvormig). Controleer de grootte en de richting van A, B, C.
xyxyxyxy
Voorbeeld
Zelfde grootte, zelfde richting:verschuiving of draaiing
xyxy
Regel

Twee transformaties achter elkaar

Twee spiegelingen in evenwijdige spiegellijnen op afstand d zijn samen een verschuiving over . Twee spiegellijnen die elkaar snijden onder een hoek zijn samen een draaiing van om het snijpunt. Twee vergrotingen vermenigvuldig je: .
xym1m22d
Voorbeeld
Spiegellijnen x = 1 en x = 4:verschuiving over 6 naar rechts
xyx=1x=46
Regel

Een reeks transformaties

Een reeks transformaties doet de ene stap na de andere, en de volgorde maakt uit: eerst spiegelen en dan verschuiven is niet hetzelfde als eerst verschuiven en dan spiegelen. Twee spiegelingen in evenwijdige lijnen zijn samen één verschuiving over twee keer de afstand; twee spiegelingen in lijnen die elkaar snijden zijn samen één draaiing over twee keer de hoek, om het snijpunt. In "Reeksen transformaties en gelijkwaardige beschrijvingen" kies je maximaal drie stappen bij Reeks, twee spiegellijnen bij Gelijkwaardige beschrijvingen en bouw je een reeks bij Zoek de reeks.
Voorbeeld
Het punt (2, 1) wordt verschoven over (3, −2) naar (5, −1), gespiegeld in de x-as naar (5, 1) en 90° tegen de klok in gedraaid om O naar (−1, 5). Eerst spiegelen geeft (2, −1) en daarna verschuiven geeft (5, −3): een ander punt. De spiegellijnen x = 1 en x = 4 liggen 3 van elkaar, dus de twee spiegelingen zijn één verschuiving over 2 × 3 = 6.
Tip

Waar verder

Draaisymmetrie van een vorm staat bij Symmetrie: spiegellijnen en draaiing. Verschuivingen en spiegelingen staan bij Verschuiven en spiegelen op het rooster. Schaaltekeningen staan bij Verhoudingen. Grafieken verplaatsen staat bij Grafieken transformeren.
Voorbeeld
Hierna: volumes en k³bij het onderwerp volume

Oefenen

Het punt A (4, −1) wordt 90° met de klok mee gedraaid om de oorsprong. Waar komt het terecht? Makkelijk
xyOA
Toon de oplossing
De regel voor 90° met de klok mee:
Hier is en , dus het beeld is
xyOAA′
Antwoord → A′ (−1, −4)
Controle: OA en OA′ zijn allebei .
Het punt A (2, 3) wordt vanuit de oorsprong vergroot met schaalfactor 3. Waar komt het terecht? Makkelijk
xyOA
Toon de oplossing
Vermenigvuldig beide coördinaten met k = 3
en
xyOAA′
Antwoord → A′ (6, 9)
A′ ligt 3 keer zo ver van de oorsprong als A.
Draai A (4, 2) 180° om het middelpunt O (1, 1). Waar ligt A′? Middel
xyOA
Toon de oplossing
Een halve draaiing: O is het midden van A en A′
xyOAA′
Antwoord → A′ (−2, 0)
Controleer het midden: en .
A (4, 6) wordt vanuit de oorsprong vergroot tot A′ (2, 3). Wat is de schaalfactor? Middel
xyOAA′
Toon de oplossing
Vergelijk één coördinaat:
De andere komt overeen:
xyOAA′24
Antwoord → k = 1/2
k ligt tussen 0 en 1, dus het beeld is kleiner.
Een rechthoek van 3 bij 2 wordt vergroot met schaalfactor 4. Geef de zijden en de oppervlakte van het beeld. Moeilijk
32
Toon de oplossing
Lengtes × 4: en
Oppervlakte:
32128696
Controle met :
Antwoord → 12 bij 8, oppervlakte 96
De oppervlakte is 16 keer zo groot, niet 4 keer.
A (2, 0) draait naar A′ (0, 2) om de oorsprong. Beschrijf de draaiing volledig. Moeilijk
xyOAA′
Toon de oplossing
De regel voor 90° tegen de klok in is
past
Middelpunt: de oorsprong (0, 0)
xyOAA′90°
Antwoord → 90° tegen de klok in om (0, 0)
Dezelfde draaiing is 270° met de klok mee.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5, MYP 3

Cambridge International: Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Nederland: Klas 1, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Vwo · Wiskunde C

Turkije (MEB): Klas 8, Klas 9, Klas 10

Engeland (GCSE, A Level): Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

VS (Common Core): Grade 8, Grade 7, Geometrie

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 8 applicaties

Draai een figuur om een middelpunt

  • Een punt en een vorm draaien om de oorsprong over 90°, 180°, 270°
  • Draaien om elk willekeurig middelpunt op het rooster
  • Weten dat een draaiing afstanden, lengtes en hoeken behoudt
  • Een draaiing beschrijven met hoek, richting en middelpunt

Zoek het middelpunt van de draaiing

  • Het middelpunt van een draaiing vinden op twee middelloodlijnen
  • De hoek en richting van een draaiing vinden
  • Een draaiing controleren met gelijke afstanden tot het middelpunt

Vergroot een figuur vanuit een middelpunt

  • Een punt en een vorm vergroten vanuit een centrum met factor k
  • Vergroten met een gebroken schaalfactor
  • Weten dat een negatieve schaalfactor het beeld aan de andere kant zet
  • Weten dat lengtes met k en oppervlakte met k × k vermenigvuldigen

Zoek het middelpunt en de schaalfactor

  • Het centrum van een vergroting vinden uit figuur en beeld
  • De schaalfactor vinden als A′B′ ÷ AB
  • Een vergroting beschrijven met schaalfactor en centrum

Beschrijf elke transformatie

  • Een verschuiving, spiegeling, draaiing of vergroting herkennen
  • Elk van de vier volledig beschrijven
  • Weten welke de afmeting behouden en welke niet
  • Twee transformaties combineren

Lengtes en oppervlaktes bij vergroten

  • Weten dat lengtes en omtrek met k worden vermenigvuldigd
  • Weten dat de oppervlakte met k × k wordt vermenigvuldigd
  • Weten dat de vergrote vorm gelijkvormig is, niet congruent

Reeksen transformaties en gelijkwaardige beschrijvingen

  • Een vorm volgen door maximaal drie stappen
  • Weten dat twee spiegelingen een verschuiving of draaiing geven
  • Een reeks stappen vinden die een vorm op een doel afbeeldt

Draaiingen en vergrotingen in het dagelijks leven

  • Draaiingen en vergrotingen gebruiken: molen, reuzenrad, projector
  • Vinden waar een wiektop landt na kwartslagen
  • Een geprojecteerde hoek vinden met schaalfactor k