Interactive Lessons

Grafieken van echte situaties

Lesnotities

Definitie

Afstand–tijdgrafiek

Onderaan staat de tijd, omhoog de afstand tot de start (of tot huis). Elk punt zegt: op dit moment is de wandelaar zo ver weg.
tdtd
Voorbeeld
Sam is na 3 minuten 150 m van huis:
124100200td3150
Regel

Steilheid is snelheid

Hoe steiler het stuk, hoe sneller de wandelaar. Snelheid = afstand van het stuk ÷ tijd van het stuk.
tdAB
Voorbeeld
Van 100 m naar 400 m in 3 minuten:
1234100200300400td300
Regel

Vlak is stilstaan, omlaag is teruglopen

Een vlak stuk: de afstand verandert niet, dus de wandelaar staat stil. Een stuk dat omlaag gaat: de afstand tot huis wordt kleiner, de wandelaar loopt terug (een negatieve snelheid).
td
Voorbeeld
Vlak op 350 m van minuut 5 tot 9, dan omlaag naar 150 m op minuut 13:
td1315059350
Regel

Gemiddelde snelheid

Gemiddelde snelheid = alle meters ÷ alle tijd, de tijd stilstaan meegeteld.
td
Voorbeeld
Loopt 200 m in 2 min, rust 3 min, loopt 300 m in 5 min:
246812100200300400td10500
Regel

Een fles vullen

Het water stroomt met constante snelheid in. Waar de fles smal is stijgt het wateroppervlak snel (een steile grafiek); waar hij breed is stijgt het langzaam (een vlakke grafiek).
th
Voorbeeld
Een kraan geeft 60 ml per seconde. Een smal deel van 10 cm², een breed deel van 30 cm²:
th1612
Definitie

Snelheid–tijdgrafiek

Nu staat op de verticale as de SNELHEID, niet de afstand. Een vlak stuk is een constante snelheid; de auto staat alleen stil als de grafiek op de as ligt (snelheid 0).
tv
Voorbeeld
Vlak op 8 m/s van 2 s tot 6 s:
484tv682
Regel

Versnelling

De steilheid van een stuk van een snelheid–tijdgrafiek is de versnelling: de verandering van de snelheid ÷ de tijd. Vertragen geeft een negatief getal.
tvtΔv
Voorbeeld
Van 10 m/s naar 4 m/s in 3 s:
12344812tv3−6
Regel

Oppervlakte is afstand

De oppervlakte onder een snelheid–tijdgrafiek is de afgelegde afstand. Knip hem in rechthoeken (snelheid × tijd) en driehoeken (½ × tijd × snelheid).
tvv×t½vt
Voorbeeld
6 m/s gedurende 5 s, dan van 6 m/s naar 0 in 4 s:
51036tv3012
Regel

Een schuin stuk is een trapezium

Een stuk van snelheid a naar snelheid b is een trapezium: het gemiddelde van de twee snelheden maal de tijd.
tvabmt
Voorbeeld
Van 4 m/s naar 10 m/s in 5 s:
tv41075
Definitie

Kenmerken van een grafiek

Nulpunten (waar de grafiek de x-as raakt of snijdt), positieve en negatieve delen, stijgende en dalende delen, het hoogste en het laagste punt (maximum, minimum). Noem elk met zijn interval.
xy
Voorbeeld
Laagste −2 °C om 4:00, dan stijgend tot 10 °C om 15:00:
8245xy4−21510
Regel

Gemiddelde veranderingssnelheid

Van a tot b: de verandering van de waarde ÷ de verandering van de tijd. Het is de steilheid van de lijn (snijlijn) door de twee punten.
xyΔxΔy
Voorbeeld
Een plant is 10 cm op dag 2 en 22 cm op dag 6:
2468102030xy412
Regel

Steeds sneller of steeds langzamer

Kijk naar de toenames per stap: groter wordende toenames betekenen steeds sneller groeien, kleiner wordende steeds langzamer, gelijke toenames een constante snelheid.
xyxy
Voorbeeld
Hoogten 3, 5, 9, 16 cm: de toenames zijn 2, 4, 7.
1234551015xy247
Tip

Lees hoekpunten, geef eenheden

Lees de hoekpunten van de grafiek af en werk stuk voor stuk. Een snelheid heeft de eenheid van y per eenheid van x (m per min, cm per dag).
xy
Voorbeeld
Een prijs stijgt 18 euro in 3 jaar:
123461218xy18
Bijzonder geval

Een sprong in de grafiek

Een verticaal stuk: de waarde verandert meteen, er gaat geen tijd voorbij. Als iemand in een bad stapt, springt het waterpeil omhoog.
th
Voorbeeld
Het bad is 30 cm diep; Sara stapt erin en het springt 6 cm omhoog:
2468243036th6
Let op!

De grafiek is geen plaatje

Een afstand–tijdgrafiek laat de weg niet zien. Bij het op- en afrijden van een heuvel groeit de afstand vanaf de start alleen maar; een rustpauze is een vlak stuk.
td✔
Voorbeeld
Mila fietst over een heuvel en rust op de top:
td✘td✔
Let op!

Gemiddelde van de snelheden

Neem niet het gemiddelde van de snelheden als de tijden verschillen. Tel eerst de afstanden en de tijden op.
td✔
Voorbeeld
60 m/min gedurende 1 min, dan 30 m/min gedurende 2 min:
123450100150td4045✘

Oefenen

Mila fietst 600 m in 5 minuten, rust 3 minuten en fietst dan 600 m in 4 minuten. Wat is haar snelheid in elk stuk dat ze fietst? Makkelijk
5104008001200td
Toon de oplossing
Eerste stuk: m/min.
De rust is een vlak stuk: snelheid 0.
Laatste stuk: m/min.
td1200150
Antwoord → 120 m/min en 150 m/min
Controle: het laatste stuk is steiler dan het eerste: .
Een auto versnelt in 4 s van 0 naar 12 m/s. Zoek de versnelling en de afstand in die 4 s. Makkelijk
Toon de oplossing
Versnelling: m/s².
123454812tv12
Het stuk is een driehoek: m.
123454812tv24
Antwoord → 3 m/s² en 24 m
Controle: de gemiddelde snelheid is 6 m/s en m.
Sam loopt 300 m in 3 min, staat 2 min stil en loopt dan 200 m in 5 min. Wat is zijn gemiddelde snelheid voor de hele wandeling? Middel
4812200400600td
Toon de oplossing
Totale afstand: m.
Totale tijd, de rust meegeteld: min.
Gemiddelde snelheid: m/min.
td10500
Antwoord → 50 m/min
Controle: het gemiddelde van de snelheden 100 en 40 zou 70 geven: fout, de tijden verschillen.
Een auto gaat in 6 s van 4 m/s naar 10 m/s, rijdt 6 s met 10 m/s en vertraagt dan in 5 s tot 0. Zoek de totale afstand en de versnelling tijdens het vertragen. Middel
612184812tv
Toon de oplossing
Trapezium: m.
Rechthoek: m.
Driehoek: m. Totaal: m.
tv426025
Vertragen: m/s².
Antwoord → 127 m en −2 m/s²
Controle: de snelheid komt niet onder 0, dus de auto rijdt alleen vooruit.
Een plant heeft hoogte cm na t dagen. Zoek de gemiddelde groei per dag van dag 1 tot dag 4 en van dag 4 tot dag 6. Hoe groeit hij? Moeilijk
Toon de oplossing
, , .
Dag 1 tot 4: cm per dag.
Dag 4 tot 6: cm per dag.
2462040xy321224
Antwoord → 7 en 12 cm per dag: steeds sneller
Controle: , dus de latere snijlijn is steiler.
Anna loopt van huis weg met 60 m/min. Op hetzelfde moment loopt Ben van school, 900 m verderop, naar huis met 90 m/min. Na hoeveel minuten ontmoeten ze elkaar, en hoe ver van huis? Moeilijk
246810300600900tdAB
Toon de oplossing
Elke minuut komen ze m dichter bij elkaar.
Tijd: min.
Anna heeft m gelopen.
24810600900td6360
Antwoord → na 6 minuten, 360 m van huis
Controle: Ben heeft m gelopen en m.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4, Diploma, jaar 1

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, AS Level

Nederland: Groep 7, Groep 8, Klas 1, Klas 2, Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Havo · Wiskunde A, Klas 3 (havo, vwo), Vwo · Wiskunde C, Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde B

Turkije (MEB): Klas 8, Klas 9, Klas 10, Klas 12

Engeland (GCSE, A Level): Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 12 (A Level)

VS (Common Core): Grade 6, Grade 8, Algebra 1, Algebra 2

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 7 applicaties

Flessen vullen

  • Aan de vorm van een fles zien waar het water snel of langzaam stijgt
  • Een fles koppelen aan zijn hoogte-tijdgrafiek
  • Een fles vormen zodat zijn grafiek een gegeven grafiek is

De wandeling: afstand-tijdgrafieken

  • Afstand en snelheid van een stuk van een afstand-tijdgrafiek aflezen
  • Weten dat vlak stilstaan betekent
  • De gemiddelde snelheid uitrekenen van een reis met een stop

Snelheid-tijdgrafieken: oppervlakte is afstand

  • De snelheid op elk moment aflezen uit een snelheid-tijdgrafiek
  • Weten dat de steilheid van een stuk de versnelling is
  • De afgelegde afstand vinden als oppervlakte onder de grafiek

Grafiek-detective: belangrijke kenmerken

  • De nulpunten, het teken en het hoogste en laagste punt vinden
  • Zeggen waar een grafiek stijgt of daalt
  • Een grafiek van een echte situatie beschrijven met deze kenmerken

Gemiddelde verandering

  • De gemiddelde verandering tussen twee punten uitrekenen
  • De eenheid van een tempo geven: cm per dag, euro per jaar
  • Zien of een grafiek steeds sneller, langzamer of gelijkmatig groeit

Grafieken in het dagelijks leven

  • Grafieken van alledaagse situaties lezen: een fietstocht, een bad, een lift
  • Een snelheid of tempo uitrekenen uit de grafiek
  • De vorm van een grafiek bepalen aan de hand van het verhaal

Welke grafiek past? (puzzels)

  • Een verhaal koppelen aan zijn grafiek en omgekeerd
  • Klassieke fouten herkennen: de grafiek als plaatje van de weg
  • Uitleggen waarom een verkeerde grafiek niet past