Interactive Lessons
Lesnotities Oefenen

Functies: de basis

Lesnotities

Definitie

Functie

Een regel die elke invoer precies ÉÉN uitvoer geeft: een machine waar getallen in en uit gaan.
xfy
Voorbeeld
Machine: × 2, dan + 1. Stop er 3 in:
3×26+17
Definitie

Domein en bereik

Het domein is de verzameling van alle invoerwaarden; het bereik is de verzameling van alle uitvoerwaarden.
123246xy
Voorbeeld
voor x van 0 tot 3:
−112436xy39
Regel

Functienotatie

f(a) = b betekent: invoer a geeft uitvoer b. Zet het getal op de plaats van elke x.
xyfab
Voorbeeld
, zoek :
1235−2246812xy410
Regel

f(x) = k oplossen

De uitvoer is gegeven, de invoer wordt gevraagd: stel de formule gelijk aan k en maak de stappen ongedaan.
xyxk
Voorbeeld
en :
1245369xy311
Regel

Verticale-lijntest

Een grafiek is een functie als GEEN verticale lijn hem twee keer snijdt: elke x heeft hoogstens één y.
xy✔xy✘
Voorbeeld
De cirkel bij :
xy34−4✘
Regel

Paren en pijlen

In een verzameling paren of een pijlendiagram heeft elke invoer precies één pijl nodig. Een uitvoer zonder pijl mag.
123468✔123468✘
Voorbeeld
Paren , , :
12567✘
Regel

Één-op-één

Één-op-één: verschillende invoer geeft altijd verschillende uitvoer (geen horizontale lijn snijdt de grafiek twee keer). Veel-op-één: twee invoerwaarden delen een uitvoer, maar het is nog steeds een functie.
xy✔xy✘
Voorbeeld
:
8xy24−2
Regel

Intervalnotatie

≤ en ≥ geven een vierkant haakje, < en > een rond haakje. ∞ krijgt altijd een rond haakje.
01234x≥101234x>1
Voorbeeld
012345672<x≤5
Regel

Welke x mag?

Onder een wortel moet het getal 0 of meer zijn. Je kunt niet delen door 0.
xyxy
Voorbeeld
:
2468−1123xy
Regel

Vier gezichten

Eén functie kun je vertellen in woorden, een formule, een tabel en een grafiek. In een tabel: telkens dezelfde stap is een lijn, telkens dezelfde factor is exponentieel.
x1234y2468+1+2+1+2+1+2✔x1234y24816+1×2+1×2+1×2
Voorbeeld
Tabel , , :
12344812xy+1+3
Tip

f(x) = k aflezen in een grafiek

Teken de lijn : elk punt waar hij de grafiek snijdt is een oplossing. Tel ze.
xyk
Voorbeeld
en : de lijn snijdt twee keer.
36xy39−3
Tip

Domein en bereik zijn schaduwen

Domein: de schaduw van de grafiek op de x-as. Bereik: de schaduw op de y-as, van het laagste tot het hoogste punt. Kijk ook naar de top, niet alleen naar de uiteinden.
24−224xy
Voorbeeld
voor : uiteinden 3 en 0, laagste punt −1.
134−224xy2−1
Let op!

Invoer en uitvoer verwisseld

: de 3 is de invoer, de 7 is de uitvoer.
x=3fy=7
Voorbeeld
:
6848xy37✘
Let op!

Haakjes bij een negatieve invoer

Zet een negatief getal tussen haakjes, anders raak je het minteken kwijt.
−2x²4✔
Voorbeeld
, :
−22−6−336xy✔✘
Bijzonder geval

Open en gesloten uiteinden

Een gesloten stip ● hoort bij de grafiek (vierkant haakje); een open stip ○ niet (rond haakje). Een grafiek die eindeloos doorgaat krijgt ∞.
xy
Voorbeeld
, geen eind:
01234567x>3

Oefenen

. Zoek en . Makkelijk
Toon de oplossing
.
42x−53
.
xy43−1−7
Antwoord → ,
Controle: de invoerwaarden verschillen 5, de uitvoerwaarden .
Is een functie? Is hij één-op-één? Makkelijk
1234357
Toon de oplossing
De invoerwaarden 1, 2, 3, 4 komen elk één keer voor: een functie.
De uitvoer 3 komt twee keer voor (invoer 1 en 3).
1234357
Antwoord → een functie, maar veel-op-één
Controle: een één-op-één functie zou 4 verschillende uitvoerwaarden hebben.
Een taxirit van x km kost euro. Je betaalde 13 euro. Hoeveel km reed je? Middel
Toon de oplossing
Stel : .
Maak + 3 ongedaan: .
13−310÷25
Maak × 2 ongedaan: .
2851020xy513
Antwoord → 5 km
Controle: .
Wat is het domein van ? Middel
Toon de oplossing
Onder de wortel: .
, dus .
369−11234xy
Antwoord → , dus
Controle: bestaat; niet.
Zoek het bereik van voor . Moeilijk
Toon de oplossing
Het laagste punt is de top , binnen het domein: .
xy12
De uiteinden: en .
De hoogste waarde is het grootste uiteinde: 11.
xy6112
Antwoord → , dus
Controle: zou fout zijn, want dan mis je de top.
Hoeveel oplossingen heeft voor , met , en ? Moeilijk
Toon de oplossing
: : twee oplossingen.
: : één oplossing.
: heeft : geen.
xy−3−4−5
Antwoord → 2, 1 en 0 oplossingen
Controle: het laagste punt van de parabool is : eronder mist de lijn de grafiek.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5, Diploma, jaar 1

Cambridge International: Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, AS Level

Nederland: Groep 7, Groep 8, Klas 1, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde C, Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Havo · Wiskunde B

Turkije (MEB): Klas 5, Klas 9, Klas 10, Klas 8

Engeland (GCSE, A Level): Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 12 (A Level)

VS (Common Core): Grade 5, Grade 8, Algebra 1, Algebra 2

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 8 applicaties

Functiemachine: raad mijn regel

  • De uitvoer van een functiemachine vinden bij elke invoer
  • De regel raden uit invoer en uitvoer in een tabel
  • Weten dat een machine soms een invoer weigert: het domein

Pijlen: functie of niet?

  • Aan pijlen zien of een relatie een functie is
  • Eén-op-één onderscheiden van veel-op-één
  • Pijlen tekenen die aan voorwaarden voldoen

De verticale-lijntest

  • Met de verticale-lijntest beslissen of een grafiek een functie is
  • De horizontale-lijntest gebruiken voor één-op-één
  • Weten waarom open en gesloten stippen ertoe doen

f(x) aflezen in een grafiek

  • f(a) aflezen uit een grafiek
  • Elke x met f(x) = k vinden uit een grafiek
  • Zeggen wat f(9) = 14 betekent in een verhaal

Domein en bereik: schaduwen van een grafiek

  • Het domein en bereik aflezen uit een stuk grafiek
  • Domein en bereik schrijven met ongelijkheden en intervalnotatie
  • Open, gesloten en oneindige uiteinden onderscheiden

Eén functie, vier gezichten

  • Wisselen tussen woorden, formule, tabel en grafiek van één functie
  • Aan een tabel zien of de stap of de factor constant is
  • De formule opstellen uit de woorden

Functies in het dagelijks leven

  • Functienotatie gebruiken in een verhaal: C(5) = 13
  • Zeggen welke invoer zinvol is en welke uitvoer mogelijk is
  • f(x) = k oplossen in een verhaal

Combineer de vier gezichten (kaarten sorteren)

  • De woorden, tabel, grafiek en formule van één functie koppelen
  • Een lijn, een parabool en een exponentiële grafiek uit elkaar houden
  • Een koppeling controleren met een punt van de grafiek