Interactive Lessons

Fonksiyonlarla dört işlem

Ders notları

Tanım

Fonksiyonların toplamı ve farkı

İki fonksiyon ve için toplam ve fark değer değer yapılır: ve . Grafikte her için ’nin yüksekliği ’nin yüksekliğine eklenir (ya da ondan çıkarılır).
Örnek
için ve : ve , yani ve .
xyfgf+g
Tanım

Fonksiyonların çarpımı ve bölümü

Çarpım ve bölüm de değer değer yapılır: ve ; bölüm yalnızca olan yerde vardır.
Örnek
için ve : ve , yani çarpım , bölüm olur. için : orada bölüm yoktur.
Tanım

Sonucun tanım kümesi

, ve için bir sayısı yalnızca hem hem hesaplanabiliyorsa kullanılabilir: . Kesişim , iki tanım kümesinde de bulunan sayıları içerir.
Örnek
için ve için . Yani , için tanımlıdır: .
−4−20246x≥−2−4−20246−∞<x<∞−4−20246x≥−2
Kural

Bölümün tanım kümesi

için kümesini al, sonra olan her ’i çıkar, çünkü sıfıra bölünemez. Önce denklemini çöz, sonra bu sayıları çıkar.
Örnek
ve : ve , yani .
−202468x≥0−202468x≠3−202468x≥0,x≠3
Kural

f + g ve f − g grafiğini okumak

olan yerde grafiği grafiğinin üstünde, olan yerde altında olur; olan yerde iki grafik birleşir. Aynı şekilde , tam olarak ve grafiklerinin kesiştiği yerdedir. ile zıttır: eksenine göre simetriktirler.
Örnek
ve : , ve için sıfırdır; ve grafiklerinin kesiştiği yerler olan ve noktalarında.
xyfgf-g
Kural

Toplam ya da farkın formülü

yaz ve benzer terimleri topla. Fark için ’yi parantez içine al, , böylece eksi işareti ’nin her terimine etki eder.
Örnek
ve : . için sağlama: ve .
Kural

Çarpım: sıfırlar ve işaretler

’nin ya da ’nin bir sıfırı, ’nin de bir sıfırıdır, çünkü çarpanlardan biri sıfırsa çarpım sıfırdır. Çarpım, ve aynı işaretliyse pozitif, işaretleri farklıysa negatiftir. Dereceler toplanır: bir doğru çarpı bir doğru bir paraboldür.
Örnek
ve : ve sıfırları ile . ile arasında ve , yani : örneğin için çarpım .
xyfgfg
Kural

Bir bölüm: sıfırlar ve düşey asimptotlar

’nin sıfırları, ’nin sıfır olmadığı yerdeki ’nin sıfırlarıdır. ve olan yerde grafiğin düşey asimptotu vardır: o doğrunun iki yanında değerler sınırsız büyür.
Örnek
ve : ifadesinin sıfırı ’dır. için ama : doğrusunda düşey asimptot.
xyf/g
Kural

Bir bölüm: ikisi de sıfırsa boşluk

ve ise çarpanı ikisinde de vardır. Sadeleştirince bölüm daha basit bir formül olur ve grafik, bir noktası eksik olan bu basit formülün grafiğidir: noktasında boşluk. Boşluk asimptot değildir.
Örnek
ve : için . Grafik, noktasında açık bir nokta bulunan doğrusudur.
xyf/g
Kural

Gelir: fiyat çarpı adet

Fiyat satılan adede bağlıysa gelir iki fonksiyonun çarpımıdır: . arttıkça fiyat düşüyorsa gelir önce artar sonra azalır: bir paraboldür.
Örnek
Fiyat euro olsun: . euro. Gelir ve için sıfırdır, yani en büyük değerini ortada, için alır: euro.
nyR
Kural

Kâr: gelir eksi maliyet

Kâr iki fonksiyonun farkıdır: . Gelir grafiği maliyet grafiğinin üstünde olduğu yerde kâr pozitiftir. Başabaş noktası, iki grafiğin kesiştiği yerdir: , yani .
Örnek
ve : . denkleminden bulunur: ve euro.
nyRC
Kural

Ortalama maliyet: maliyet bölü adet

Adet başına ortalama maliyet iki fonksiyonun bölümüdür: , . Sabit maliyet ve birim maliyet ise : arttıkça azalır ve ’ye yaklaşır ama ona hiç ulaşmaz.
Örnek
: euro ve euro. Her zaman : ortalama maliyet birim maliyet olan euroya yaklaşır.
nyA
Püf noktası

Tek bir sayıyla sına

Tanım kümesinden bir seç. ve ’i ayrı ayrı hesapla, birleştir ve aynı için formülünle karşılaştır. İkisi farklıysa formülde bir hata vardır.
Örnek
ve , formül için . için: , , ve . Formül sağlamayı geçer.
Püf noktası

İşlemi sözcüklerden seç

“Birlikte” ya da “toplam” toplamak demektir; “ne kadar fazla” çıkarmak; “fiyat çarpı adet” çarpmak; “adet başına” ya da “ortalama” bölmek demektir. Önce iki fonksiyona ad ver, sonra işlemi seç.
Örnek
Bir kulübün euro sabit maliyeti ve üye başına euro maliyeti var: . “Üye başına” bölmek demektir: ve euro.
Püf noktası

Çarpım bileşke değildir

Bu konuda iki değeri çarpar. Bileşke ise ’i ’ye koyar (machine-chain uygulamasına ve “Bileşke ve ters fonksiyonlar” konusuna bak). Bunlar farklı fonksiyonlardır.
Örnek
için ve : , ama .
Dikkat!

Kesişim yerine birleşim

kümesi kesişim ’dir, birleşim değil. İki fonksiyondan birinin alamadığı bir sayı, diğeri ne kadar iyi çalışırsa çalışsın, toplamda kullanılamaz.
Örnek
için , için gerekir. İkisi birlikte: . sayısı için uygundur, ama sayısının karekökü yoktur: , içinde değildir.
−4−202468x≥−2−4−202468x≤6−4−202468−2≤x≤6
Dikkat!

Her terimde eksi işareti

işleminde eksi işareti ’nin tamamına etki eder. ’yi parantez içine al ve ’nin her teriminin işaretini değiştir. yerine yazmak ’ün işaretini unutmaktır.
Örnek
ve : . için: ve . Yanlış formül verirdi.
Dikkat!

f − g, g − f değildir

Fark ve bölümde sıra önemlidir. ile zıttır; ile farklı tanım kümelerine ve farklı grafiklere sahiptir. Yalnızca toplam ve çarpım sıraya bağlı değildir.
Örnek
ve : ve ; için bunlar ve olur. her için vardır, ama ifadesi için yoktur.
Dikkat!

Sadeleştirip boşluğu unutmak

Sadeleştirdikten sonra basit formül, asıl bölümün tanımsız olduğu bir sayıda tanımlı olabilir. ’nin tanım kümesi sadeleşmiş formülden değil, asıl ’den gelir. Sadeleştirmeden önce her zaman ’nin sıfırlarını bul.
Örnek
ve ifadesi için verir. Ama bölüm için yoktur: .
Uç durum

Zar zor kesişen tanım kümeleri

Kesişim tek bir sayı olabilir ya da boş olabilir. Boşsa toplam, çarpım ve bölüm hiçbir yerde yoktur ve yeni bir fonksiyon oluşmaz.
Örnek
için , için gerekir. Yalnızca kalır: ve .
Uç durum

İkinci fonksiyon sabit olduğunda

her için sabitse, grafiği ’nin kadar yukarı kaydırılmışıdır ve , ’nin katı gerilmişidir. ise her yerde sıfırdır ve hiçbir yerde yoktur.
Örnek
ve : , parabol yukarı kaymış; , üç kat yüksek.

Alıştırmalar

ve . ve değerlerini bul. Kolay
Çözümü göster
ve .
ve .
Cevap → ve
Kontrol: negatiftir, yani için grafiği grafiğinin altındadır ().
ve . fonksiyonunun tanım kümesini bul. Kolay
Çözümü göster
için gerekir, yani . her değerini alabilir: .
.
Cevap → , yani
Kontrol: için bulunur; için gerekirdi, o da yoktur.
ve . formülünü ve değerini bul. Kolay
Çözümü göster
.
.
Cevap → ve
Kontrol: . ’nin sıfırları ve olup ile ’nin sıfırlarıdır.
ve . hangi için yoktur? değerini bul. Kolay
Çözümü göster
olması için , yani .
ve , yani .
Cevap → için yok;
Kontrol: , ’nin sıfırıdır ve , yani orada grafiğin düşey asimptotu vardır.
ve . formülünü ve ile grafiklerinin kesiştiği değerlerini bul. Orta
Çözümü göster
.
Grafikler olan yerde kesişir: .
ya da .
Cevap → ; grafikler ve için kesişir
Kontrol: ve .
ve . fonksiyonunun tanım kümesini bul. Orta
Çözümü göster
için gerekir: . her için çalışır.
: , yani ya da . İkisi de içindedir, bu yüzden ikisi de çıkarılmalı.
kümesinden ve çıkarılır.
Cevap → , ve
Kontrol: için ve , yani bölüm vardır.
Bir mağaza adet satıldığında euro fiyatla satıyor. gelirini ve en büyük geliri veren adedi bul. Orta
Çözümü göster
. , yani .
için ve bulunur, en büyük değer ortada, için olur.
, yani .
Cevap → euro; en büyük gelir için euro
Kontrol: ve , ikisi de ’nin altında.
ifadesini sadeleştir ve grafiğin nerede boşluğu olduğunu söyle. Orta
Çözümü göster
, yani bölüm için olur.
için pay ve payda ikisi de : bu bir boşluktur, asimptot değil.
Boşluğun yüksekliği .
Cevap → ; noktasında boşluk
Kontrol: asıl ifadede yasaktır, ama diğer her için değer ile aynıdır.
ve . , ve değerini bul. Zor
Çözümü göster
için gerekir: . için gerekir: . Yani .
−4−202468x≥−2−4−202468x≤6−4−202468−2≤x≤6
Bölüm için ayrıca olmalı. , yani çıkar: .
.
Cevap → ; ;
Kontrol: için toplam , yani sorun yok; ama bölüm olurdu.
ve . için sıfırı, asimptotu ve boşluğu bul. Zor
Çözümü göster
ve , yani için . Sıfırı ’dir.
için: ve , asimptot. için: ikisi de , yüksekliği olan boşluk.
xyf/g
Cevap → sıfır ; asimptot ; noktasında boşluk
Kontrol: ve .
Fiyat euro, maliyet euro. ’yi, başabaş adetlerini ve en büyük kârı bul. Zor
Çözümü göster
, yani .
için ve ; en büyük kâr ortada, için: .
nyRC
Cevap → başabaş ve için; en büyük kâr için euro
Kontrol: .
Maliyet euro. ’yi, euro olan ’yi ve çok büyük için ’nin yaklaştığı değeri bul. Zor
Çözümü göster
, yani .
denkleminden , yani .
çok büyükken terimi neredeyse olur: , ’e yaklaşır.
Cevap → euro; ; , euroya yaklaşır
Kontrol: .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): Diploma, 1. yıl

Hollanda: 3. sınıf (havo, vwo), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C

Türkiye (MEB): 11. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 12 (A Level)

ABD (Common Core): Algebra 2

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 4 uygulama

Fonksiyonlarda toplama ve çıkarma: yükseklikler, formül, tanım kümesi

  • İki fonksiyonu değer değer toplama ve çıkarma
  • Grafikte g yüksekliğinin f üzerine eklendiğini görme
  • f + g tanım kümesini ortak tanım kümesi olarak bulma

Fonksiyonlarda çarpma ve bölme: sıfırlar, işaretler, delikler

  • İki fonksiyonu çarpıp bölme ve formülü yazma
  • f · g sıfırlarını ve çarpımın pozitif olduğu yerleri bulma
  • Bölüm fonksiyonunda boşluğu düşey asimptottan ayırma
  • g sıfırları hariç f/g tanım kümesini bulma

f + g, f g ve f / g işlemlerinin tanım kümesi

  • f + g, f − g, f · g ve f/g işlemlerinin ne zaman yapılabildiğini söyleme
  • Toplam, çarpım ve bölümün tanım kümesini sayı doğrularında bulma
  • Tanım kümesini aralık gösterimiyle yazma

Günlük hayatta fonksiyonlarla dört işlem

  • İki fonksiyondan gelir, kâr ve ortalama maliyet kurma
  • Başa baş noktasını ve en iyi ürün sayısını okuma
  • Ortalama maliyetin n = 0 değerinde neden tanımsız olduğunu söyleme