Interactive Lessons

Polinom fonksiyonlar

Ders notları

Tanım

Derece ve baş katsayı

Polinom fonksiyon, k ≥ 0 tam sayı olmak üzere a·xᵏ terimlerinin toplamıdır. Derece n, x’in en yüksek kuvvetidir; baş katsayı onun önündeki sayıdır. Çarpanlı biçimde, derece için parantezlerin kuvvetlerini topla, baş katsayı için x’in önündeki sayıları çarp.
xyn=1xyn=2xyn=3xyn=4
Örnek
fonksiyonunun derecesi 3, baş katsayısı 3’tür:
xy1−2/3
Kural

Kuvvet fonksiyonları y = axⁿ

Çift n: U şekli, y eksenine göre simetrik. Tek n: S şekli, orijin etrafında yarım dönüşle kendine düşer. Hepsi (0, 0) ve (1, a) noktalarından geçer. −1 ile 1 arasında yüksek kuvvet daha düzdür (0’a daha yakın); dışında daha diktir.
xyx²x⁴xyxx³
Örnek
için ama x⁴ çok daha küçük:
xyx²x⁴0.50.250.0625
Kural

Kuvvet denklemleri axⁿ = c

a’ya böl, sonra n. dereceden kökü al. Tek n: her zaman tam bir çözüm. Çift n: c/a > 0 ise ± iki çözüm, c/a = 0 ise bir çözüm (x = 0), c/a < 0 ise çözüm yok.
xyx²=4xyx²=0xyx²=−4xyx³=8
Örnek
3x⁴ = 48 denkleminden x⁴ = 16, yani ya da :
xy−2482
Kural

Uç davranışı

Orijinden uzakta yalnızca baş terim a·xⁿ önemlidir. Çift n: iki uç aynı yöne gider (a > 0 ise yukarı, a < 0 ise aşağı). Tek n: uçlar zıt yönlere gider (a > 0 ise sağ uç yukarı, a < 0 ise aşağı).
xyx⁴xy−x⁴xyx³xy−x³
Örnek
için n tek ve : sol uç yukarı, sağ uç aşağı gider. iken baş terim şunu verir:
−22−40−202040xy
Kural

Sıfırlar ve katlılık

(x − r)ᵐ parantezi, katlılığı m olan r sıfırını verir. Tek m: grafik x eksenini keser (m = 3: düz bir S bükülmesiyle). Çift m: eksene değer ve geri döner. Derece, katlılıkların toplamıdır: en fazla n sıfır ve en fazla n − 1 dönüm noktası.
xym=1xym=2xym=3
Örnek
: değer , düz bir bükülmeyle keser :
xy−21
Kural

Sıfırlardan ve bir noktadan polinom

f(x) = a·(x − r₁)(x − r₂)… yaz, katlılıkları doğru al. Sıfırlar a’yı belirlemez. Bir nokta daha koy, örneğin (0, y), ve a’yı çöz.
xyP
Örnek
Sıfırlar −1, 2 ve 3, noktasından geçer: , yani ve :
xy12−123
Kural

İşaret tablosu ve eşitsizlikler

Sıfırları bul, sonra aralarındaki her aralıkta f’nin işaretini bul: bir x dene ya da say. İşaret, tek katlı bir sıfırda değişir. f(x) > 0 için + olan aralıkları al, f(x) ≥ 0 için sıfırları da ekle.
xy−+−+
Örnek
: −1 ile 2 arasında dene. İşaret orada −, yani ve için +:
xy−16+−−+
Dikkat!

Çift katlı sıfır işareti değiştirmez

Çift katlı bir sıfırda grafik eksene değip geri döner, yani işaret iki yanda da aynı kalır. Orada + ile − yi değiştirme. f(x) > 0 için o sıfır dışarıda kalır; f(x) ≥ 0 için içeridedir.
xy−+m=1xy++m=2
Örnek
, ’nin iki yanında da pozitiftir:
xy1234−++
Kural

Bölme ve kalan teoremi

Bölme f(x) = d(x)·q(x) + r(x) verir. Polinom bölmesi ya da Horner yöntemi q ve r’yi bulur. Kalan teoremi: f(x) ÷ (x − a) işleminin kalanı f(a)’dır, yani bölmeden de bulursun.
xyar
Örnek
’ün ile bölümünden kalan f(2)’dir:
−2−10xy28
Kural

Çarpan teoremi

(x − a), f(x)’in çarpanıdır ancak ve ancak f(a) = 0 ise. ±p/q adaylarını dene (p sabit terimi, q baş katsayıyı böler), bulduğun çarpana böl ve tekrarla. İşarete dikkat: (x + 3) çarpanının sıfırı −3’tür.
xyx+3x−1x−2
Örnek
: ve ile Horner 1, −5, 6, 0 verir; yani :
1234−55xy
Püf noktası

Polinom modelleri

Bir kutu, bir paket, bir ilaç eğrisi ya da bir tepe çoğu zaman üçüncü derecedendir. Sıfırlar modelin nerede anlamsız olduğunu söyler; yalnızca aradaki parça kullanılır. En iyi değeri grafikten ya da tablodan oku (türev bunu sonra tam olarak bulur).
20 cm14 cmx246100200300400xV
Örnek
20 cm × 14 cm bir kartondan kutu: , ’den daha büyük hacim verir.
6100200400xV23203336

Alıştırmalar

fonksiyonunun derecesi ve baş katsayısı kaçtır? Kolay
Çözümü göster
Derece: parantezlerin kuvvetlerini topla: .
Baş katsayı: x’in önündeki sayıları çarp: .
xy
Cevap → derece 4, baş katsayı 2
Kontrol: baş terim 2x⁴’tür.
Çöz: . Kolay
Çözümü göster
2’ye böl: .
Tek kuvvet: bir çözüm, −27’nin küp kökü −3’tür.
xy−3−54
Cevap →
Kontrol: ve .
’in ile bölümünden kalanı bölmeden bul. Kolay
Çözümü göster
Kalan teoremi: kalan f(2)’dir.
.
xy21
Cevap → kalan 1
Kontrol: kalan 0 değil, yani bir çarpan değil.
. Dereceyi, olabilecek en çok dönüm noktası sayısını yaz ve grafiğin x eksenini nerede kestiğini ya da ona nerede değdiğini söyle. Orta
Çözümü göster
Derece: .
En fazla dönüm noktası.
ve tek: grafik keser. çift: değer.
xy−213
Cevap → derece 6, en fazla 5 dönüm noktası; −2 ve 3’te keser, 1’de değer
Kontrol: baş terim x⁶, yani iki uç da yukarı gider.
Üçüncü dereceden bir fonksiyonun sıfırları −2 ve 1 (çift sıfır); noktasından geçiyor. Formülünü bul. Orta
Çözümü göster
.
koy: .
Yani .
xy8
Cevap →
Kontrol: .
Çöz: . Orta
Çözümü göster
Sıfırlar: −1, 2 ve 5 (hepsi tek katlı, yani işaret her birinde değişir).
dene (−1 ile 2 arasında): , yani orada +.
Soldan sağa işaretler: − , + , − , +.
xy−+−+
Cevap → ya da
Kontrol: için .
fonksiyonunun çarpanı var. k’yi bul. Zor
Çözümü göster
Çarpan teoremi: .
.
, yani .
xy
Cevap →
Kontrol: , için verir.
’yı tamamen çarpanlarına ayır. Zor
Çözümü göster
Adaylar: 6’nın bölenleri, ±1, ±2, ±3, ±6. 1’i dene: , yani bir çarpan.
1, 0, −7, 6 üzerinde ile Horner 1, 1, −6 ve kalan 0 verir: bölüm .
, çünkü ve .
xy
Cevap →
Kontrol: sıfırların çarpımı , sabit terimin eksilisidir.
24 cm × 15 cm bir kartondan kutu katlanıyor: . 2 ile 4 arasındaki hangi tam sayı x en büyük hacmi verir ve tanım kümesi nedir? Zor
Çözümü göster
Tanım kümesi: iki kenar da pozitif olmalı, , yani .
: . : . : .
xy244034864448
Üçünün en büyüğü .
Cevap → (V = 486 cm³); tanım kümesi
Kontrol: V, , 7,5 ve 12’de 0’dır (sıfırlar); yalnızca 0 ile 7,5 arasındaki parça gerçek bir kutudur.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl

Cambridge International: IGCSE, AS Level, A Level

Hollanda: 3. sınıf (havo, vwo), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C

Türkiye (MEB): 10. sınıf, 12. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 11 (GCSE), Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

ABD (Common Core): Algebra 2, Precalculus

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 7 uygulama

Kuvvet fonksiyonları y = axⁿ

  • Çift ya da tek n ve pozitif ya da negatif a için y = axⁿ çizme
  • Yüksek kuvvetin −1 ile 1 arasında neden daha yassı olduğunu söyleme
  • axⁿ = c denklemini çözüp çözümleri sayma

Uç davranış: uzaklaş

  • Polinomun derecesini ve baş katsayısını verme
  • Grafiğin iki ucunun nereye gittiğini söyleme
  • En çok kaç sıfır ve dönüm noktası olduğunu söyleme

Kökler ve katlılık: eksendeki boncuklar

  • Katlılığa bakarak grafiğin kesip kesmediğini ya da teğet olduğunu söyleme
  • Sıfırlardan, katlılıklardan ve bir noktadan polinom yazma
  • Katlılıklardan dereceyi söyleme

İşaret tablosu ve polinom eşitsizlikleri

  • Çarpanlı polinomun sıfırlar arasındaki işaretini bulma
  • İşaretin hangi sıfırlarda değiştiğini söyleme
  • f(x) > 0 ve f(x) ≤ 0 eşitsizliklerini çözüp aralık yazma

Bölme, kalan ve çarpan teoremi

  • Polinomu x − a ile uzun ve sentetik bölmeyle bölme
  • f(x) ÷ (x − a) kalanını f(a) ile bulma
  • Çarpan teoremiyle üçüncü dereceden polinomu çarpanlarına ayırma

Polinom bulmacaları

  • Polinomun denklemini grafiğinden bulma
  • x − a ifadesinin çarpan olması için k bulma
  • Kalan teoremiyle kalanı bulma

Günlük hayatta polinom fonksiyonlar

  • Üçüncü dereceden modeli okuma: anlamlı tanım, en iyi değer, sıfırın anlamı
  • Önce en iyi değeri tahmin edip grafikle karşılaştırma
  • Modelin bir sıfırda neden anlamsızlaştığını söyleme