Interactive Lessons

Doğrusal fonksiyonlar

Ders notları

Tanım

Doğrusal fonksiyon

Doğrusal fonksiyonun formülü y = ax + b’dir. Grafiği düz bir doğrudur. x’i koy, a ile çarp, b’yi ekle.
xy
Örnek
ve :
4×312+214
Tanım

Eğim a

Eğim a, x 1 arttığında y’nin ne kadar değiştiğini söyler. a > 0: doğru yükselir, a < 0: alçalır, a = 0: yataydır. Bir durumda eğim değişim hızıdır.
xya>0xya<0xya=0
Örnek
: için 5, için 3.
xy1−253
Tanım

y eksenini kestiği nokta b

y eksenini kestiği nokta b, x = 0 iken y değeridir: doğrunun y eksenini kestiği yer. Bir durumda başlangıç değeridir.
xyb
Örnek
, iken:
xy(0,−5)
Kural

İki noktadan eğim

a = y farkı ÷ x farkı, aynı sırayla. Sonra noktalardan biriyle b = y − a·x.
xyΔxΔy
Örnek
ve noktalarından geçen:
xy48(2,1)(6,9)−3
Kural

Arada ve dışında: iki ölçümden geçen doğru

Komşu iki ölçüm (x1, y1) ve (x2, y2) bir doğru verir: eğim a = (y2 - y1) / (x2 - x1), sonra y = y1 + a(x - x1). İki ölçümün arasındaki bir x enterpolasyondur: makul bir tahmin. Dışındaki bir x ekstrapolasyondur: ne kadar dışarıdaysa, doğruya o kadar az güvenebilirsin. Uygulamada üç sekme var: Arada (enterpolasyon), Dışında (ekstrapolasyon, bir güvenilirlik derecesiyle) ve Gerçeklik kontrolü (doğruyu yazılan bir kuralla karşılaştırır).
2468105101520xy(2,5)(6,13)(10,21)
Örnek
(2, 5) ve (6, 13): eğim a = (13 - 5) / (6 - 2) = 2. x = 4'te (arada): y = 5 + 2 x (4 - 2) = 9. x = 10'da (dışında): y = 5 + 2 x (10 - 2) = 21 — ekstrapolasyon, dikkatli ol.
Kural

Sıfır

Sıfır, doğrunun x eksenini kestiği x’tir (y = 0). ax + b = 0’ı çöz.
xyx
Örnek
, yani :
6−8−44xy3
Kural

Tabloda eşit adımlar

Bir tablo, her iki sütun arasında Δy ÷ Δx aynıysa doğrusaldır; x adımları eşit olmasa bile. Bu sayı eğim a’dır.
x013y2511+1+3+2+6
Örnek
x: 0, 1, 3 ve y: 2, 5, 11:
12344812xy36
Püf noktası

Doğrusal, ikinci dereceden mi üstel mi?

y’de eşit adımlar: doğrusal. Eşit ikinci farklar (adımların adımları): ikinci dereceden. y değerleri arasında aynı çarpan: üstel.
xy+dxyΔ²xy×r
Örnek
y: 1, 4, 9, 16 için adımlar 3, 5, 7:
14916y357Δ22Δ²
Kural

Paralel ve dik

Paralel doğruların eğimi aynıdır. Dik doğruların eğimlerinin çarpımı −1’dir.
xya₁=a₂xya₁a₂=−1
Örnek
doğrusunun eğimi 2 olan bir paraleli ve eğimi −1/2 olan bir dikmesi vardır:
xy
Kural

Orantılı: y = kx

Orantılı demek b = 0 demektir: doğru (0, 0)’dan geçer ve y ÷ x = k her yerde aynıdır. x iki katına çıkarsa y de iki katına çıkar. Dönüşüm grafiği bu türdendir.
xyxy2x2y
Örnek
3 kg elma 6 € tutuyor, yani . O zaman 5 kg:
2464812xy5103
Kural

Doğrusal model

tutar = başlangıç değeri + değişim hızı × sayı. Başlangıç değeri 0 için tutardır, değişim hızı her ek birimin tutarıdır. Modeli iki yönde kullan: sayı → tutar ve tutar → sayı.
xy1rs
Örnek
Bir taksi: açılış 3 € ve km başına 2 €. 7 km, 17 € tutar. 25 € ile gidebileceğin yol:
410xy7171125
Kural

İki doğruyla çözme

f(x) = g(x) çözmek için iki doğrunun kesiştiği yeri bul. f(x) < g(x) için birinci doğrunun ikincinin altında kaldığı yeri bul. Cebirle: iki formülü birbirine eşitle.
xyfgx
Örnek
:
246412xyfg37
Kural

Doğrunun üstünde mi altında mı

y > ax + b eşitsizliği doğrunun üstündeki noktaları anlatır. (p, q) noktası, q sayısı a·p + b’den büyükse doğrunun üstündedir. Doğru ≤ ve ≥ için düz, < ve > için kesik çizilir.
xy✔
Örnek
P ve doğrusu: ve :
123452468xyP
Dikkat!

Başlangıç değeri ve değişim hızı

a ile b’yi karıştırma: x’li sayı değişim hızı, yalnız duran sayı başlangıç değeridir.
xy1ab
Örnek
Bir spor salonu: giriş 20 € ve ziyaret başına 5 €, 3 ziyaret:
12452060xy33515✔✘
Dikkat!

Negatif sayıya bölmek

Bir eşitsizliğin iki tarafını negatif bir sayıya bölmek işareti ters çevirir. Grafik nedenini gösterir.
2−448xy−36
Örnek
:
−6−4−202x>−3−6−4−202✘x<−3
Uç durum

Aynı eğim

Eğimler eşitse doğrular paraleldir ve hiç kesişmez (çözüm yok) ya da üst üste biner (her x bir çözümdür).
xy✘xy∞
Örnek
, verir: hiç doğru değil. , verir: her zaman doğru.
xy✘xy∞

Alıştırmalar

için eğimi, y eksenini kestiği noktayı ve sıfırı ver. Kolay
Çözümü göster
Eğim x’li sayıdır: .
xy14
y eksenini kestiği nokta yalnız duran sayıdır: .
Sıfır: , yani .
−1134−8−44xy2
Cevap → , , sıfır
Kontrol: .
Tabloda , 2, 3, 4 ve , 10, 13, 16 var. Doğrusal mı? Öyleyse formülü ver. Kolay
x1234y7101316+1+3+1+3+1+3
Çözümü göster
y’deki adımlar: , , . Eşit ve x her seferinde 1 artıyor: ile doğrusal.
·.
123455101520xy4
Cevap → doğrusal,
Kontrol: .
Bir doğru ve noktalarından geçiyor. Formülünü ve ona dik bir doğrunun eğimini bul. Orta
2465101520xy(2,7)(5,16)
Çözümü göster
.
, yani .
2465101520xy391
Dik: /3.
Cevap → ve eğim −1/3
Kontrol: ve .
Bir spor salonu giriş için 15 € ve ziyaret başına 4 € alıyor. 9 ziyaret ne kadar tutar? 59 € ile kaç ziyaret ödeyebilirsin? Orta
Çözümü göster
Model: tutar = × ziyaret.
9 ziyaret: .
59 €: başlangıç değerini çıkar, sonra değişim hızına böl: .
530xy9511159
Cevap → 51 € ve 11 ziyaret
Kontrol: .
A tarifesi 6 € ve GB başına 2 €. B tarifesi 18 € ve GB başına 1 €. Kaç GB için aynı tutarda olurlar ve bu tutar nedir? Bunun üstünde hangisi daha ucuz? Zor
Çözümü göster
Eşitle: .
, yani GB.
Tutar: .
B’nin eğimi daha küçük (), yani 12 GB’ın üstünde B daha ucuz.
48162010204050xyAB1230
Cevap → 12 GB’ta ikisi de 30 €; bunun üstünde B tarifesi
Kontrol: .
eşitsizliğini çöz. Sonra P noktasının doğrusunun üstünde mi altında mı olduğunu söyle. Zor
Çözümü göster
.
−3’e böl ve işareti ters çevir: .
P için: .
P’nin y’si 0 ve , yani P doğrunun altında.
xy−2P
Cevap → ve P doğrunun altında
Kontrol: için .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 4, Diploma, 1. yıl, MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 5

Cambridge International: Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, AS Level

Hollanda: 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Havo · Matematik A, Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C, 1. sınıf, Vmbo bb (3-4. sınıf), Groep 7, Groep 8

Türkiye (MEB): 8. sınıf, 9. sınıf, 7. sınıf, 10. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 6, Year 7, Year 12 (A Level)

ABD (Common Core): Grade 8, Algebra 1, Grade 7, Grade 6, Geometri

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 9 uygulama

y = x'ten y = ax + b'ye

  • y = x doğrusunu a ile çarpmanın ve b eklemenin etkisini görme
  • Grafikten a eğimini ve y eksenini kesen b değerini okuma
  • Formülden doğrunun artan mı azalan mı olduğunu söyleme

Eşit adımlar: tablo doğrusal mı?

  • Tabloda Δx, Δy ve Δy/Δx adımlarını bulma
  • Doğrusal tabloyu ikinci dereceden ya da üstel tablodan ayırt etme
  • Doğrusal tablonun eksik değerlerini ve a ile b değerlerini bulma

Günlük hayatta doğrusal fonksiyonlar

  • Gerçek durumu maliyet = başlangıç + oran × sayı olarak yazma
  • Başlangıç değerinin ve oranın birimleriyle ne anlama geldiğini söyleme
  • Modeli iki yönde kullanma: sayıdan maliyete ve maliyetten sayıya

Hangi tarife daha ucuz?

  • İki doğrusal planı karşılaştırma: başlangıç fiyatı ve birim fiyat
  • İki planın nerede aynı maliyeti olduğunu bulma
  • O noktanın altında ve üstünde hangi planın ucuz olduğunu söyleme

Doğrularla denklem ve eşitsizlik çözme

  • İki doğrunun buluştuğu yerden denklem ya da eşitsizlik çözme
  • Doğrusal denklem ve eşitsizlikleri cebirle çözme
  • Verilen çözümü olan denklem ya da eşitsizlik yazma

Dönüşüm grafikleri ve y = kx

  • Tablo, grafik ve formülden orantılı olup olmadığını söyleme
  • y = kx içinde k değerini bulup iki yönde dönüştürme
  • Dönüşüm grafiğini ileri ve geri okuma

Doğrunun üstünde mi, altında mı?

  • Doğrusal eşitsizliğin doğrunun hangi tarafını gösterdiğini söyleme
  • Bir noktanın doğrunun üstünde, üzerinde ya da altında olduğunu söyleme
  • Doğrunun ne zaman sürekli, ne zaman kesikli çizildiğini bilme

Doğru bulmacaları: mücevherler ve tarifler

  • Verilen noktalardan geçen tek bir doğru çizme
  • Tanıma uyan doğruyu kurma: eğim, noktalar, paralel, dik

Ölçümlerin arasında ve dışında: iki noktadan geçen doğrular

  • Komşu iki ölçüm arasındaki doğruyu kullanarak bir değeri tahmin edebilirim.
  • Bir tahminin enterpolasyon mu yoksa ekstrapolasyon mu olduğunu ve ne kadar güvenilir olduğunu söyleyebilirim.
  • Bir doğru tahminini, veriler içinde ve dışında, yazılan bir kuralla karşılaştırabilirim.