Interactive Lessons
Ders notları Alıştırmalar

Sözcükle ve harfle yazılmış formülleri kullanma

Ders notları

Tanım

Formül

Formül, büyüklükleri birbirine bağlayan bir kuraldır. Sözcüklerle ya da harflerle yazılabilir ve koyduğun her sayı takımı için bir cevap verir.
lwA
Örnek
Bir oda 6 m uzunluğunda ve 5 m genişliğinde. formülünü kullan: m²
6 m5 m30 m²
Tanım

Sözcük formülü

Sözcük formülü büyüklükler için sözcük kullanır: ücret = açılış ücreti + km başına fiyat × km sayısı. Sayılarla ne yapılacağını sade bir dille söyler.
38×219
Örnek
Bir telefon tarifesi: ücret = 10 € + GB başına 4 € × GB sayısı. 3 GB için: → 22 €
103×422
Tanım

Harfli formül

Harfli formülde her büyüklüğe bir harf verilir. Harf, değişebilen bir sayıyı gösterir.
k×ppk+ss+pk
Örnek
Bir pizza 9 €, her ek malzeme 2 €. ve harfleriyle:
t×22t+99+2t
Tanım

Yerine koymak

Yerine koymak, harflerin yerine sayıları yazıp sonra hesaplamaktır. s = 3, p = 2 ve k = 8 için: C = 3 + 2 × 8 = 19.
kk+88+
Örnek
formülünü için kullan. 4’ü ’nin yerine yaz:
nnnnn+44444+
Tanım

Formülün konusu

Formülün konusu, eşittir işaretinin solunda tek başına duran harftir. C = s + pk formülünde konu C’dir: formül sana C’yi verir.
Cs+pk=
Örnek
formülünün konusu ’dir. koy:
F9C/5+32=
Kural

Kısa yazım

Cebirde × işareti yazılmaz: 2 × k = 2k ve p × k = pk. Sayı harfin önüne yazılır.
kk2k
Örnek
ifadesini kısa yaz. için yine çarpımıdır:
33333337×3
Kural

İşlem sırası

Önce parantez, sonra üs, sonra × ve ÷, sonra + ve −. Yani 3 + 2 × 8 = 3 + 16 = 19.
328×+=16
Örnek
formülünü için kullan. Önce çarp, sonra çıkar:
2034×−=12
Kural

Formülde parantez

Parantez neyin önce yapılacağını söyler. (a + b) ÷ 2 iki sayının ortalamasıdır: önce topla, sonra 2’ye böl.
ab+2÷
Örnek
formülünü için kullan. Önce parantez:
324+×=6=18
Kural

Bölme

÷ işareti ya da kesir çizgisi bölü demektir. Hız, yolun zamana bölünmesidir.
dvt
Örnek
Bir bisikletçi 4 saatte 60 km gidiyor. Hız, yolun zamana bölümüdür: km/saat
60?4
Kural

Negatif sayılar

Negatif bir sayıyı yerine koyarken parantez içine al: v = u + at formülünde u = −3, a = 2 ve t = 4 için −3 + 2 × 4 = 5 yazarsın.
−305+8
Örnek
formülünü için kullan. Negatif sayı parantez içine girer:
−105−6
Kural

Üsler

x², x × x demektir. x = 3 için 2x² değeri 2 × 9 = 18’dir: üs, çarpmadan önce hesaplanır.
99
Örnek
formülünü için kullan. Önce üs:
161616
Kural

Harflerini seç

Harfleri sen seçersin. Sözcüğü hatırlatan harfler al: ücret için C, km için k, zaman için t. Farklı büyüklükler farklı harfler ister.
Örnek
Bisiklet kiralama 6 € artı saat başına 4 €. Ücret için , saat için al:, yani 3 saat tutar
Kural

Bir sayıyla kontrol et

Yazdığın formülü kendi hesaplayabileceğin bir sayıyla dene: 8 km’lik taksi yolculuğu 3 + 2 × 8 = 19 tutar, 0 km’lik yolculuk sadece açılış ücretidir.
246108121624kC3819
Örnek
Bir telefon tarifesi için formülünü dene. 0 GB’de sadece 10 € ödersin, 2 GB’de:
134515gP10218
Püf noktası

Hikâyeden formül yaz

Sor: Neler aynı kalıyor, neler değişiyor? Değişen kısma bir harf ver. 3 € açılış ücreti ve her km için 2 € şu formülü verir: C = 3 + 2k.
kk32k
Örnek
Bir spor salonu 15 € kayıt ve ayda 8 €. 15 sabit, aylar değişiyor:, yani 2 ay tutar
152×831
Püf noktası

Değer tablosu

Tablo, formülün nasıl büyüdüğünü gösterir. Her ek km’de ücret 2 artıyorsa formülde 2k vardır.
k123C579+2+2
Örnek
Bir tabloda ve var. Her seferinde 4 artıyor, yani formülde vardır:
n123y71115+4+4
Püf noktası

Birimler

Cevabın birimine bak: km ÷ saat km/saat verir, € + € € verir. Formül ancak birimler uyuşursa anlamlıdır.
kmkm/hh
Örnek
Elmanın kilosu 3 € ve 5 kg alıyorsun. Birimler uyuşuyor: €/kg × kg = €: → 15 €
0013515kg€
Dikkat!

lw, 43 değildir

l = 4 ve w = 3 iken A = lw formülünde harfler çarpım demektir: A = 4 × 3 = 12, 43 değil.
4312
Örnek
ve için değerini bul:✘ ✔
6212
Dikkat!

Önce toplama

C = 3 + 2k formülünde önce çarpma yapılır: 2 × 8 = 16, sonra 3 + 16 = 19. Önce toplamak (3 + 2) × 8 = 40 verir ve yanlıştır.
32+8×✘328×+✔
Örnek
için değerini bul:✘ ✔
53+4×=8=32✘534×+=12=17✔
Dikkat!

Harf bir birim değildir

C = s + pk formülündeki k, km sayısıdır; değişebilen bir sayıdır. km birimi değildir.
kk8k=8
Örnek
formülünde saat sayısıdır. 3 saat için:✘ ✔
hh3h=3
Uç durum

Hiç değişmeyen sayılar

Bazı formüllerde, sıcaklık formülündeki 9, 5 ve 32 gibi, hep aynı kalan sayılar vardır. Yalnızca harfler değişir.
C×99C÷59C/5+329C/5+32
Örnek
formülünde 2 hiç değişmez. ve için:
64
Uç durum

Başka harfler, aynı formül

A = lw ile S = ab aynı formülün farklı harflerle yazılışıdır. Önemli olan harflerin neyi gösterdiğidir.
lwAbaS
Örnek
ile aynı formüldür. 7 ve 3 için ikisi de verir:
lwPbaP

Alıştırmalar

Bir taksi açılışta 3 €, her km için 2 € alıyor. Formülü yaz ve 8 km’nin ücretini bul. Kolay
k×2?+3C
Çözümü göster
Açılış ücreti 3, km başına fiyat 2. Km sayısı değişir.
Sözcüklerle: ücret = açılış ücreti + km başına fiyat × km sayısı. Harflerle:
k×22k+33+2k
için:
kk+88+
Cevap → ve 19 €
Kontrol: 0 km’lik yolculuk sadece açılış ücretidir: .
ve için formülünü kullan. Kolay
8855
Çözümü göster
Sayıları yerine koy:
Önce çarp:
Topla:
Cevap → 26
Kontrol: 8, 5, 8 ve 5 kenarları toplam 26 eder: .
ile 20 °C’yi Fahrenheit’a çevir. Orta
20×9?÷5?+32?
Çözümü göster
Sayıyı yerine koy:
Önce çarp ve böl: ve
20×9180÷536+32?
Sonra topla:
20×9180÷536+3268
Cevap → 68 °F
Kontrol: 0 °C, 32 °F eder: .
, ve için formülünü kullan. Orta
−30
Çözümü göster
Sayıları yerine koy:
Önce çarp:
−305+8
Sonra topla:
Cevap → 5
Kontrol: hız her saniye 2 artar, 4 saniyede 8 artar: .
20 € veriyorsun. Bir kalem 2 € ve kalem alıyorsun. Para üstü için bir formül yaz. Zor
2nR20
Çözümü göster
Kalemler tutar
Para üstü = verilen para − kalemlerin tutarı
Cevap →
Kontrol: 4 kalem için .

Bu konunun etkileşimli uygulamaları

Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.

Ücretsiz hesap ve Plus hakkında

Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, IGCSE

Hollanda: Groep 8, 1. sınıf, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Havo · Matematik A, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B

Türkiye (MEB): 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 6, Year 7, Year 8

ABD (Common Core): Grade 6, Grade 7, Algebra 1

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Sözcük formülleri

  • Sözcüklerle yazılmış bir formülü okuma
  • Sözcük formülüne sayı koyma
  • Toplama ve çıkarmadan önce çarpma ve bölme yapıldığını bilme

Sözcüklerden harflere

  • Bir formülün her sözcüğüne bir harf verme
  • Harflerle yazılmış bir formülü okuma
  • Cebirde çarpı işaretinin yazılmadığını bilme

Formülde sayı yerine koy

  • Harfli bir formülde sayıları yerine koyma
  • Cevabı adım adım hesaplama
  • Negatif sayıyı parantez içine alma

Formülü yaz

  • Bir durum için formül yazma
  • Bir problemin nicelikleri için harf kullanma
  • Bir formülü tabloyla sınama

Günlük hayatta formüller

  • Gerçek bir durumda formül görme
  • Sözcüklerden harflere, harflerden sayılara geçme
  • Bir sayı değişince cevaba ne olduğunu görme