Interactive Lessons
Ders notları Alıştırmalar

Sayılar yerine harfler, ifadeler ve yerine koyma

Ders notları

Tanım

Harf bir sayının yerine geçer

Cebirde n ya da x gibi bir harf bir sayının yerine geçer. Sayı değişebilir: bu yüzden harf kullanırız.
n
Örnek
Bir pakette çıkartma var. ise 2 paket: çıkartma
ss12
Tanım

İfade

İfade, 3n + 2 gibi sayı ve harflerle yapılmış bir işlemdir. İçinde eşittir işareti yoktur. Harfin sayısını bilirsen bir değeri olur.
4×312+214
Örnek
Taksi açılışta 3 €, her km için 2 € tutar, yani . 4 km için: €
4×28+311
Tanım

Çarpı işareti yazılmaz

3n, 3 × n demektir. Önce sayı, sonra harf yazılır. 1n sadece n diye yazılır.
nnn3n
Örnek
iken kaçtır?
22222227×2=14
Kural

Sözden ifade yazma

Adım adım ilerle ve her adımı harfle yaz. “n’yi 4 ile çarp, sonra 3 ekle” 4n + 3’tür.
n×44n+34n+3
Örnek
“’yi 6 ile çarp, sonra 2 çıkar”
n×66n−26n−2
Kural

İlk adım için parantez

Önce toplama ya da çıkarma yapıyorsan parantez kullan. “n’ye 3 ekle, sonra 4 ile çarp” 4(n + 3)’tür.
n+3n+3×44(n+3)
Örnek
“’den 2 çıkar, sonra 5 ile çarp”, için:
n−2n−2×55(n−2)
Kural

Çıkarma ve bölme

“10’dan n’yi çıkar” 10 − n’dir, n − 10 değil. “n’yi 5’e böl” n ÷ 5’tir.
n10−n10
Örnek
20 €’n var ve € harcıyorsun. Kalan:, için: €
n20−n20
Kural

Resimden ifade yazma

Harfle neyin değiştiğine, neyin aynı kaldığına bak. İçinde x misket olan üç torba ve 4 açıkta misket: 3x + 4.
xxx+3x+4
Örnek
İçinde kalem olan iki kutu ve 5 açıkta kalem:, için:
yy+2y+5
Kural

Yerine koyma

Yerine koymak, harfin yerine bir sayı yazıp hesaplamaktır. Sayıyı harfin durduğu yere yaz.
nnn+3n+2444+3×4+2
Örnek
iken ’ü bul:
aaaa+4a+35555+4×5+3
Kural

İşlem sırası

Önce parantez, sonra üs, sonra çarpma ve bölme, sonra toplama ve çıkarma.
234×+=12=14
Örnek
iken ’i bul. Önce çarp:
326×+=12=15
Kural

Negatif sayılar

Yerine koyarken negatif sayıyı parantez içine al. Eksi negatif sayı artıdır.
52−3×−=−6=11
Örnek
iken ’i bul:
43−2×−=−6=10
Kural

Üsler

x², x × x demektir, x × 2 değil. Önce sayıyı koy, sonra karesini al.
4416428
Örnek
iken ’yi bul. Önce karesini al:
222222
Püf noktası

Basit bir sayıyla kontrol et

Bir ifadeyi kontrol etmek için 1 ya da 2 koy ve hikâyeye uygun cevabı verip vermediğine bak.
1×33+47✔
Örnek
Bir telefon tarifesi 10 € artı GB başına 2 €. doğru mu? dene: € ✔
1×22+1012✔
Püf noktası

Aynı şeyi yazmanın farklı yolları

x + x + x ile 3x her sayı için aynı değeri verir: aynı ifadenin iki yazılışıdır.
xxxx+x+xxxx3x
Örnek
için ile ’yi karşılaştır: ve
nnnnn+n+n+nnnnn4n
Dikkat!

3n, 30 + n değildir

Rakamları yan yana yazma. n = 4 için 3n, 3 × 4 = 12’dir, 34 değil.
4443×4=12
Örnek
iken kaçtır?✘ ✔
55554×5=20
Dikkat!

n + 3, 3n değildir

n + 3 toplar, 3n çarpar. n = 4 için 7 ve 12 verirler.
4+4+3=74443×4=12
Örnek
iken kaçtır?✘ ✔
2+2+5=7✘222225×2=10✔
Dikkat!

2n + 3, 2(n + 3) değildir

Parantez yoksa yalnızca n çarpılır. n = 4 için 2n + 3, 11’dir ama 2(n + 3), 14’tür.
44+2×4+3=114+4+2×7=14
Örnek
“’ye 3 ekle, sonra ikiye katla”, için:✘ ✔
55+2×5+3=13✘5+5+2×8=16✔
Uç durum

Harf her sayı olabilir

Sayı negatif, sıfır ya da ondalık olabilir. n = −2 iken n + 5 ifadesi 3’tür.
−4−2024+5n3
Örnek
iken ’ü bul:
0×30+44
Uç durum

Birden fazla harf

Bir ifadede 3x + 2y gibi iki harf olabilir. Her harf için bir sayı koy.
444+5512+10=22
Örnek
ve iken ’yi bul:
44+2228+6=14
Kural

Cebirsel bir kesrin değeri

Bir cebirsel kesrin değerini bulmak için sayıyı hem paya hem paydaya yerleştir (negatif sayıyı parantez içine al), ikisini de hesapla, sonra böl ve sadeleştir. Payda 0 ise kesrin değeri yoktur: o sayı kullanılamaz.
Örnek
için olunca: pay , payda , değer . için: pay , payda , değer . için payda olur: kullanılamaz.

Alıştırmalar

iken değerini bul. Kolay
6×4?+1?
Çözümü göster
yerine 6 koy:
6×424+1?
Önce çarp:
6×424+125
Cevap →
Kontrol: toplamadan önce çarp.
Bir kalem euro. 3 kalem ve 7 euroluk bir kitap alıyorsun. Toplam tutarı yaz. Orta
xxx+?
Çözümü göster
3 kalem tutar
xxx3x
Kitap 7 euro
Birlikte:
xxx+3x+7
Cevap →
Kontrol: ise euro ödersin.
iken değerini bul. Orta
4+4+?
Çözümü göster
Önce parantez:
4+4+3=7
Sonra çarp:
4+4+2×7=14
Cevap →
Kontrol: .
Bir ifade yaz: “’ye 4 ekle, sonucu 3 ile çarp.” Zor
n+4?×3?
Çözümü göster
Önce topla, yani parantez:
n+4n+4×3?
Sonra 3 ile çarp:
n+4n+4×33(n+4)
Cevap →
Kontrol: için .
iken değerini bul. Zor
52−3×−
Çözümü göster
’ü parantez içine al:
52−3×−=−6
52−3×−=−6=11
Cevap →
Kontrol: eksi negatif sayı artıdır.

Bu konunun etkileşimli uygulamaları

Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.

Ücretsiz hesap ve Plus hakkında

Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, IGCSE, Lower Secondary, stage 9

Hollanda: Groep 8, 1. sınıf, 2. sınıf, Havo · Matematik A, Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C, Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), 3. sınıf (havo, vwo)

Türkiye (MEB): 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf, 9. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE)

ABD (Common Core): Grade 6, Grade 7, Algebra 1, Grade 8

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Harfler sayıları temsil eder

  • Bir harfin bir sayıyı temsil ettiğini bilme
  • 3x ifadesinin 3 × x demek olduğunu bilme
  • Bir sayı için 3x + 2 ifadesinin değerini bulma

İfadeyi yaz

  • Sözcüklerden bir ifade yazma
  • Bir resimden ifade yazma
  • Parantezin ne zaman gerektiğini bilme

Harfin yerine sayı koy

  • Bir harfin yerine sayı koyma
  • Bir ifadenin değerini hesaplama
  • Negatif bir sayıyı parantez içine alma

Günlük hayatta harfler

  • Harfli bir formülü gerçek bir durumda kullanma
  • Sayıları formülde yerine koyma
  • Bir harf değişince cevabın nasıl değiştiğini görme

Cebirsel bir kesrin değerini bul

  • Cebirsel bir kesirde sayıları yerine koyup değerini hesaplama
  • Paydayı 0 yaptığı için hangi sayıların kullanılamayacağını söyleme
  • Yerine koyarken negatif sayıyı parantez içine alma