Interactive Lessons

İkinci dereceden, kübik ve geometrik diziler

Ders notları

Tanım

Birinci ve ikinci farklar

1. farklar, yan yana terimler arasındaki atlamalardır. 2. farklar, 1. farklar arasındaki atlamalardır.
1491625u3579Δ222Δ²
Örnek
için farklar:
13610u234Δ11Δ²
Tanım

İkinci dereceden dizi

2. farkların hepsi aynıysa (ve 0 değilse) dizi ikinci derecedendir. n. terimi bir n² içerir.
12345102030nu
Örnek
ikinci dereceden mi? → 2. farklar aynı: evet
13713u246Δ22Δ²
Tanım

Kübik dizi

3. farkların hepsi aynıysa dizi kübiktir: n. terimi bir n³ içerir.
182764125u7193761Δ121824Δ²66Δ³
Örnek
3. fark 6 → üçüncü dereceden
3102966u71937Δ1218Δ²6Δ³
Tanım

Geometrik dizi

Geometrik bir dizide her terim, kendinden önceki terimin aynı bir sayıyla, yani ortak çarpan r ile çarpılmış halidir.
361224×2×2×2
Örnek
dizisinde her terim, öncekinin 3 katıdır.
51545135×315÷5×345÷15×3135÷45
Kural

n²’nin önündeki sayı

İkinci dereceden bir dizide n²’nin önündeki sayı, 2. farkın 2’ye bölünmüş halidir.
3122748u91521Δ66Δ²÷2=3
Örnek
Bütün 2. farklar 8. →
4163664u122028Δ88Δ²÷2=4
Kural

İkinci dereceden dizinin n. terimi

1. adım: a = 2. fark ÷ 2. 2. adım: her terimden a × n² çıkar. 3. adım: geriye kalan doğrusal bir dizidir, bn + c. 5, 12, 21, 32 için geriye 4, 8, 12, 16 kalır.
u5122132n²14916u−n²481216
Örnek
için 2. fark 2, yani a = 1. ’yı çıkar:, yani
u271423n²14916u−n²1357
Kural

n³’ün önündeki sayı

Kübik bir dizide n³’ün önündeki sayı, 3. farkın 6’ya bölünmüş halidir.
182764125u7193761Δ121824Δ²66Δ³÷6=1
Örnek
Bütün 3. farklar 12. →
21654128250u143874122Δ243648Δ²1212Δ³÷6=2
Kural

Ortak çarpan

Bir terimi ondan önceki terime böl. Sonuç her yerde aynıdır.
6122448×212÷6×224÷12×248÷24
Örnek
dizisinde bir terimi öncekine böl: → r = 3
41236×312÷4×336÷12
Kural

Geometrik dizinin n. terimi

n. terim = ilk terim × oran^(n − 1). Üs, konumdan bir eksiktir.
3612244812345n×2×2×2×2×2⁴
Örnek
dizisinin 6. terimi (ilk terim 2, oran 3):
2618…486123…6n×3⁵
Püf noktası

Kare ve küp sayılar

n² şunları verir: 1, 4, 9, 16, … (2. farklar 2). n³ şunları verir: 1, 8, 27, 64, … (3. farklar 6).
9
Örnek
5. kare sayı ve 5. küp sayı:
25
Püf noktası

İlk terimlerle kontrol et

Kuralına n = 1, 2, 3 koy: ilk terimleri bulmalısın.
n123u51221✔✔✔
Örnek
için kural ✔ ✔ ✔
n123u2714✔✔✔
Püf noktası

Grafiğe bak

Doğrusal bir dizinin noktaları bir doğru üzerindedir. İkinci dereceden bir dizi bir parabol üzerindedir. Geometrik bir dizi giderek daha hızlı yukarı (ya da aşağı) eğilir.
3510nu31020nu348nu
Örnek
terimleri ’dir.Noktalar bir parabol üzerindedir:
123102040nu432
Dikkat!

Yarıya bölmeyi unutma

n²’nin önündeki sayı 2. farkın yarısıdır, 2. farkın kendisi değil. 2 olan bir 2. fark n² verir, 2n² değil.
14916u357Δ22Δ²÷2=1
Örnek
2. fark 6.✘ ✔ →
4132849u91521Δ66Δ²÷2=3
Dikkat!

Geometrik dizi çarpar

2, 6, 18, 54 dizisinin oranı 3’tür, 4 değil: 6 − 2 = 4 yalnızca 1. farktır.
261854×36−2×318−6×354−18
Örnek
dizisinin oranı:✘ ✔
51545×315−5×345−15
Dikkat!

Üs n − 1’dir

3, 6, 12, 24 dizisinin 4. terimi 3 × 2³ = 24’tür, 3 × 2⁴ = 48 değil.
3612241234n×2×2×2×2³
Örnek
dizisinin 4. terimi:✘ ✔
51020401234n×2×2×2×2³
Uç durum

0 olan 2. fark

2. farkların hepsi 0 ise dizi doğrusaldır, ikinci dereceden değil.
2222u000Δ00Δ²
Örnek
Dizi doğrusaldır:
491419u555Δ00Δ²
Uç durum

Negatif ya da küçük oran

Oran −2 olunca terimler artı ile eksi arasında değişir. Oran 0,5 olunca terimler küçülür: 16, 8, 4, 2.
3−612−24×−2×−2×−216842×0.5×0.5×0.5
Örnek
2’den başlayıp oran −3:
2−618×−3×−3
Uç durum

Gerçek hayatta diziler

n kişilik bir partideki el sıkışmalar ikinci dereceden bir dizidir. Bileşik faizli para geometrik bir dizidir.
Örnek
Bir bitkide 3 hücre var ve hücreler her saat ikiye katlanıyor. 5 saat sonra: hücre
3612…96012…5h×2⁵

Alıştırmalar

dizisinin 1. ve 2. farklarını bul. Nasıl bir dizidir? Kolay
25101726u
Çözümü göster
1. farklar:
25101726u3579Δ
2. farklar: : hepsi aynı
25101726u3579Δ222Δ²
Cevap → 2. farklar 2: ikinci dereceden
Kontrol: şunları verir: .
dizisinin n. terimini bul. Orta
4112237u
Çözümü göster
1. farklar: . 2. farklar:
4112237u71115Δ44Δ²÷2=2
, yani kural ile başlar
’yi çıkar: , , ,
u41122372n²281832u−2n²2345
Geriye kalan dizisi ’dir
Cevap →
Kontrol: için .
Bir dizinin n. terimi . 10. terim kaçtır? Orta
103n²−2n+5?
Çözümü göster
Kurala koy:
10n²100×3300
300−20280+5285
Cevap →
Kontrol: 1. terim .
dizisinin ortak çarpanını ve 8. terimini bul. Zor
5102040…1234…n
Çözümü göster
Oran:
5102040×210÷5×2×2
8. terim = (üs )
510…64012…8n×2⁷
Cevap → oran 2; 8. terim
Kontrol: 4. terim .
66 sayısı dizisinin bir terimi mi? Öyleyse kaçıncı terim? Zor
361118…661234…?n
Çözümü göster
1. farklar . 2. farklar , yani
361118u357Δ22Δ²
’yi çıkar: , , , : kural
u361118n²14916u−n²2222
, yani ve : tam sayı, yani evet
66−264√8
Cevap → evet, 8. terim
Kontrol: .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5

Cambridge International: IGCSE, AS Level

Hollanda: Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C, Vwo · Matematik D

Türkiye (MEB): 9. sınıf, 10. sınıf, 11. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Algebra 1, Algebra 2

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 4 uygulama

Bir dizinin farkları

  • Bir dizinin 1., 2. ve 3. farklarını bulma
  • Farklardan dizinin türünü belirleme: doğrusal, ikinci ya da üçüncü derece
  • 2. farkın yarısının n² önündeki sayı olduğunu bilme

İkinci dereceden bir dizinin n. terimini bul

  • 2. farktan n² önündeki sayıyı bulma
  • Kalan doğrusal diziyi bulmak için a × n² terimini çıkarma
  • Genel terimi a × n² + b × n + c biçiminde yazıp kontrol etme

Geometrik diziler

  • Bir geometrik dizinin ortak çarpanını bulma
  • İlk terim × çarpan^(n − 1) ile herhangi bir terimi bulma
  • Geometrik dizinin grafiğinin doğrusal dizininkinden nasıl ayrıldığını görme

Gerçek hayatta ikinci dereceden ve geometrik diziler

  • İkinci dereceden diziyi gerçek hayatta kullanma, örneğin tokalaşma
  • Geometrik diziyi gerçek hayatta kullanma: zıplayan top, faiz
  • Bir durumun ne zaman hep aynı sayıyı ekleyip ne zaman çarptığını söyleme