Interactive Lessons

Bir formülün konusunu değiştirme

Ders notları

Tanım

Konu

Bir formülün konusu, eşitlik işaretinin solunda tek başına duran harftir. v = u + at formülünde konu v’dir: formül sana v’yi verir.
vu+at=
Örnek
(bisiklet kiralama) formülünün konusu ’dir. için formül sana ’yi verir:
C6+4h=
Tanım

Konuyu değiştirmek

Konuyu değiştirmek, formülü başka bir harf solda tek başına kalacak şekilde yeniden düzenlemektir. Yeni formül aynı şeyi başka bir yoldan söyler.
vu+at=t(v−u)/a=
Örnek
formülünde ’yi konu yap. 26 € ücret şunu verir:
C6+4h=h(C−6)/4=
Tanım

Ters işlemler

Bir işlemin tersi onu geri alır: + ile −, × ile ÷, kare alma ile karekök.
n×33n÷3n
Örnek
işlemini ile geri al: ve
5×420÷45
Tanım

İki taraf eşittir

Bir formül bir denklemdir: iki tarafı eşittir. İki tarafa da tam olarak aynı şeyi yaparsan eşit kalırlar.
a+cb+c=
Örnek
eşitliğinin iki tarafından 2 çıkar. Eşit kalırlar:, yani
12−23×4−2=
Kural

İki tarafa da aynısını yap

İki tarafa da aynı şeyi ekle, çıkar, ile çarp ya da böl. Asla yalnızca bir tarafı değiştirme.
v−uu+at−u=v−uat=
Örnek
formülünü için al, yani . İki taraftan 7 çıkar:, ve
S−74n+7−7=S−74n=
Kural

Önce son adımı geri al

v = u + at formülünde t önce a ile çarpılır, sonra u eklenir. Adımları ters sırayla geri al: önce u’yu çıkar, sonra a’ya böl.
t×aat+uu+atu+at−uat÷at
Örnek
formülünde önce 3 ile çarpılır, sonra 4 çıkarılır. Ters sırayla geri al: , sonra :, yani için
n×33n−43n−43n−4+43n÷3n
Kural

Payın tamamını böl

Bir toplamı bölerken toplamın tamamı bölünür: (v − u) ÷ a. Toplamı kesir çizgisinin üstüne yaz.
vu−a÷
Örnek
formülünde ’i konu yap ve kullan. 8’i çıkar, sonra ’in tamamını 2’ye böl:
208−2÷=12=6
Kural

Kesri yok etmek

Kesirden kurtulmak için iki tarafı paydayla çarp. F = 9C/5 + 32 formülünden F − 32 = 9C/5, sonra 5(F − 32) = 9C bulunur.
F−32×59C/5×5=5(F−32)9C=
Örnek
formülünde ’i konu yap. 2’yi çıkar, sonra 4 ile çarp. , ile kontrol et:
y−2×4x/4×4=4(y−2)x=
Kural

Kareler ve kökler

Bir kareyi geri almak için iki tarafın karekökünü al. Bir karekökü geri almak için iki tarafın karesini al.
r²r²√r
Örnek
formülünde ’yi konu yap. 3’e böl, sonra karekök al. için:
5²25√5
Kural

Paydadaki harf

Yeni konu bir kesrin paydasındaysa önce iki tarafı onunla çarp: y = 6/x ise xy = 6, yani x = 6/y.
6y?
Örnek
Dolum süresi musluk için ’dir. İki tarafı ile çarp, sonra ’ye böl:, yani için musluk gerekir
12t?
Kural

Harf iki kez varsa

Yeni konu formülde iki kez geçiyorsa onu içeren tüm terimleri bir tarafa topla, ortak çarpan olarak dışarı al ve böl.
xxxxxb+cx(b+c)
Örnek
formülünde ’i konu yap (burada , yani ). ’i ortak çarpan olarak dışarı al:, yani
xxxxx2+35x
Kural

Sayılarla kontrol et

Eski formülde sayıları yerine koy ve ilk harfi hesapla. Aynı sayıları yeni formülde yerine koy: harfi geri almalısın. u = 5, a = 2 ve t = 3 için eski formül v = 11 verir.
3×26+51111−56÷23
Örnek
için formülü verir. Yeni formül 4’ü geri vermeli: ✔
4×312−488+412÷34
Püf noktası

Konu neden değiştirilir?

Bir formül bir niceliği diğerlerinden verir. Her seferinde başka bir niceliğe ihtiyacın varsa bir kez düzenle, sonra istediğin kadar sayı yerine koy.
h6+4hCC(C−6)/4h
Örnek
Bisiklet kiralamak için 38 €’n var, . Bir kez düzenle, sonra her bütçe hızlı olur: saat
24610102030hC838
Püf noktası

İki yol, tek sonuç

Önce düzenleyip sonra sayıları koyabilirsin ya da önce sayıları koyup sonra denklemi çözebilirsin. İkisi de aynı sayıyı verir.
S−7S−7÷4n27−720÷45
Örnek
için formülünde ’yi bul. Önce düzenle ya da önce yerine koy: ve → →
27−74n+7−7=20÷44n÷4=
Püf noktası

Bir makine çiz

Harfe ne olduğunu adım adım çiz: × a, sonra + u. Yeni formül bu makinenin tersine çalışmasıdır: − u, sonra ÷ a.
t×aat+uu+at
Örnek
makinesi , sonra ’tür. Tersine çalıştır, sonra , için:,
4×520−31717+320÷54
Dikkat!

Yalnızca bir parçayı bölmek

v − u = at ifadesinden t = (v − u)/a bulunur. Bu v − u/a değildir: bölme payın tamamına aittir.
vua÷−✘vu−a÷✔
Örnek
ifadesinden bulunur. Sonra:✘ ✔
35105÷−=2=33✘3510−5÷=25=5✔
Dikkat!

Karekökü unutmak

A = πr² ifadesinden r² = A/π bulunur. Sonra karekökü de almalısın: r = A/π yanlıştır.
rrr²
Örnek
ifadesinden bulunur. Sonra:✘ ✔
339
Dikkat!

Harfin önündeki eksi

y = 5 − 2x için iki taraftan 5 çıkar: y − 5 = −2x. −2’ye bölünce x = (5 − y)/2 bulunur. İşaretlere dikkat et.
2312456xy13
Örnek
için formülünde ’i konu yap:✘ ✔
1346810xy23
Uç durum

Pozitif kök

r² = 25 denkleminin iki çözümü vardır, 5 ve −5. Bir uzunluk negatif olamaz, bu yüzden bir uzunluk formülünde pozitif kökü alırız.
rr25
Örnek
Bir karenin alanı cm². Hem hem 36 verir, ama bir kenar negatif olamaz: cm
6 cm6 cm36 cm²
Uç durum

Her harf konu olamaz

y = x² + x ifadesinde x hem karesiyle hem tek başına vardır. Bunun için ikinci derece denklem formülü gerekir, bu konunun adımları yetmez.
−22246xy
Örnek
ifadesinde hem karesiyle hem tek başına vardır. İki değeri aynı ’yi verebilir, bu yüzden , ’nin tek bir ifadesi değildir: → ve →
−6−4−2244812xy

Alıştırmalar

formülünde ’yi konu yap. Kolay
Çözümü göster
önce ile çarpılır, sonra eklenir
’yu geri al: iki taraftan çıkar:
v−uu+at−u=
’yı geri al: iki tarafı ’ya böl:
Tersinden yaz:
Cevap →
Kontrol: , ve için ve .
formülünde ’yi konu yap. Orta
F9C/5+32=
Çözümü göster
İki taraftan 32 çıkar:
F−329C/5+32−32=
İki tarafı 5 ile çarp:
F−32×59C/5×5=
İki tarafı 9’a böl:
Cevap →
Kontrol: için .
formülünde ’yi konu yap. Orta
r²r²×πA
Çözümü göster
İki tarafı ’ye böl:
İki tarafın karekökünü al:
A÷πr²√r
Tersinden yaz:
Cevap →
Kontrol: için ve .
formülünde ’i konu yap. Orta
236xy13
Çözümü göster
İki tarafa ekle:
İki taraftan çıkar:
İki tarafı 2’ye böl:
Cevap →
Kontrol: için ve .
formülünde ’i konu yap. Zor
Çözümü göster
İki tarafı ile çarp:
Parantezi aç:
’li terimleri sola topla:
’i ortak çarpan olarak dışarı al:
İki tarafı ’e böl:
Cevap →
Kontrol: için ve .

Bu konunun etkileşimli uygulamaları

Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.

Ücretsiz hesap ve Plus hakkında

Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 3, MYP 4, MYP 5

Cambridge International: IGCSE, AS Level

Hollanda: 2. sınıf, Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Havo · Matematik A, Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C

Türkiye (MEB): 9. sınıf, 10. sınıf, 11. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Algebra 1, Algebra 2

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Adım adım geri al

  • Bir formülün harfe adım adım ne yaptığını görme
  • Her adımın tersini söyleme
  • Adımları ters sırayla geri alma

Konuyu değiştir

  • Bir formülün konusunu adım adım değiştirme
  • Her adımda iki yana ne yapıldığını söyleme
  • Yeni formülü sayılarla kontrol etme

Topla ve çarpanlara ayır

  • Harf iki kez geçtiğinde konuyu değiştirme
  • Beş aşamayı söyleme: kesir, açma, toplama, çarpan, bölme
  • Yeni formülü sayılarla kontrol etme

Hamleyi seç

  • Harfi yalnız bırakmak için doğru adımı seçme
  • Son işlemi ilk önce geri alma
  • İki yana da aynı işlemi yapma

Günlük hayatta formülü düzenleme

  • Düzenlenmiş formülü gerçek bir durumda kullanma
  • Aynı cevabı iki yolla bulma
  • Cevabı eski formülde kontrol etme