Interactive Lessons

Tellen: combinaties, de driehoek van Pascal en routes

Lesnotities

Definitie

Een team: de volgorde maakt niet uit

Een team is een keuze van r leden uit n en de volgorde maakt niet uit: het team A B C is hetzelfde team als C B A. Een volgorde (een permutatie) is iets anders: A B C en C B A zijn twee verschillende volgordes. Teams tellen is combinaties tellen. Bij Kies een team tik je r schijfjes aan en de applicatie laat alle teams zien.
Voorbeeld
Neem 3 van de 5 schijfjes A, B, C, D, E. Het team A B C is één team, maar het kan op manieren op een rij gezet worden: A B C, A C B, B A C, B C A, C A B en C B A.
Regel

Van volgordes naar teams

Om de teams van r uit n te tellen, tel je eerst de volgordes. Het zijn er met r factoren. Een team wordt één keer meegeteld voor elk van zijn r! volgordes, dus deel je door r!. Dat geeft .
Voorbeeld
Teams van 3 uit 5 schijfjes. De volgordes zijn . Eén team heeft volgordes. Er zijn dus teams.
Regel

De formule met faculteiten

Schrijf (n faculteit). Dan is . In de praktijk streep je weg: de eerste r factoren van n! blijven boven en r! komt eronder. Teams en volgordes laat hetzelfde zien met een team en zijn volgordes.
Voorbeeld
. Met faculteiten: 8! = 40 320, 3! = 6 en 5! = 120, dus .
Regel

Wie doet niet mee?

De r leden kiezen die meedoen is hetzelfde als de n − r leden kiezen die niet meedoen, dus . Niemand of iedereen kiezen kan op één manier, dus . Reken met de kleinste van r en n − r. Het tabblad Wie doet niet mee? laat het zien met de balken van één rij van de driehoek.
Voorbeeld
. In rij 9 van de driehoek staat hetzelfde getal op plaats 2 en op plaats 7.
11112113311464115101051161520156117213535217118285670562881193684126126843691
Definitie

De driehoek van Pascal

De driehoek van Pascal begint met 1 bovenaan. Elk getal is de som van de twee getallen erboven en de twee uiteinden van elke rij zijn 1. Het getal in rij n op plaats k (tellend vanaf 0) is nCk. Rij n heeft een som die twee keer zo groot is als die van de rij erboven, dus de som is met n factoren. Bij De driehoek kies je een rij en een plaats.
Voorbeeld
Rij 6 is 1, 6, 15, 20, 15, 6, 1. De 15 op plaats 2 is , de twee getallen van rij 5 erboven, en het is 6C2. De rij heeft som .
111121133114641151010511615201561
Definitie

Routes op een kaart

Op een wegendiagram loop je van S (start) naar E (einde), alleen naar rechts of omhoog. Schrijf bij elk kruispunt het aantal routes dat er aankomt. Een route komt van links of van onderen, dus het getal is het getal links plus het getal eronder. Langs de twee randen heeft elk kruispunt 1. Routes op een kaart vult de getallen diagonaal voor diagonaal in.
Voorbeeld
Een kaart van 3 blokken naar rechts en 2 omhoog. Het kruispunt links van E heeft 6 routes en het kruispunt eronder heeft 4, dus E heeft routes.
1111231361410SE
Regel

Een afgesloten kruispunt

Tik bij Routes op een kaart op een kruispunt om het af te sluiten. De routes die het vermijden zijn alle routes min de routes die er doorheen gaan. De routes erdoorheen zijn de routes van S naar het kruispunt keer de routes van het kruispunt naar E.
Voorbeeld
Kaart van 4 blokken naar rechts en 3 omhoog; sluit het kruispunt 2 naar rechts en 1 omhoog af. Alle routes: 35. Van S naar het kruispunt: 3. Van het kruispunt naar E: 6. Erdoorheen gaan routes. Het vermijden kan op routes.
111112341371141112617SE
Regel

Eén getal, drie verhalen

Hetzelfde getal nCk telt drie dingen: de routes van n stappen waarvan k omhoog gaan, de teams van k gekozen uit n plaatsen en het getal in rij n op plaats k van de driehoek. Een route is een team: het team is de verzameling stappen die omhoog gaan. Dezelfde getallen, drie verhalen laat de drie verhalen naast elkaar zien.
Voorbeeld
. Dat is het aantal routes van 5 stappen met 2 omhoog (de kaart van 3 blokken naar rechts en 2 omhoog heeft er 10), het aantal teams van 2 gekozen uit 5 stappen en het getal 10 in rij 5 op plaats 2.
11112113311464115101051
Regel

Welke manier van tellen?

Stel drie vragen in deze volgorde. Mag een voorwerp opnieuw gebruikt worden? Dan met r factoren. Worden alle voorwerpen gebruikt, op een rij? Dan n!. Maakt de volgorde uit? Dan met r factoren. Maakt de volgorde niet uit: nCr. Sorteer de situatie leidt je langs de drie vragen voor 20 situaties.
Voorbeeld
Een hangslot met 3 wieltjes van 6 kleuren: herhaling mag, . 6 boeken op een rij: 6! = 720. De eerste 3 plaatsen van 8 hardlopers: de volgorde maakt uit, . Een team van 3 uit 8: de volgorde maakt niet uit, .
Regel

Splitsen of aftrekken

Als de voorwerpen twee soorten hebben, splits je het probleem in gevallen of trek je af. “Precies j van de eerste soort” vermenigvuldigt de keuzes van elke soort. “Minstens één van de tweede soort” is alle manieren min de manieren zonder die soort. Splitsen of aftrekken laat de gevallen zien als balken die samen alle manieren geven.
Voorbeeld
In een zak zitten 4 rode en 3 blauwe schijfjes en je pakt er 3. Precies 2 rood geeft . Minstens één blauw geeft . Alle gevallen: 0, 1, 2 of 3 rood zijn .
Tip

Kies eerst het plaatje

Een boomdiagram laat stappen zien met telkens nieuwe keuzes. Een wegendiagram telt routes op een kaart. Een rooster koppelt elke rij aan elke kolom. Kijk naar de vorm van het probleem en kies het plaatje voordat je telt; de oefenvraag “Welk plaatje laat het probleem het best zien?” vraagt precies dit.
Voorbeeld
Koffie in 2 maten, thee in 3 maten en sap in 1 maat: een boom, keuzes. Een wandeling van huis naar school op een stratenkaart: een wegendiagram. Elk van 4 spelers tegen elk van 3 spelers: een rooster, partijen.
Tip

De quiz en de klassenronde

De quiz mengt de vragen van de drie applicaties in drie niveaus, zonder einde. De klassenronde stelt de hele klas tegelijk 5 vragen: een definitie, een regel, een waar-of-fabel-uitspraak en twee vragen met getallen (teams van r uit n, routes op een kaart, de eerste plaatsen van een wedstrijd). Elk fout antwoord heeft een valkuilnaam die zegt wat de leerling deed.
Voorbeeld
Een club van 6 leden kiest een team van 3: het goede antwoord is . Het antwoord telt de volgordes ook mee; het antwoord laat een voorwerp opnieuw gebruiken.
Tip

Toetsen en privacy

Elk schijfje, elk kruispunt en elke knop werkt met het toetsenbord: Tab gaat naar de volgende, Enter (of de spatiebalk) drukt erop. Niets wat je in deze applicaties doet wordt opgeslagen of ergens naartoe gestuurd. De situaties en de getallen zijn origineel: we hebben ze voor deze applicaties geschreven.
Voorbeeld
Druk bij Kies een team op Tab om bij een schijfje te komen en op Enter om het in het team te zetten; nog een keer Enter haalt het eruit.

Oefenen

Je hebt 5 schijfjes A, B, C, D en E. Hoeveel verschillende paren kun je pakken als de volgorde niet uitmaakt? Makkelijk
Toon de oplossing
Maak een lijst van de paren. De paren met A: A B, A C, A D en A E: 4 paren.
De nieuwe paren met B (A B staat er al): B C, B D en B E: 3 paren. Dan C D en C E: 2 paren. Dan D E: 1 paar.
Samen is dat .
10 paren.
Het is ook , want telt elk paar twee keer (A B en B A).
Rij 5 van de driehoek van Pascal is 1, 5, 10, 10, 5, 1. Hoeveel verschillende teams van 2 kun je kiezen uit 5 leden en wat is de som van de getallen van de rij? Makkelijk
11112113311464115101051
Toon de oplossing
Tel de plaatsen vanaf 0: plaats 0 is 1, plaats 1 is 5 en plaats 2 is 10. De teams van 2 uit 5 zijn .
De som is .
10 teams; de som van de rij is 32.
Ook , want elke rij heeft een som die twee keer zo groot is als die van de rij erboven.
Op een kaart loop je van S naar E, 2 blokken naar rechts en 2 omhoog, alleen naar rechts of omhoog. Hoeveel verschillende routes zijn er? Makkelijk
111123136SE
Toon de oplossing
Schrijf 1 bij elk kruispunt op de twee randen: er is maar één manier langs de straat.
Het middelste kruispunt is . Het kruispunt rechts ervan is en het kruispunt erboven is .
Bij E krijg je .
6 routes.
Het is ook . Kies van de 4 stappen welke 2 omhoog gaan.
Een club heeft 9 leden. Hoeveel verschillende teams van 3 kunnen er gekozen worden? Middel
Toon de oplossing
Eerst de volgordes van 3 uit 9. Dat zijn er .
Eén team heeft volgordes, dus deel door 6.
.
84 teams.
Door de symmetrie is en is de makkelijkste weg naar hetzelfde getal.
Op een kaart van 5 blokken naar rechts en 3 omhoog loop je van S naar E. Het kruispunt 2 naar rechts en 1 omhoog is afgesloten. Hoeveel routes vermijden het? Middel
11111234137114111261713926SE
Toon de oplossing
Er zijn in totaal routes.
Van S naar het afgesloten kruispunt (2 rechts, 1 omhoog) zijn er 3 routes. Van daar naar E (3 rechts, 2 omhoog) zijn er routes.
Erdoorheen gaan routes. Het vermijden kan op routes.
26 routes.
Controle: de getallen van het wegendiagram met het afgesloten kruispunt geven ook 26 bij E.
Welke manier van tellen past en hoeveel zijn het? (a) Een code van 4 cijfers van 0 tot 9, een cijfer mag opnieuw gebruikt worden. (b) 5 boeken op een rij op een plank. (c) Een paar van 2 gekozen uit 9 leerlingen. Middel
Toon de oplossing
(a) Mag een voorwerp opnieuw gebruikt worden? Ja, dus elke plaats heeft 10 keuzes en er zijn codes.
(b) Geen herhaling en alle voorwerpen op een rij, dus 5! = .
(c) Geen herhaling, niet alle voorwerpen en de volgorde maakt niet uit, dus .
(a) 10 000, (b) 120, (c) 36.
De drie vragen komen altijd in deze volgorde: herhaling, alle voorwerpen, volgorde.
Een club heeft 10 leden en kiest een team van 4. (a) De aanvoerder moet in het team zitten. Hoeveel teams zijn er mogelijk? (b) De aanvoerder mag niet in het team zitten. Hoeveel teams? Moeilijk
Toon de oplossing
(a) De aanvoerder zit erin, dus er blijven 3 plekken over voor de andere 9 leden. Dat is .
(b) De aanvoerder valt af, dus het team van 4 komt uit de andere 9 leden. Dat is .
De twee gevallen samen zijn alle teams en .
(a) 84 teams, (b) 126 teams.
Regel eerst het bijzondere lid en tel dan wat er overblijft.
In een competitie met 8 teams speelt elk team één keer tegen elk ander team. Hoeveel wedstrijden worden er gespeeld? Moeilijk
Toon de oplossing
Een wedstrijd is een paar teams en de volgorde van de twee teams maakt niet uit: het is een combinatie.
Elk team speelt 7 wedstrijden, dat geeft . Maar dan telt elke wedstrijd dubbel.
Delen door 2 geeft , en dat is 8C2.
28 wedstrijden.
Door de symmetrie is en het getal op plaats 2 in rij 8 van de driehoek is ook 28.
In een zak zitten 6 rode en 4 blauwe schijfjes. Je pakt er tegelijk 4. Hoeveel verschillende sets hebben minstens één blauw schijfje? Moeilijk
Toon de oplossing
Alle sets van 4 uit de 10 schijfjes: er zijn er .
De sets zonder blauw schijfje hebben 4 rode schijfjes, dus daarvan zijn er .
Minstens één blauw is alle sets min de sets zonder blauw, dus .
195 sets.
De gevallen met 1, 2, 3 en 4 blauwe schijfjes een voor een tellen geeft hetzelfde getal, maar het is veel langer.

Interactieve applicaties bij dit onderwerp

Gratis applicaties openen met een gratis leerlingaccount. Docenten kunnen alle applicaties gebruiken in een live les.

Over het gratis account en Plus

Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 5, Diploma, jaar 1, Diploma, jaar 2

Cambridge International: AS Level, A Level

Nederland: Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C, Vwo · Wiskunde D, Havo · Wiskunde A

Turkije (MEB): Klas 10

Engeland (GCSE, A Level): Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

VS (Common Core): Algebra 2, Precalculus

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 3 applicaties

Kies r uit n: combinaties

  • r van n tegels kiezen: het aantal teams is C(n, r)
  • Uitleggen waarom teams rijen gedeeld door r faculteit zijn
  • C(n, r) = C(n, n − r) gebruiken voor de makkelijkste berekening
  • Een combinatie onderscheiden van een rij

De driehoek van Pascal en routes

  • De driehoek van Pascal lezen
  • Routes tellen op een wegenschema kruispunt voor kruispunt
  • Routes tellen die een afgesloten kruispunt vermijden
  • Zien dat routes, teams en de getallen van Pascal C(n, k) geven

Welke telmethode?

  • Beslissen welke telmethode past: herhaling, volgorde, geen volgorde
  • Een telprobleem splitsen in gevallen
  • Het plaatje kiezen dat een telprobleem het best laat zien