Interactive Lessons

Sayma: kombinasyonlar, Pascal üçgeni ve güzergâhlar

Ders notları

Tanım

Takım: sıra önemli değil

Bir takım, n üyeden r üyenin seçimidir ve sıra önemli değildir: A B C takımı ile C B A takımı aynı takımdır. Sıralama (permütasyon) farklıdır: A B C ve C B A iki farklı sıralamadır. Takımları saymak kombinasyonları saymaktır. Takım seç sekmesinde r taşa dokunursun ve uygulama tüm takımları listeler.
Örnek
5 taştan 3 tanesini al: A, B, C, D, E. A B C takımı tek bir takımdır, ama farklı biçimde sıralanabilir: A B C, A C B, B A C, B C A, C A B ve C B A.
Kural

Sıralamalardan takımlara

n üyeden r kişilik takımları saymak için önce sıralamaları sayarsın. Bunlar kadardır ve r tane çarpan vardır. Bir takım, r! sıralamasının her biri için bir kez sayılır, bu yüzden r! ile bölersin. Böylece olur.
Örnek
5 taştan 3 kişilik takımlar. Sıralamalar tanedir. Bir takımın sıralaması vardır. Demek ki takım vardır.
Kural

Faktöriyelli formül

yaz (n faktöriyel). O zaman olur. Uygulamada sadeleştirirsin: n! değerinin ilk r çarpanı üstte kalır, r! altta yer alır. Takımlar ve sıralamalar sekmesi aynı şeyi bir takım ve onun sıralamalarıyla gösterir.
Örnek
. Faktöriyellerle: 8! = 40 320, 3! = 6 ve 5! = 120 olduğundan .
Kural

Kim dışarıda kalır?

Katılacak r üyeyi seçmek, dışarıda kalacak n − r üyeyi seçmekle aynıdır, yani . Hiç kimseyi ya da herkesi seçmenin tek bir yolu vardır, bu yüzden . Hesaplarken r ile n − r değerlerinden küçüğünü kullan. Kim dışarıda kalır? sekmesi bunu üçgenin bir satırının çubuklarıyla gösterir.
Örnek
. Üçgenin 9. satırında aynı sayı 2. yerde ve 7. yerde bulunur.
11112113311464115101051161520156117213535217118285670562881193684126126843691
Tanım

Pascal üçgeni

Pascal üçgeni en üstte 1 ile başlar. Her sayı, üstündeki iki sayının toplamıdır ve her satırın iki ucu 1’dir. n. satırdaki k. yerin sayısı C(n, k) değeridir (yerler 0’dan sayılır). n. satırın toplamı üstündeki satırın toplamının iki katıdır, yani (n tane çarpan) değerindedir. Üçgen sekmesinde bir satır ve bir yer seçersin.
Örnek
6. satır 1, 6, 15, 20, 15, 6, 1 şeklindedir. 2. yerdeki 15, üstündeki 5. satırın iki sayısı olan ’dur ve C(6, 2) değeridir. Satırın toplamı ’dir.
111121133114641151010511615201561
Tanım

Haritada güzergâhlar

Bir yol diyagramında S noktasından E noktasına yalnızca sağa ya da yukarı yürürsün. Her kavşağa varan güzergâhların sayısını yaz. Bir güzergâh soldan ya da alttan gelir, bu yüzden sayı, solundaki sayı ile altındaki sayının toplamıdır. İki kenar boyunca her kavşakta 1 vardır. Haritada güzergâhlar sekmesi sayıları çapraz çapraz doldurur.
Örnek
3 blok sağa ve 2 blok yukarı giden bir harita. E noktasının solundaki kavşakta 6 güzergâh, altındaki kavşakta 4 güzergâh vardır; demek ki E noktasında güzergâh vardır.
1111231361410SE
Kural

Kapalı bir kavşak

Haritada güzergâhlar sekmesinde bir kavşağı kapatmak için ona dokun. Kavşaktan geçmeyen güzergâhlar, tüm güzergâhlar eksi kavşaktan geçen güzergâhlardır. Kavşaktan geçenler, S noktasından kavşağa giden güzergâhların sayısı ile kavşaktan E noktasına giden güzergâhların sayısının çarpımıdır.
Örnek
4 blok sağa ve 3 blok yukarı giden bir harita; 2 sağda ve 1 yukarıdaki kavşağı kapat. Tüm güzergâhlar: 35. S noktasından kavşağa: 3. Kavşaktan E noktasına: 6. Kavşaktan geçen güzergâh vardır. Geçmeyen güzergâh vardır.
111112341371141112617SE
Kural

Tek sayı, üç hikâye

Aynı C(n, k) sayısı üç şeyi sayar: n adımlık ve k adımı yukarı olan güzergâhları, n yerden k tanesi seçilen takımları ve üçgenin n. satırındaki k. yerin sayısını. Bir güzergâh bir takımdır: takım, yukarı giden adımların kümesidir. Aynı sayılar, üç hikâye sekmesi üç hikâyeyi yan yana gösterir.
Örnek
. Bu sayı, 2 adımı yukarı olan 5 adımlık güzergâhların sayısıdır (3 blok sağa ve 2 blok yukarı giden haritada 10 tane vardır), 5 adımdan 2 tanesi seçilen takımların sayısıdır ve 5. satırın 2. yerindeki sayıdır (10).
11112113311464115101051
Kural

Hangi sayma yöntemi?

Üç soruyu şu sırayla sor. Bir nesne tekrar kullanılabilir mi? O zaman ve r tane çarpan. Tüm nesneler bir sırada kullanılıyor mu? O zaman n!. Sıra önemli mi? O zaman ve r tane çarpan. Sıra önemli değilse: C(n, r). Durumu sınıflandır sekmesi seni 20 durum için üç sorudan geçirir.
Örnek
6 renkli 3 çarklı bir asma kilit: tekrar serbest, . Bir rafta 6 kitap sıralanır: 6! = 720. 8 koşucudan ilk 3 sıra: sıra önemli, . 8 kişiden 3 kişilik bir takım: sıra önemli değil, .
Kural

Ayır ya da çıkar

Nesnelerin iki türü olduğunda problemi durumlara ayırır ya da çıkarırsın. “Birinci türden tam j tane” her türün seçimlerini çarpar. “İkinci türden en az bir tane”, tüm yollar eksi o türden hiç olmayan yollardır. Ayır ya da çıkar sekmesi durumları, toplamı tüm yolları veren çubuklar olarak gösterir.
Örnek
Bir torbada 4 kırmızı ve 3 mavi taş var ve 3 taş alıyorsun. Tam 2 kırmızı verir. En az bir mavi verir. Tüm durumlar: 0, 1, 2 ya da 3 kırmızı eder.
Püf noktası

Önce şekli seç

Ağaç diyagramı, her seçimden sonra yeni seçenekleri olan aşamaları gösterir. Yol diyagramı bir haritadaki güzergâhları sayar. Tablo her satırı her sütunla eşleştirir. Problemin yapısına bak ve saymadan önce şekli seç; “Hangi şekil problemi en iyi gösterir?” alıştırma sorusu tam olarak bunu sorar.
Örnek
Kahve 2 boyda, çay 3 boyda, meyve suyu 1 boyda: bir ağaç, seçim. Bir sokak haritasında evden okula yürüyüş: bir yol diyagramı. 4 oyuncunun her biri 3 oyuncunun her biriyle: bir tablo, oyun.
Püf noktası

Test ve sınıf turu

Test, üç uygulamanın sorularını üç düzeyde ve sonsuz olarak karıştırır. Sınıf turu bütün sınıfa aynı anda 5 soru sorar: bir tanım, bir kural, bir doğru-mu-efsane-mi ifadesi ve sayılı iki soru (n kişiden r kişilik takımlar, haritada güzergâhlar, bir yarışın ilk sıraları). Her yanlış seçeneğin, öğrencinin ne yaptığını söyleyen bir tuzak adı vardır.
Örnek
6 üyeli bir kulüp 3 kişilik bir takım seçiyor: doğru cevap . cevabı sıralamaları da sayar; cevabı bir nesnenin tekrar kullanılmasına izin verir.
Püf noktası

Tuşlar ve gizlilik

Her taş, her kavşak ve her düğme klavyeyle çalışır: Tab bir sonrakine geçer, Enter (ya da boşluk tuşu) ona basar. Bu uygulamalarda yaptığın hiçbir şey kaydedilmez ya da bir yere gönderilmez. Durumlar ve sayılar özgündür: bu uygulamalar için yazdık.
Örnek
Takım seç sekmesinde bir taşa gelmek için Tab, onu takıma koymak için Enter’a bas; Enter’a tekrar basınca taş çıkar.

Alıştırmalar

5 taşın var: A, B, C, D ve E. Sıra önemli değilse kaç farklı çift alabilirsin? Kolay
Çözümü göster
Çiftleri sırayla listele. A’lı çiftler: A B, A C, A D ve A E: 4 çift.
B’li yeni çiftler (A B listede var): B C, B D ve B E: 3 çift. Sonra C D ve C E: 2 çift. Sonra D E: 1 çift.
Toplam eder.
10 çift.
Bu aynı zamanda değeridir, çünkü her çifti iki kez sayar (A B ve B A).
Pascal üçgeninin 5. satırı 1, 5, 10, 10, 5, 1 şeklindedir. 5 üyeden 2 kişilik kaç farklı takım seçilebilir ve satırdaki sayıların toplamı kaçtır? Kolay
11112113311464115101051
Çözümü göster
Yerleri 0’dan başlayarak say: 0. yer 1, 1. yer 5 ve 2. yer 10. 5 kişiden 2 kişilik takımlar tanedir.
Toplam eder.
10 takım; satırın toplamı 32.
Ayrıca yazılabilir, çünkü her satırın toplamı üstündeki satırın toplamının iki katıdır.
Bir haritada S noktasından E noktasına, 2 blok sağa ve 2 blok yukarı, yalnızca sağa ya da yukarı yürüyorsun. Kaç farklı güzergâh vardır? Kolay
111123136SE
Çözümü göster
İki kenardaki her kavşağa 1 yaz: sokak boyunca yalnızca tek bir yol vardır.
Ortadaki kavşak ’dir. Sağındaki kavşak , üstündeki kavşak ’tür.
E noktasında bulursun.
6 güzergâh.
Bu aynı zamanda değeridir. 4 adımdan hangi 2 tanesinin yukarı gideceğini seç.
Bir kulübün 9 üyesi var. 3 kişilik kaç farklı takım seçilebilir? Orta
Çözümü göster
Önce 9 üyeden 3 üyenin sıralamaları. Bunlar tanedir.
Bir takımın sıralaması vardır, bu yüzden 6 sayısına böl.
.
84 takım.
Simetri gereği olur ve aynı sayıya giden daha kolay yoldur.
5 blok sağa ve 3 blok yukarı giden bir haritada S noktasından E noktasına yürüyorsun. 2 sağda ve 1 yukarıdaki kavşak kapalı. Kaç güzergâh bu kavşaktan geçmez? Orta
11111234137114111261713926SE
Çözümü göster
Toplam güzergâh vardır.
S noktasından kapalı kavşağa (2 sağ, 1 yukarı) 3 güzergâh vardır. Oradan E noktasına (3 sağ, 2 yukarı) güzergâh vardır.
Kavşaktan güzergâh geçer. Geçmeyenler tanedir.
26 güzergâh.
Kontrol: kapalı kavşaklı yol diyagramının sayıları da E noktasında 26 verir.
Hangi sayma yöntemi uyar ve kaç tane vardır? (a) 0’dan 9’a rakamlarla 4 haneli bir kod, bir rakam tekrar kullanılabilir. (b) Bir rafta 5 kitap sıralanır. (c) 9 öğrenciden 2 kişilik bir çift seçilir. Orta
Çözümü göster
(a) Bir nesne tekrar kullanılabilir mi? Evet, bu yüzden her yerde 10 seçenek vardır ve kod olur.
(b) Tekrar yok ve tüm nesneler bir sırada, bu yüzden 5! = .
(c) Tekrar yok, tüm nesneler kullanılmıyor ve sıra önemli değil, bu yüzden .
(a) 10 000, (b) 120, (c) 36.
Üç soru her zaman bu sırayla gelir: tekrar, tüm nesneler, sıra.
10 üyeli bir kulüp 4 kişilik bir takım seçiyor. (a) Kaptan mutlaka takımda olmalı. Kaç takım olabilir? (b) Kaptan takımda olmamalı. Kaç takım olabilir? Zor
Çözümü göster
(a) Kaptan takımda, yani diğer 9 üye için 3 yer kaldı. Bu eder.
(b) Kaptan dışarıda, yani 4 kişilik takım diğer 9 üyeden seçilir. Bu eder.
İki durum birlikte tüm takımlardır ve olur.
(a) 84 takım, (b) 126 takım.
Önce özel üyeyi belirle, sonra geriye kalanı say.
8 takımlık bir ligde her takım diğer her takımla bir kez oynuyor. Toplam kaç maç oynanır? Zor
Çözümü göster
Bir maç bir takım çiftidir ve iki takımın sırası önemli değildir: bu bir kombinasyondur.
Her takım 7 maç oynar, bu da eder. Ama bu durumda her maç iki kez sayılmış olur.
2’ye bölmek verir, bu da C(8, 2) değeridir.
28 maç.
Simetri gereği olur ve üçgenin 8. satırının 2. yerindeki sayı da 28 değerindedir.
Bir torbada 6 kırmızı ve 4 mavi taş var. Aynı anda 4 taş alıyorsun. En az bir mavi taş içeren kaç farklı grup vardır? Zor
Çözümü göster
10 taştan 4 taşlık tüm gruplar tanedir.
Hiç mavi taş içermeyen gruplar 4 kırmızı taştan oluşur, bu yüzden bunlardan tane vardır.
En az bir mavi, tüm gruplar eksi hiç mavi içermeyen gruplardır, bu yüzden .
195 grup.
1, 2, 3 ve 4 mavi taşlı durumları tek tek saymak aynı sayıyı verir ama çok daha uzundur.

Bu konunun etkileşimli uygulamaları

Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.

Ücretsiz hesap ve Plus hakkında

Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 5, Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl

Cambridge International: AS Level, A Level

Hollanda: Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C, Vwo · Matematik D, Havo · Matematik A

Türkiye (MEB): 10. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

ABD (Common Core): Algebra 2, Precalculus

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 3 uygulama

n içinden r seç: kombinasyonlar

  • n karodan r tanesini seçme: takım sayısı C(n, r) değeridir
  • Takımların sıralamaların r faktöriyele bölümü olduğunu açıklama
  • Kolay hesap için C(n, r) = C(n, n − r) kullanma
  • Kombinasyonu sıralamadan ayırt etme

Pascal üçgeni ve yollar

  • Pascal üçgenini okuma
  • Yol şemasında kavşak kavşak rotaları sayma
  • Kapalı kavşaktan geçmeyen rotaları sayma
  • Rotaların, takımların ve Pascal sayılarının C(n, k) verdiğini görme

Hangi sayma yöntemi?

  • Hangi sayma yönteminin uyduğuna karar verme: tekrar, sıra, sırasız
  • Sayma problemini durumlara ayırma
  • Sayma problemini en iyi gösteren resmi seçme