Interactive Lessons

Dörtgenler ve çokgenler: ispatla, sınıflandır ve çöz

Ders notları

Tanım

Dörtgen ve köşegeni

Dörtgenin dört köşesi ve dört kenarı vardır. Köşegen iki karşı köşeyi birleştirir ve dörtgeni iki üçgene böler; bu yüzden dört açının toplamı olur. Bu alt başlıktaki her ispat üçgenlerle başlar.
ABCD
Örnek
Bir dörtgenin üç açısı , ve . Dördüncüsü olur.
78°104°95°?ABCD
Tanım

Paralelkenar

Paralelkenarın iki çift paralel kenarı vardır. O zaman karşı kenarlar eşit, karşı açılar eşit olur ve köşegenler birbirini ortalar. Eşkenar dörtgen ya da dikdörtgen değilse simetri ekseni yoktur.
ABCDM
Örnek
Karşı kenarların eşit olduğunun ispatı: AC köşegenini çiz. ABC ve CDA üçgenlerinde AC ortak kenardır ve A ile C köşelerindeki iç ters açılar eşittir (iki çift paralel kenar); üçgenler AKA ile eştir. O zaman AB=CD ve BC=DA olur.
ABCD
Kural

Dikdörtgen

Dikdörtgen, dört dik açılı bir paralelkenardır. Köşegenleri eşittir ve birbirini ortalar; iki simetri ekseni vardır: karşı kenarların orta noktalarından geçenler.
ABCD
Örnek
Köşegenlerin eşit olduğunun ispatı: ABC ve DCB üçgenlerinde AB=DC, BC ortak ve B açısı = C açısı = ; üçgenler KAK ile eştir. O zaman AC=DB olur.
ABCD
Kural

Eşkenar dörtgen

Eşkenar dörtgenin dört kenarı eşittir. Hem paralelkenar hem deltoiddir. Köşegenleri birbirine dik olup birbirini ve açıları ortalar; iki köşegen aynı zamanda iki simetri eksenidir.
ABCDM
Örnek
Köşegenlerin dik olduğunun ispatı: ABM ve ADM üçgenlerinde AB=AD, BM=DM ve AM ortaktır; üçgenler KKK ile eştir. O zaman AMB açısı = AMD açısı ve toplamları olduğundan her biri olur.
ABCDM
Kural

Kare

Kare aynı anda hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgendir: dört eşit kenar ve dört dik açı. Köşegenleri eşit ve diktir; dört simetri ekseni vardır: iki köşegen ve kenarların orta noktalarından geçen iki doğru.
ABCD
Örnek
Bir karenin köşegeni . Alan, köşegenlerin çarpımının yarısıdır: .
Kural

Yamuk ve köşegenleri

Yamuğun en az bir çift paralel kenarı vardır. Köşegenler birbirini paralel kenarların oranında keser: ; çünkü ABE ve CDE üçgenleri benzerdir (AA, iç ters açılar).
ABCDE
Örnek
ABDC, AB=12 ve DC=8. O zaman AE : EC = 12 : 8 = 3 : 2; yani uzunluğundaki bir köşegen ve parçalarına ayrılır.
ABCDE128
Kural

İkizkenar yamuk

İkizkenar yamuğun tam bir çift paralel kenarı ve iki eşit bacağı vardır. Taban açıları eşit, köşegenleri eşittir ve bir simetri ekseni vardır: paralel kenarların orta dikmesi.
ABCD
Örnek
Köşegenlerin eşit olduğunun ispatı: ABC ve BAD üçgenlerinde AB ortak, BC=AD ve A ile B taban açıları eşittir; üçgenler KAK ile eştir. O zaman AC=BD olur.
Kural

Deltoid

Deltoidin iki çift komşu kenarı eşittir. Bir köşegen simetri eksenidir: diğer köşegeni dik olarak ortalar, yani köşegenler diktir. Deltoid, bir üçgen ile onun bir kenara göre yansımasından oluşur.
ABCDE
Örnek
Bir deltoidde AE=5, EC=16 ve BE=ED=12 (köşegenler E noktasında dik kesişir). O zaman AB=13 ve alan olur.
ABCDE51612
Kural

Dörtgenlerin hiyerarşisi

Oklar “aynı zamanda bir” diye okunur: kare hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgendir, ikisi de paralelkenardır; paralelkenar ve ikizkenar yamuk yamuktur; eşkenar dörtgen aynı zamanda deltoiddir. Üstteki bir şekil için doğru olan, altındaki şekiller için de doğrudur.
Örnek
Eşkenar dörtgenin köşegenleri diktir, çünkü o bir deltoiddir. Karşı kenarları da paraleldir, çünkü o bir paralelkenardır. Deltoid her zaman paralelkenar değildir: karşı kenarları paralel değildir.
Kural

Köşegenlerden alan

Köşegenleri ve olan ve açısıyla kesişen dışbükey bir dörtgende: alan . Köşegenler dörtgeni dört üçgene böler ve formül bunların alanlarını toplar. Dik köşegenlerde olur.
30°ABCDE1210
Örnek
ile kesişen ve uzunluğunda köşegenler: alan .
Kural

Paralelkenarın köşegenleri: dört eşit alan

Paralelkenarın köşegenleri onu eşit alanlı dört üçgene böler. Her köşegen diğerini ortalar; bu yüzden aynı köşegen üzerindeki üçgenlerin tabanları eşit ve yükseklikleri aynıdır. Her üçgen paralelkenarın dörtte biridir.
SSSSABCD
Örnek
Bir paralelkenarın alanı . Dört üçgenin her birinin alanı olur.
Tanım

Dışbükey ve içbükey çokgenler

Hiçbir iç açısı ’den büyük değilse çokgen dışbükeydir; aksi halde içbükeydir ve içe çökük bir yeri vardır. Dışbükey bir çokgende, içindeki iki nokta arasındaki her doğru parçası çokgenin içinde kalır.
Örnek
Bir dörtgenin üç açısı , ve . Dördüncüsü , yani ’den büyük: dörtgen içbükeydir.
>180°ABCD
Kural

İçbükey çokgen için üç ölçüt

Şunlardan biri doğruysa çokgen içbükeydir: bir iç açı ’den büyüktür; iç iki nokta arasındaki bir doğru parçası çokgenden çıkar; bir köşegen (kısmen) dışarıdadır. Ölçütler aynı sonucu verir. Bir çokgenin içbükey olduğunu göstermek için tek örnek yeter, ama dışbükey olduğunu göstermek için hepsini denemelisin.
ABCDPQ
Örnek
C’de içe çökük ABCD dörtgeninde BD köşegeni dışarıdadır, AC ise içeridedir. Bir köşegenin dışarıda olması yeter: dörtgen içbükeydir.
ABCD
Kural

Bir köşeden köşegenler: ve

köşeli dışbükey bir çokgenin bir köşesinden köşegen çıkar (kendisine ve iki komşusuna çıkmaz). Bunlar çokgeni üçgene böler. Toplam köşegen sayısı olur: köşe çarpı ve her köşegen iki kez sayılır.
ABCDEF
Örnek
Sekizgen (): bir köşeden köşegen, üçgen ve toplam köşegen.
ABCDEFGH
Kural

İç açıların toplamı

Dışbükey çokgenin üçgeninin her biri ’dir; bu yüzden iç açıların toplamı olur. Düzgün çokgenin açıları eşittir: her iç açı kadardır.
ABCDE
Örnek
Düzgün altıgen: toplam ve her açı .
Kural

Dış açıların toplamı

Her köşede bir iç açı ile bir dış açı eder. Dışbükey bir çokgenin çevresini dolaşırken her köşede dış açı kadar dönersin ve başlangıca bakarak dönersin: dış açıların toplamı kaç olursa olsun ’dir. Düzgün çokgenin dış açıları kadardır.
72°ABCDE
Örnek
Düzgün bir çokgenin dış açıları . O zaman : onegen; iç açıları ve köşegeni vardır.
36°
Kural

Düzgün çokgen ve alanı

Düzgün çokgenin kenarları ve açıları eşittir. Merkezi onu eş üçgene böler; her birinin yüksekliği apotem ’dır. Yani alan (kenar ). Düzgün bir -gen simetri eksenine sahiptir.
60°
Örnek
Kenarı ve apotemi olan düzgün altıgen: alan .
108.7
Kural

Bir noktanın çevresinde düzgün çokgenler

Bir noktanın çevresinde açılar tam etmelidir. Üç düzgün altıgen (), dört kare () ya da altı üçgen () boşluksuz yerleşir. Üç düzgün beşgen () ’lik bir boşluk bırakır.
120°120°120°
Örnek
Bir kare () ile düzgün bir sekizgen () bir noktada buluşur. Üçüncü çokgen için gerekir: bir sekizgen daha.
36°
Kural

Selçuklu ve Osmanlı sanatında yıldız desenleri

Bir çember üzerine nokta koy ve her . noktayı birleştir: yıldızı ( diye yazılır). Bir uçtaki açı kadardır ve yıldızın simetri ekseni vardır. için düzgün çokgen elde edilir.
36°
Örnek
yıldızı: uç açısı ve simetri ekseni vardır. yıldızının uçları ’dir.
Püf noktası

Hiyerarşide kısayollar vardır

Kareden doğrudan paralelkenara giden bir ok doğrudur ama gerekli değildir: kare bir dikdörtgendir, dikdörtgen de bir paralelkenardır. İyi bir şemada yalnızca başka oklardan çıkmayan oklar bulunur. “A bir B’dir” okunu sınamak için A’nın B’yi tanımlayan her özelliğe sahip olduğuna bak.
Örnek
Yedi şekil için yedi ok yeter. Kareden paralelkenara giden kesikli ok doğrudur ama bir kısayoldur.
Püf noktası

Ölçmek bir kontroldür, ispat değildir

Kendi dörtgenini ölçersen “köşegenler eşittir” önermesi otuz şekilde doğru çıkıp otuz birincide yanlış olabilir. Üçgenlerle yapılan bir ispat o türün her şekli için geçerlidir. Tahmin için ölçmeyi, emin olmak için ispatı, çürütmek için karşı örneği kullan: önermenin başarısız olduğu tek bir şekil yeter.
Örnek
Köşegenleri ve olan bir deltoidin köşegenleri eşittir ama dikdörtgen değildir. Eşit köşegenler dikdörtgen olduğunu kanıtlamaz.
Dikkat!

Köşegenlerle ilgili iki tuzak

Dik köşegenler eşkenar dörtgen yapmaz: deltoidin de dik köşegenleri vardır. Eşit köşegenler dikdörtgen yapmaz: ikizkenar yamuğun da eşit köşegenleri vardır. Köşegenler birbirini de ortalıyorsa şekil eşkenar dörtgendir; eşit olup birbirini ortalıyorsa dikdörtgendir.
Örnek
Bir dörtgenin birbirini ortalayan dik köşegenleri ve : kenarı olan bir eşkenar dörtgendir, çünkü .
Dikkat!

Alan formülü ve çöküntü

ispatı dörtgeni köşegenlerin kesiştiği noktada dört üçgene böler. Bu nokta içeride olmalıdır; bu yüzden ispat dışbükey dörtgenler için yazılmıştır. Çöküntü varsa köşegenler içeride kesişmez ve ispatın iki satırı doğru olmaktan çıkar. Bir ispatı yalnızca sonucun doğru olup olmadığına göre değil, nerede bozulduğuna göre de değerlendir.
Örnek
Ok uçlu bir dörtgen: AC köşegeni içeridedir ama BD dışarıdadır; E kesişim noktasının içeride olmasını isteyen ispat satırları bozulur.
Uç durum

En küçük çokgenler

Üçgenin köşegeni yoktur () ve her zaman dışbükeydir. En küçük içbükey çokgen bir dörtgendir. Karenin dört simetri ekseni vardır; eşkenar dörtgen ya da dikdörtgen olmayan bir paralelkenarın hiç yoktur; kare olmayan bir dikdörtgenin iki ekseni vardır.
Örnek
İçbükey bir dörtgenin ’den büyük tam bir iç açısı vardır: diğer üçünün toplamı ’den azdır.
Püf noktası

Sonra nereye bakmalı

Çokgenlere daha basit bir ilk bakış için “Düzgün çokgenler ve açılarına göre üçgenler” ve “Üçgen ve dörtgenlerde açı problemleri” uygulamalarını aç. Aynı şekillerin klasik resimleri için quadrilateral-family, rhombus-diagonals, rectangle-diagonals, kite-diagonals, isosceles-trapezoid-diagonals, convex-concave-quadrilateral ve convex-concave-figures uygulamalarını aç. Paralelkenarı kanıtlayan koşullar parallelogram-tests içindedir; regular-polygon-in-circle düzgün bir çokgeni bir çembere yerleştirir.
Örnek
Bu alt başlıktaki ispatlardan sonra parallelogram-tests öbür yönü gösterir: bir dörtgenin paralelkenar olduğunu bilmek için hangi olguların yeterli olduğunu.

Alıştırmalar

ABCD paralelkenarında . Diğer üç açıyı bul. Kolay
Çözümü göster
Karşı açılar eşittir: .
Komşu açıların toplamı ’dir: .
.
Cevap → ve
Kontrol: .
Bir dikdörtgen ile ölçülerinde. Bir köşegen kaç uzunluktadır? Kolay
Çözümü göster
Köşegen dikdörtgeni dik kenarları ve olan iki dik üçgene böler.
.
.
Cevap →
Kontrol: diğer köşegen de ’dur, çünkü dikdörtgenin köşegenleri eşittir.
köşeli dışbükey bir çokgenin bir köşesinden kaç köşegen çıkar ve bunlar kaç üçgen oluşturur? Kolay
Çözümü göster
Bir köşeden: köşegen.
Üçgen sayısı: .
Cevap → köşegen ve üçgen
Kontrol: on üçgenin toplamı , yani onikigenin iç açı toplamı.
Bir dörtgenin üç iç açısı , ve . Dördüncü açıyı bul. Dörtgen dışbükey mi içbükey mi? Kolay
Çözümü göster
Dört açının toplamı ’dir: .
’den büyük bir açı içe çökük bir yer demektir: dörtgen içbükeydir.
50°40°60°210°ABCD
Cevap → , içbükey
Kontrol: .
Bir eşkenar dörtgenin köşegenleri ve . Kenarı ve alanı bul. Orta
Çözümü göster
Köşegenler dik ve birbirini ortalar: dik kenarları ve olan dört dik üçgen oluşur.
ABCDM86
Kenar: .
Alan: .
Cevap → kenar , alan
Kontrol: her biri olan dört üçgen eder.
ABDC olan ABCD yamuğunda AB=12 ve DC=8; köşegenler E noktasında kesişir. AC köşegeni uzunluğunda. AE ve EC’yi bul. Orta
ABCDE128
Çözümü göster
ABE ve CDE üçgenleri benzerdir (AA, iç ters açılar); bu yüzden .
AC, parçaya bölünür; her parça .
ve .
Cevap → AE ve EC
Kontrol: ve , paralel kenarların oranıdır.
Bir deltoidin köşegenleri E’de dik kesişir. AE=5, EC=16 ve BE=ED=12. AB kenarını ve alanı bul. Orta
ABCDE51612
Çözümü göster
AEB üçgeni diktir: , yani .
ve .
Alan: .
Cevap → , alan
Kontrol: dört üçgen eder.
Dışbükey bir dörtgenin köşegenleri ve olup ile kesişir. Alanı bul. Orta
30°ABCDE1210
Çözümü göster
Alan formülünü kullan.
, yani alan .
Cevap →
Kontrol: dik köşegenlerde () alan olurdu, iki kat: küçük bir açı ince bir dörtgen verir.
Düzgün bir çokgenin dış açıları . Köşe sayısını, iç açıyı ve köşegen sayısını bul. Orta
Çözümü göster
Dış açıların toplamı ’dir: .
36°
İç açı: .
Köşegen sayısı: .
Cevap → köşe, iç açı , köşegen
Kontrol: , aynı iç açı.
yıldızının uç açısını ve simetri ekseni sayısını bul. Orta
Çözümü göster
Uç açısı: .
36°
Yıldız bir sonraki noktaya döndürülünce aynı görünür; bu yüzden simetri ekseni vardır.
Cevap → ve simetri ekseni
Kontrol: için formül verir; bu, düzgün sekizgenin iç açısıdır.
Bir ikizkenar yamuğun paralel kenarları ve , bacakları . Yüksekliği ve alanı bul. Zor
ABCD14653
Çözümü göster
Simetri ekseni iki ucu eşit yapar: her uç kadar taşar.
Bir bacak, yükseklik ve uzunluğundaki uç bir dik üçgen oluşturur: , yani .
Alan: .
Cevap → yükseklik , alan
Kontrol: ile luk bir dikdörtgen artı her biri olan iki üçgen eder.
Dışbükey bir çokgenin köşegeni var. Kaç köşesi vardır ve iç açılarının toplamı kaçtır? Zor
Çözümü göster
, yani .
Farkı olan ve çarpımı olan iki sayı: , yani .
Açı toplamı: .
Cevap → köşe, açı toplamı
Kontrol: .
Bir kare, düzgün bir sekizgen ve üçüncü bir düzgün çokgen boşluksuz bir noktada buluşuyor. Üçüncü çokgen hangisidir? Zor
90°135°?
Çözümü göster
Açıların toplamı olmalıdır. Karenin açısı , sekizgenin açısı ’dir.
Üçüncü açı olur.
’lik iç açı düzgün sekizgene aittir.
Cevap → bir düzgün sekizgen daha
Kontrol: .
ABCD dikdörtgeninin köşegenlerinin eşit olduğunu ispatla. Zor
ABCD
Çözümü göster
ABC ve DCB üçgenlerini al. Dikdörtgenin karşı kenarları eşittir: .
BC kenarı iki üçgen için de ortaktır.
B ve C’deki iki açı da diktir: .
Böylece üçgenler KAK ile eştir ve olur.
Cevap → , eş üçgenlerle (KAK)
Not: ispat her dikdörtgen için çalışır. Tek bir dikdörtgeni ölçmek yalnızca bir kontrol olurdu. İspat kare için de çalışır.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Hollanda: 1. sınıf, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik D, 3. sınıf (havo, vwo)

Türkiye (MEB): 11. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 12 (A Level)

ABD (Common Core): Geometri

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 6 uygulama

Dörtgen laboratuvarı: tahmin et, ölç, ispatla

  • Kendi dörtgenini sürükleyip kenarları, açıları ve köşegenleri okuma
  • Hangi ifadelerin her zaman geçerli olduğunu tahmin edip karşı örnek bulma
  • Üçgenlerle kanıtın satırlarını sıraya koyma

Dörtgen ağacı: hangisi hangisidir?

  • Yedi özel dörtgeni ve özelliklerini adlandırma
  • Seçilen özelliklere her zaman sahip şekilleri bulma
  • “Aynı zamanda bir” hiyerarşi şemasını kurma
  • Bir şeklin neden her zaman başka bir şekil olmadığını açıklama

Dışbükey mi içbükey mi? Kendi çokgenini çiz

  • Dışbükey çokgeni içbükey çokgenden ayırt etme
  • Kendi çokgeninde üç ölçütü deneme
  • Çokgeni köşe sayısı ve türüyle adlandırma

Çokgenlerde köşegenler: üçgenler, açılar, düzgün çokgenler

  • Bir köşeden çıkan ve tüm köşegenleri bulma
  • Açı toplamını kullanma: (n − 2) · 180°
  • Düzgün çokgenin açılarını, simetri eksenlerini ve alanını bulma

Çokgen problemleri: kenar, köşegen, açı, alan

  • Çokgen probleminde verilen ve istenenleri yazma
  • Bağıntıyı seçip hesaplama
  • Cevabı başka bir bilgiyle kontrol etme

Günlük hayatta çokgenler: karolar, desenler, yıldızlar

  • Zeminin kaç karo gerektirdiğini kesim payıyla hesaplama
  • Hangi düzgün çokgenlerin bir nokta etrafında oturduğunu söyleme
  • Yıldız desenlerinin uç açısını ve simetri eksenlerini bulma