Interactive Lessons
Ders notları Alıştırmalar

Üsler ve kökler: kareler, küpler ve üs kuralları

Ders notları

Tanım

Kare sayılar

Kare sayı, bir tam sayının kendisiyle çarpımıdır: . Kenarı a olan karenin alanıdır; birim karelerle çizilir.
aaa²
Örnek
→ her biri 5 birim kareden oluşan 5 sıra1, 4, 9, 16, 25, 36 …
5525
Tanım

Küp sayılar

Küp sayı, bir tam sayının üç çarpan olarak çarpımıdır: . Ayrıtı a olan küpün hacmidir.
aaa
Örnek
→ her biri 3 × 3 olan 3 katman1, 8, 27, 64, 125 …
Tanım

Üslü sayılar

, a sayısının n kez kendisiyle çarpılması demektir. a × n değildir.
aaaan
Örnek
bambaşka bir şeydir
12481601234×2×2×2×2
Tanım

Taban ve üs

Taban, çarpılan sayıdır. Üs, yukarıdaki küçük sayıdır: tabanın kaç kez yazıldığını söyler.
aaaan
Örnek
→ taban 3, üs 5
333335
Dikkat!

Kuvvetlerde işaret

Çift sayıda negatif çarpan pozitif, tek sayıda negatif sonuç verir. Parantez yoksa kuvveti yalnızca üssün yanındaki sayı alır: .
−10010(−3)²−3²
Örnek
ve
−10010(−3)²−3²(−2)³
Tanım

Kare kökler

Kare kök, karesini almayı geri alır: çünkü . 49 gibi kare kökü tam sayı olan sayıya tam kare denir.
aaAa=√A
Örnek
, alanı 49 olan karenin kenarı → 7
7749
Tanım

Küp kökler

Küp kök, küpünü almayı geri alır: çünkü . Bir küpün ayrıtı, hacminin küp köküdür.
Vaaa
Örnek
, hacmi 64 olan küpün ayrıtı → 4
V=64444
Kural

Kökü tahmin etmek

Bir sayı tam kare değilse kökü iki tam sayı arasındadır. İki yandaki tam kareleri bul, sonra onda birleri dene.
5²n6²
Örnek
→ →
55.56√30
Kural

Çarpımın kökü

Her çarpanın kökünü ayrı alabilirsin: ve bölüm için de aynı. Toplamda işlemez.
√a√b√ab
Örnek
, ama
6212
Kural

10'un kuvvetleri

, 1 ve ardından n sıfırdır. Basamak tablosunda sağa her adım, 10'un bir kuvveti daha küçüktür.
1101001 00010⁰10¹10²10³×10×10×10
Örnek
10⁶10⁵10⁴10³10²10¹10⁰1000000
Kural

Kuvvetleri çarpmak

Aynı taban, çarpım: üsleri topla. . Şerit önce m karo, sonra n karo gösterir.
m+nmn
Örnek
tek kuvvet olarak yazılamaz
2⁸2⁵2³
Kural

Kuvvetleri bölmek

Aynı taban, bölüm: üsleri çıkar. . Eşit çarpan çiftleri sadeleşir.
aaaaaa
Örnek
5⁶5⁴5²
Kural

Kuvvetin kuvveti

Kuvvetin kuvveti: üsleri çarp. . Her biri m karoluk n sıradır.
mnmn
Örnek
326
Kural

Çarpımın kuvveti

Her çarpan kuvveti alır: . Toplam almaz: , değildir.
ababa²b²
Örnek
, ama
2×32×33649662+3
Uç durum

Sıfırıncı kuvvet

Bir adım aşağı tabana böler, bu yüzden 0 olmayan her a için . 0. kuvvet hiç çarpan yok demektir.
84212³2²2¹2⁰÷2÷2÷2
Örnek
→ ve
25515²5¹5⁰÷5÷5
Kural

Negatif üsler

Negatif üs, tersini verir: . Sayıyı negatif yapmaz. Kesir ters çevrilir.
4211/21/42²2¹2⁰2⁻¹2⁻²÷2÷2÷2÷2
Örnek
,
11/21/41/82⁰2⁻¹2⁻²2⁻³÷2÷2÷2
Kural

Harflerle sadeleştirme

Öndeki sayıları her zamanki gibi çarp ya da böl, her harf için üs kurallarını kullan. Terimlerin toplamı bu yolla sadeleşmez.
Örnek
12x⁵y4x²y
Tanım

Kesirli üs

üssü n. dereceden kök demektir: ve .
√a√aa
Örnek
3398222
Kural

a^(m/n)

Önce kökü (payda), sonra kuvveti (pay) al: . Negatif üs tersini verir.
27³√3²9
Örnek
8³√2²4
Kural

Harfler ve kesirler

Harflerle kurallar aynıdır: üslerdeki kesirleri topla. , demektir.
21/23/2
Örnek
21/23/2
Kural

Denk mi, değil mi? Kuvvetli iki ifadeyi karşılaştırmak

Kuvvetli iki ifadenin denk olup olmadığına karar vermek için ikisini de üs kurallarıyla tek bir biçime getir: çarpma üsleri toplar, bölme üsleri çıkarır, kuvvetin kuvveti üsleri çarpar. Aynı biçim denk demektir. Biçimler farklıysa harfler için, her tarafın başka değer aldığı sayılar bul: “denk değil” demek için tek bir karşı örnek yeter. Bir sayı seçiminde değerlerin eşit çıkması hiçbir şey kanıtlamaz. İkisini karşılaştır sekmesinde iki tarafı da yazarsın.
Örnek
ifadesi ifadesine denk mi? Sol taraf , sağ taraf : denk değil. Bir karşı örnek: a = 2 için taraflar 16 ve 8 olur. ifadesi ifadesine denk mi? : denk değil; a = 1 için taraflar 4 ve 2 olur.
Kural

Bilinmeyen üs: hangi kuvvet bu sayıyı verir?

denkleminde üssü bulmak için sayısının kuvvetlerini yaz (, , , …) ve değerine ulaş: o kuvvetin üssü olur. iki kuvvetin arasındaysa iki tam sayı arasındadır. Negatif üs kuvveti ters çevirir, bu yüzden olur. Pozitif bir sayının hiçbir kuvveti sıfır ya da negatif olmaz.
Örnek
için kuvvetler , , , ve olur, yani . ve , yani . için sayısı 50 değerinden küçük, ise büyük; bu yüzden , 3 ile 4 arasındadır.
Kural

İki karekök: x² = n denkleminin iki çözümü vardır

iken denkleminin iki çözümü vardır, ya da (biri pozitif, biri negatif); çünkü bir sayının ve zıt işaretlisinin karesi aynıdır. Kök işareti yalnızca pozitif kökü gösterir. ise çözüm yoktur, çünkü bir karenin değeri hiçbir zaman negatif değildir; denkleminin bir çözümü vardır. Tek kuvvetin tek çözümü vardır, örneğin için olur.
Örnek
için ve , yani ya da ; ama . denkleminin çözümü yoktur. ve , yani .

Alıştırmalar

2⁵, (−3)² ve −3² değerlerini hesapla. Kolay
Çözümü göster
, ama
−10010(−3)²−3²
Cevap → 32, 9 ve −9
Parantez, kuvveti hangi sayının alacağını belirler.
√70 hangi iki tam sayı arasında? 1 ondalık basamakla ver. Kolay
Çözümü göster
→ 8 ile 9 arasında
8²709²
Onda birleri dene →
Ortadaki , 70'ten küçük → 8,4 olarak yuvarlanır
8.38.358.4√70
Cevap → 8 ile 9 arasında, yaklaşık 8,4
Kareyle kontrol et: 8,4 × 8,4, 70'ten biraz büyüktür.
2⁻³, 10⁻² ve (2/3)⁻² değerlerini hesapla. Orta
Çözümü göster
11/21/41/82⁰2⁻¹2⁻²2⁻³÷2÷2÷2
Kesir ters çevrilir →
Cevap → 1/8, 0,01 ve 9/4
Negatif üs cevabı hiçbir zaman negatif yapmaz.
3⁵ × 3² ÷ 3⁴ ve 12x⁵y ÷ 4x²y ifadelerini sadeleştir. Orta
Çözümü göster
Üsleri topla, sonra çıkar →
3⁷3⁴3³
Öndeki sayılar →
Harfler → ve
12x⁵y4x²y
Cevap → 27 ve
27'yi çarparak kontrol et: 243 × 9 ÷ 81.
(2x³)² × 3x⁻² ÷ 6x² ifadesini sadeleştir. Zor
Çözümü göster
Kuvvet 2'ye de aittir →
2x³()²4x⁶
Çarp →
Böl →
12x⁴÷6x²2x²
Cevap →
2'nin karesini almazsan öne 2 yerine 1 gelir.
27^(2/3) ve 16^(−3/4) değerlerini hesapla. Zor
Çözümü göster
Önce kök, sonra kuvvet →
27³√3²9
Negatif üs tersini verir →
16⁴√2³81/x1/8
Cevap → 9 ve 1/8
Önce kökü al: sayılar küçük kalır.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4, MYP 5, PYP

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, Primary, stage 5, Primary, stage 6

Hollanda: Groep 8, 1. sınıf, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), Havo · Matematik A, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C, Havo · Matematik B, Vwo · Matematik B, Groep 7

Türkiye (MEB): 5. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf, 9. sınıf, 10. sınıf, 6. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 5, Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

ABD (Common Core): Grade 6, Grade 8, Grade 7, Algebra 1

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 10 uygulama

Kareler ve küpler: alan ve hacim

  • Kare sayıları karenin alanı olarak bilme: a² = a × a
  • Küp sayıları küpün hacmi olarak bilme: 1, 8, 27, 64, 125
  • Karekök √ ve küpkök ∛ ile geri gitme
  • Bir kökü iki tam sayı arasına yerleştirme

Bir kökü tahmin et

  • Bir kökün hangi iki tam sayı arasında olduğunu bulma
  • Bir kökü deneyerek 1 ondalık basamağa kadar bulma: çok küçük, çok büyük
  • √(a × b) = √a × √b kuralını kullanma

Üsler: tekrarlı çarpma

  • Üssün tekrarlı çarpma olduğunu bilme, a × n olmadığını
  • Negatif sayıların, ondalıkların ve kesirlerin üslerini hesaplama
  • 10ⁿ sayısının 1 ve ardından n sıfır olduğunu bilme
  • (−3)² ile −3² değerlerini ayırt etme, 2⁵ ile 5² değerlerini karşılaştırma

Üs kuralları: çarpma, bölme, üssün üssü

  • Üs kurallarını kullanma: aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ ve (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ
  • (a × b)ⁿ = aⁿ × bⁿ kuralını kullanma
  • (a + b)ⁿ ifadesinin aⁿ + bⁿ olmadığını bilme
  • Doğru kuralı seçme ve hedefe ulaşan üsleri bulma

Sıfır ve negatif üsler

  • Sıfır üssünü bilme: a⁰ = 1, her adımda tabana bölünür
  • Negatif üssü bilme: a⁻ⁿ = 1 ÷ aⁿ
  • 10⁻ⁿ sayısını ondalık yazma: 10⁻³ = 0,001

Üslü ifadeleri sadeleştir (sayılar ve harfler)

  • Üslü çarpım ve bölümleri üs kurallarıyla sadeleştirme
  • Harfli ifadeleri sadeleştirme: 12x⁵y ÷ 4x²y ve (2a³)²
  • Her adımda kullanılan kuralı söyleme

Kesirli üsler

  • Kökü kesirli üsle yazma: a^(1/n) ifadesi a sayısının n. dereceden köküdür
  • Kesirli üssü hesaplama: a^(m/n), önce kök sonra üs
  • Kesirli üslerle sadeleştirme: x^(1/2) × x^(3/2) = x²
  • √x ifadesini x^(1/2) olarak yazma

Günlük hayatta üsler ve kökler

  • Fayanslı bir zeminde ve bir resmin piksellerinde kareleri görme
  • Şeker küplerinden oluşan bir kutuda küp sayıları görme
  • Sürekli katlanan bir mesajda üs kullanma
  • Kökle geri giderek kaç kez katlandığını bulma

Aynı mı, değil mi? Denk kuvvetler

  • İki üslü ifadenin denk olup olmadığına karar verip kuralı söyleme
  • Karşı örnekle ifadelerin denk olmadığını gösterme
  • Tek bir seçimde eşit değerlerin denkliği kanıtlamadığını görme

Hangi kuvvet? Bilinmeyen üsler ve iki karekök

  • 2^x = 32 gibi bir denklemde bilinmeyen üssü bulma
  • Kural: n pozitifken x² = n denkleminin iki çözümü vardır
  • Üslü bir denklemin ne zaman bir, iki ya da hiç çözümü olduğunu söyleme