Interactive Lessons
Ders notları Alıştırmalar

Basamak değeri ve büyük sayılar

Ders notları

Tanım

Basamak tablosu

Her rakam bir basamakta durur. Basamak, rakamın değerini söyler.
1 0001001012647
Örnek
: 4 bin, 3 yüz, 0 on, 5 birlik
1 0001001014305
Tanım

Rakam ve değer

Rakam bir semboldür. Değeri, rakamın basamak değeri ile çarpımıdır: .
1 0001001016284200
Örnek
sayısındaki 5, 5000 eder. sayısındaki 5, 500 eder.
1 000100101528050001 0001001018520500
Kural

On kat

Her basamak, sağındaki basamağın 10 katı değerindedir.
1 000100101
Örnek
10 yüz = 1 bin.
1 000100101
Tanım

Bölükler

Rakamlar üçerli bölükler hâlindedir: birler, binler, milyonlar, milyarlar. Bölük bölük oku.
1 000 0001 0001372480156
Örnek
: 4 milyon, 503 bin
1 000 0001 00014503000
Kural

Aynı rakamlar, başka bölük

Üç rakam her bölükte (sınıfta) aynı okunur. Sadece bölüğün adı ve değer değişir. 000 olan bir bölük okunmaz.
1 000 0001 0001247247000247000000
Örnek
sayısında binler bölüğü 000, yani okunmaz. → “2 milyon 45”
1 000 0001 00012000045
Kural

Çözümleme

Bir sayıyı, rakamlarının değerlerinin toplamı olarak yaz: .
1 00010010126472000600407
Örnek
1 0001001013405300040005
Kural

Sayıları karşılaştırma

Daha çok rakam: daha büyük. Rakam sayısı aynıysa soldan ilk farklı rakam karar verir.
3705<124806482>6417
Örnek
9870<102009870>9780
Kural

Sayı doğrusu ölçeği

Eşit adımlar seç: On'un kuvvetinin 1, 2 ya da 5 katı gibi. Bilinen bir çizgiden adımları say.
010010010020010050
Örnek
2000'den 200'lük adımlarla: 4 adım sonra ok yerinde.
2 0003 0002002002002002 800
Kural

Yuvarlama

Basamaktan sonraki rakama bak. 0 ile 4: aşağı. 5 ile 9: yukarı.
4 3004 3504 400
Örnek
En yakın yüze: En yakın bine:
4 3004 3504 4004 3604 0004 5005 0004 360
Kural

10, 100, 1000 ile çarpma ve bölme

Rakamlar sola (çarpma) ya da sağa (bölme) kayar. Boş basamakları sıfırlar doldurur.
10010146×10460100101460÷1046
Örnek
1 00010010135×10035001 0001001017000÷10007
Tanım

On'un kuvvetleri

, 10 kere 10 kere 10 demektir. Üs, sıfırların sayısıdır.
1101001 000×10×10×10
Örnek
: altı sıfır
1 000 0001 000110000006
Püf noktası

Yeniden gruplama

Bir sayıda küçük basamaktan kaç tane olduğunu say: son rakamları at.
1 000100101720072
Örnek
= 43 yüz = 430 on
1 0001001014300431 0001001014300430
Püf noktası

Duruma uygun yuvarlama

Yeterli olması gerekiyorsa yukarı yuvarla (otobüs). Satın alabileceğin şey için aşağı yuvarla.
12341234
Örnek
230 öğrenci, 50 koltuk: otobüs
1234512345
Püf noktası

Rakam kartları

En büyük sayı: en büyük rakamlar önce. En küçük sayı: önce en küçük rakam, ama 0 olmasın.
100101852258
Örnek
Kartlar 3, 0, 7: en büyük 730, en küçük 307
100101730307
Dikkat!

Rakam değer değildir

Değeri kastederken rakamı söyleme.
1 0001001015600600
Örnek
✘ sayısındaki 3, 3 eder.✔ 3000 eder.
1 00010010134003000
Uç durum

Sözcük ve ondalık sayı

Gazetede: 2,5 milyon, 2,5 kere 1 000 000 demektir.
01 000 0002 000 0003 000 0001 000 000½1 500 000
Örnek
01 000 0002 000 0003 000 0001 000 0001 000 000½2 500 000
Tanım

Bir sayıyı üçerli gruplarla söylemek

Büyük bir sayıyı sağdan başlayarak üçerli rakam gruplarına ayır. Her grubu küçük bir sayı gibi söyle ve sözcüğünü ekle: bin, milyon, milyar. Üç sıfırdan oluşan grup söylenmez.
1 000146389
Örnek
sayısının grupları 1 | 004 | 050’dir. “bir milyon dört bin elli” diye söyle: 004 grubu dört, 050 grubu elli olarak okunur.
1 000 0001 00011004050
Kural

Adların kuralları vardır ve her dilin kendi kuralları vardır

Türkçede önce onlar söylenir ve sözcükler ayrı yazılır; “yüz” ve “bin” önünde “bir” söylenmez. Gör sekmesinde dilinin kuralları sayının yanında görünür.
Örnek
“yirmi beş”, “yüz bir” ve “iki bin” diye okunur.
Kural

İki şekilde yazmak: işaretle ya da boşlukla

Büyük bir sayı gruplar arasına bir işaret (Türkçede nokta) ya da bir boşluk konarak yazılabilir. İkisi de doğrudur; bir metinde hep aynısını kullan. 10 000’in altındaki bir sayı işaretsiz ve boşluksuz yazılabilir.
Örnek
sayısı 46.389 ya da 46 389 diye yazılır.
Dikkat!

Dikkat: nokta ya da virgül her zaman ondalık işareti değildir

Türkçede virgül ondalık işaretidir ve nokta grupları ayırır: 3,250, 3’ten biraz büyüktür ve 3.250 sayısı üç bin iki yüz elli diye okunur. Gruplar arasındaki boşluk ondalık işaretiyle hiç karıştırılmaz.
Örnek
Bir gazete 12.500 ziyaretçi yazıyor. Bu on iki bin beş yüz ziyaretçidir, 12,5 değil.
Kural

Özel adlar: yarım milyon ve daha fazlası

Bazı sayıların özel bir adı vardır. Bir milyon, bin kere bindir; yani . “yarım milyon” ve “çeyrek milyon” demektir. Bir milyar, bin milyondur.
0250 000500 000750 0001 000 0001/41/23/41
Örnek
için özel bir ad yoktur: “yedi yüz elli bin”. “bir buçuk milyon” ise demektir.
Uç durum

Yüz bin: gruplar arasındaki işaret

Yüz bin, 100 000 diye yazılır. Gruplar arasına nokta (100.000) ya da boşluk (100 000) koy; ikisi de doğrudur. İki yüz bin, onun iki katıdır.
Örnek
İki yüz bin, eder; yani iki yüz bin avro değerindeki bir ev 200 000 avro eder.
Kural

Ondalık sayılar: işaretten sonra her rakamı söyle

Virgülden sonra her rakam ayrı ayrı söylenir: 3,142 “üç virgül bir dört iki” diye okunur. Sıfır da söylenir. Bazı ondalıkların kısa bir adı vardır: 1,5 “bir buçuk”tur. 0,75 için kısa bir ad yoktur: “sıfır virgül yedi beş”.
11/101/1001/10003142
Örnek
0,07 “sıfır virgül sıfır yedi” diye okunur: virgülden sonraki sıfır da söylenir.
11/101/100007
Kural

Para: avro ve sent

Önce avroları, “avro” sözcüğünü ve sonra kuruşları söyle: € 4,95 “dört avro doksan beş” diye okunur. Avro işaretini, avroları, ondalık işaretini ve kuruşlar için iki rakamı yaz. Tam bir tutar € 4,00 ya da € 4 diye yazılır.
Örnek
€ 12,50 “on iki avro elli” diye okunur.
Kural

Yuvarla ve söyle: biraz fazla ya da biraz az

Büyük bir sayı çoğunlukla yuvarlanır ve milyon ya da milyar sözcüğüyle söylenir. Milyonun bir ondalığına yuvarla. Sayı yuvarlanmış sayıdan büyükse “biraz fazla”, küçükse “biraz az” denir.
1 300 0001 400 0001 500 0001 425 000
Örnek
1.425.000, 1,4 milyon ile karşılaştırınca biraz fazla. olduğu için 1.380.000, 1,4 milyon ile karşılaştırınca biraz az.
1 300 0001 400 0001 500 0001 380 000
Püf noktası

Kendi kurallarımız, ses ve yazdıkların

Uygulamadaki sayı adları kendi kurallarımızdan gelir. Her adı yeniden bir sayıya çeviren ayrı bir programla, üç dilde binlerce sayı için sınandı. Dinle sekmesinde ad ayrıca tarayıcının sesiyle seslendirilir; bu yüzden her cihazda farklı duyulabilir. Bir cihazın sesi yoksa yazılı ad ekranda her zaman görünür ve her şey çalışır. Yazdığın hiçbir şey bir yere gönderilmez.
Örnek
Ses yok mu? Yine de Söyle düğmesine bas: hiçbir şey bozulmaz. Rakamların altındaki yazılı adı oku.
Kural

Basamak basamak say

1’den 1 000’e kadar kaç sayıda tam bir tane 9 rakamı vardır? Hepsini yazma: basamak basamak say. 9, 3 basamakta durabilir (yüzler, onlar ya da birler). Diğer 2 basamakta seçilecek 9 rakam vardır (0’dan 8’e kadar; 7 gibi kısa bir sayı 007’dir).
1001019×9×981×99×981×9×9981
Örnek
1’den 1 000’e tam bir tane 7, sayı verir. 2’den 9’a kadar her rakam için aynıdır.
1001017×9×981×97×981×9×9781
Püf noktası

Daha küçük bir aralıkla kontrol et

Emin değil misin? 1’den 100’e kadar aynı şekilde say ve yazarak kontrol et. 9, 2 basamakta durabilir ve diğer basamakta 9 rakam vardır; yani . Liste: 9, 19, 29’dan 89’a kadar (9 sayı) ve 90’dan 98’e kadar (9 sayı).
Örnek
99’da iki tane 9 vardır, bu yüzden listede yoktur. sayı.
1019×99×999
Kural

Hiç, bir, iki ya da üç: bütün durumlar

Diğer durumları da aynı şekilde say. Hiç 9 yok: her basamakta 9 seçenek var, . Tam iki tane 9: diğer rakam 3 basamakta durabilir ve 9 seçeneği vardır, . Üç tane 9: yalnızca 999. Bütün durumlar birlikte tüm sayılardır.
01002003004005006007007290243127213
Örnek
000’dan 999’a saymak 1 000 sayı verir. 1’den 1 000’e de sonuç aynıdır: 0 çıkar, 1 000 girer ve ikisinde de 9 yoktur.
Tanım

Ne kadar büyük? Bildiğin bir büyüklükle karşılaştır

Büyük bir sayıyı hissetmek zordur. Onu bildiğin bir büyüklükle karşılaştır: 25 çocuklu bir sınıf, 250 kişilik bir okul, 1 000 kişilik bir köy, 50 000 kişilik bir futbol stadyumu, 100 000 nüfuslu Delft gibi bir şehir, Hollanda’daki tüm insanlar (yaklaşık 18 000 000) ve dünyadaki tüm insanlar (yaklaşık 8 000 000 000). Sonra sayının hangi iki büyüklük arasında olduğunu söyle.
252501 00050 000×10×4×50
Örnek
4 000 çok mu? Bir köyden (1 000) fazla, bir stadyumdan (50 000) azdır.
Kural

Bildiğin bir büyüklüğün katı

Bir sayıyı değerlendirmek için bildiğin bir büyüklüğü çarp. 250 çocuklu dört okul, bir köy kadar insan eder.
1 000250250250250
Örnek
250 kişilik 5 okul, 1 000 kişilik bir köyden fazla mı az mı? ve 1 250, 1 000’den fazladır.
Kural

Bir milyon saniye: büyük sayılar bizi şaşırtır

Bir günde saniye vardır. Yani bir milyon saniye , yaklaşık 11,6 gündür: neredeyse 12 gün. Bir milyar saniye yaklaşık 32 yıldır.
1 000 000÷ 86 400≈ 12
Örnek
Kontrol → 12 gün saniyedir, bir milyondan biraz fazla.
Püf noktası

Sayılarla bir neden söyle

Büyük mü? sekmesinde bir cevap ve bir neden seçersin. İyi bir neden sayılar hakkında bir şey söyler: “ ve 1 250, 1 000’den fazladır”. “İkisi de büyük” gibi bir neden hiçbir şey söylemez.
Örnek
3 × 25, 250 kişilik bir okuldan fazla mı az mı? Az, çünkü ve 75, 250’den azdır.
Kural

Neden ondalık sayılar? 2 ile 3 arasına yakınlaş

Tam sayılarla her şey söylenemez. 2,45 m’lik bir sıçrama 2 m ile 3 m arasındadır. Yakınlaş: onda birler 2 ile 3 arasını 10 parçaya böler ve 2,45, 2,4 ile 2,5 arasındadır. Yüzde birler bir onda biri 10 parçaya böler: 2,45 tam burada.
232.42.5
Örnek
12,7 cm’lik bir kalem 12 ile 13 arasındadır, 7 onda birde; çünkü .
Kural

Her zaman bir tane daha sığar

İki ondalık sayı arasında her zaman bir sayı daha vardır. 0,3 ile 0,4 arasında 0,35, 0,3 ile 0,35 arasında 0,32 bulunur. 1 ile 2 arasında bir ondalıklı 9 sayı (1,1’den 1,9’a kadar) ve iki ondalıklı 99 sayı (1,01’den 1,99’a kadar) vardır.
0.30.4
Örnek
4,5 ile 4,6 arasında bir sayı: örneğin 4,55, çünkü .

Alıştırmalar

Rakamla yaz: üç milyon dört bin beş. Kolay
1 000 0001 0001
Çözümü göster
1 000 0001 0001345
Bölükleri yan yana yaz, boş basamağa 0 koy.
1 000 0001 00013004005
Cevap →
Kontrol için bölük bölük geri oku.
sayısını en yakın bine yuvarla. Orta
45 00046 00045 678
Çözümü göster
Binlerden sonraki rakam 6:
45 00046 00045 678
Yukarı yuvarla:
45 00046 00045 67846 000
Cevap →
Sadece basamaktan hemen sonraki rakam önemlidir.
sayısında kaç yüz var? Kaç on var? Orta
1 0001001014300
Çözümü göster
1 000100101430043
1 0001001014300430
Cevap → 43 yüz ve 430 on
Yüzler için iki, onlar için bir rakam at.
Küçükten büyüğe sırala. Orta
Çözümü göster
sayısı 5 basamaklı, o yüzden en büyük
9870<10200
: yüzler 7 ve 8
9780<9870
Cevap →
Önce rakamları say.
sayısını bölük bölük oku. Hangi bölük okunmaz? Orta
1 000 0001 000150000070
Çözümü göster
Bölüklere ayır:
Binler bölüğü 000, yani okunmaz
1 000 0001 000150000070
Milyonları ve birleri oku: “50 milyon 70”
Cevap → binler bölüğü (000) okunmaz: “50 milyon 70”
Okunmayan bölük yerini korur: 000 yaz, atlama.
En yakın bine yuvarlanınca olan doğal sayılar hangileri? Zor
4 0005 0006 0005 000
Çözümü göster
Alt yarı: sayısı olur
4 0005 0004 500
Üst yarı: sayısı olur, yani sayısında dur
5 0006 0005 4995 500
4 0005 0006 0004 5005 499
Cevap → ile arası
Tam ortadaki sayı hep yukarı yuvarlanır.
Bu sayıyı rakamlarla yaz: “üç milyon iki yüz elli bin dört yüz yedi”. Kolay
Çözümü göster
Adı milyon ve bin sözcüklerinde böl: üç milyon | iki yüz elli bin | dört yüz yedi.
Her grubu rakamlarıyla yaz: 3 | 250 | 407. İlk grubun üç rakamdan az olabilir.
Grupları art arda yaz.
3 250 407
Kontrol → .
sayısını sözcüklerle yaz ve gruplar arasına işaret koyarak yaz. Orta
Çözümü göster
Sağdan üçerli gruplara ayır: 1 | 004 | 050.
Her grubu sözcüğüyle söyle: bir milyon, dört bin, elli. 4 ve 5’in önündeki sıfırlar söylenmez.
Gruplar arasına işareti koy.
“bir milyon dört bin elli” ve 1.004.050
Kontrol → .
7 250 000 sayısını milyon sözcüğüyle, bir ondalığa yuvarlayarak söyle. “biraz fazla” mi “biraz az” mı? Zor
Çözümü göster
Bir milyonun bir ondalığı, milyonun onda biri olan 100 000’dir. .
72,5 tam ortadadır: yukarı yuvarla, 73 olur. Yuvarlanmış sayı 7,3 milyondur, yani 7 300 000.
Karşılaştır: 7 250 000, 7 300 000’dan küçüktür.
7,3 milyon ile karşılaştırınca “biraz az”
Kontrol → ve .
1’den 100’e kadar kaç sayıda tam bir tane 9 rakamı vardır? Kolay
Çözümü göster
9, onlar basamağında ya da birler basamağında durabilir: 2 basamak.
Diğer basamak 9 olmayan 9 rakamdan herhangi biri olabilir.
Çarp. .
18 sayı
Kontrol → 9, 19, 29, 39, 49, 59, 69, 79, 89 listesinde 9 sayı, 90’dan 98’e kadar olanlarda 9 sayı var. .
1’den 1 000’e kadar kaç sayıda hiç 7 rakamı yoktur? Orta
Çözümü göster
000’dan 999’a kadar olan sayıları düşün: üç basamak, 5 gibi kısa bir sayı 005’tir.
Her basamakta seçilecek 9 rakam vardır: 7 dışındaki tüm rakamlar.
Çarp. .
000, 1’den başlayan listede yoktur, 1 000 vardır. İkisinde de 7 yoktur, yani sayı değişmez.
729 sayı
Kontrol → hiç 7 yok, bir 7, iki 7 ve üç 7 birlikte 1 000 sayının hepsidir. .
Bir milyar saniye 30 yıldan fazla mı az mı? Sayılarla bir neden söyle. Zor
Çözümü göster
30 yıl yaklaşık gündür.
Bir günde 86 400 saniye vardır; yani 30 yıl saniyedir.
Bir milyar saniyeyle karşılaştır. .
Fazla: 30 yıl, bir milyar saniyeden azdır.
Kontrol → bir milyar saniye yaklaşık 32 yıldır ve 32, 30’dan fazladır.
Bir sıçrama 2,45 m. Hangi iki tam sayı arasında ve hangi iki onda bir arasındadır? Orta
Çözümü göster
Hemen altındaki ve üstündeki tam sayılara bak. .
Onda birlere yakınlaş. .
232.42.5
2 ile 3 arasında ve 2,4 ile 2,5 arasında
Kontrol → → yüzde birler, onda birin içinde nerede olduğunu söyler.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1

Cambridge International: Primary, stage 4, Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7

Hollanda: Groep 6, Groep 7, Groep 8, Groep 5, 1. sınıf, Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf)

Türkiye (MEB): 5. sınıf, 6. sınıf, 3. sınıf, 4. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 5, Year 6, Year 4, Year 7

ABD (Common Core): Grade 4, Grade 5, Grade 3

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 8 uygulama

Basamak tablosu: büyük sayılar

  • Büyük sayıları rakamla ve yazıyla okuma ve yazma
  • Bir rakamın basamak değerini söyleme ve sayıyı çözümleme
  • Yeniden gruplama; 10, 100 ve 1000 ile çarpma ve bölme

Büyük sayı doğrusu: karşılaştır, sırala, yerleştir

  • Büyük sayıları <, = ve > ile karşılaştırma ve sıralama
  • Uygun ölçekle bir sayıyı sayı doğrusunda gösterme
  • 10, 100 ve 1000 adımlarla ileri ve geri sayma

Büyük sayıları yuvarlama

  • En yakın 10, 100, 1000 ve 1 000 000 değerine yuvarlama
  • Duruma uygun yuvarlama
  • Bir değere yuvarlanan en küçük ve en büyük sayıyı bulma

Günlük hayatta büyük sayılar

  • Bir tutarı banknotlara ayırma
  • Büyük sayıları, kent nüfusları gibi, karşılaştırma ve sıralama
  • Duruma göre yuvarlama: otobüs için yukarı, bilet için aşağı
  • 2,5 milyon sayısını 2 500 000 olarak okuma

Rakam kartları: sayıyı oluştur (bulmacalar)

  • Bir rakamın değerinin basamağına bağlı olduğunu görme
  • Rakam kartlarıyla en büyük ya da en küçük sayıyı oluşturma
  • Hedefe yakın ya da bir değere yuvarlanan bir sayı oluşturma

Söyle, yaz: sayı adları, noktalar, ondalıklar ve para

  • Milyonlara ve milyarlara kadar sayı adlarını söyleme ve yazma
  • Büyük sayıları gruplar arasında boşlukla yazma
  • Ondalık sayıları rakam rakam, tutarları euro ve sent olarak söyleme

Sayıları düşün: say, büyüklükleri karşılaştır, ondalıklar

  • Belirli bir rakamı içeren sayıları basamak basamak sayma
  • Büyük bir sayıyı bilinen iki büyüklük arasına yerleştirip gerekçelendirme
  • Bir milyon ya da bir milyar saniyenin ne kadar sürdüğünü bilme
  • İki ondalık sayı arasında her zaman başka bir sayı olduğunu bilme

Bölükler ve okunuşlar: ne aynı, ne farklı?

  • Birler, binler ve milyonlar bölüğünde üç rakamı okuma
  • Her bölüğün adını ve değerini söyleme
  • Uzun sayıları bölük bölük okuma ve yazma