Interactive Lessons

Özel denklemler ve eşitsizlikler, parametreler ve hareketli noktalar

Ders notları

Tanım

Paydasında x olan bir denklem

x bir paydadaysa önce paydayı 0 yapan x değerlerini yaz: bunlara izin verilmez. Sonra iki tarafı paydayla çarp, denklemi çöz ve her aday çözümü kontrol et. Paydayı 0 yapan bir aday, geçersiz bir çözümdür. Kesirler sekmesinde üç biçimden birini seçersin; adımları ve iki tarafı grafik olarak görürsün.
Örnek
denklemini çöz. İzin verilmeyen → . İki tarafı x − 1 ile çarp → , yani ve . Kontrol → ve izinli. Başka bir denklem, , adayını verir. Ama paydayı 0 yapar: geçersiz bir çözümdür ve denklemin çözümü yoktur.
Dikkat!

Köklü denklem: adayları kontrol et

Köklü bir denklemin iki tarafının karesini almak, çözüm olmayan bir aday ekleyebilir. Kök asla negatif değildir; bu yüzden sağ taraf da en az 0 olmalıdır. Her adayı kareli denklemde değil, İLK denklemde dene. Grafikte kareli denklem kesikli −√ yansıma dalında da geçerlidir: oradaki bir nokta geçersiz çözümdür. Kökler sekmesinde √(a x + b) = c x + d denklemini seçersin ve her adayın kontrolünü görürsün.
Örnek
denklemini çöz. Karesini al → , yani ve → adaylar ve . değerini dene: sol , sağ 3: eşit. değerini dene: sol , sağ −1: eşit değil, kesikli daldaki geçersiz bir çözüm. Çözüm .
−2−112345−3−2−112345xy(3, 3)(−1, −1)solutionfalse solution
Kural

Kesirli eşitsizlik: işaret tablosu

Her şeyi bir tarafa topla ve TEK bir kesir yap. Payın sıfırını ve paydanın sıfırını bul, bir işaret tablosuna yaz ve her parçada payın, paydanın ve kesrin işaretini yaz. Cevabı kesrin işaretlerinden oku. Payın sıfırı cevaba yalnızca ≤ ve ≥ için girer; paydanın sıfırı asla girmez. İşaret tablosu sekmesinde tabloyu, sayı doğrusunu ve grafiği görürsün.
Örnek
eşitsizliğini çöz. Bir tarafa → . Sıfırlar → (pay) ve (payda). Kesir için +, için − ve için +. ≤ 0 istiyoruz, yani . için kesir 0 olur, bu yüzden 4 cevaptadır; için kesrin değeri yoktur.
x−34numerator−−+0denominator−++fraction+−+0x−34
Kural

Bileşke fonksiyon: önce u, sonra x

√(5 − 2x) gibi bileşke bir fonksiyon bir zincirdir: önce , sonra dış fonksiyon √u. Eşitsizliği önce u için çöz, sonra x değerine dön. √u, 2^u ve log₂ u, u ile birlikte arttığı için işaret aynı kalır. 1/u, 0 değerinin her iki yanında azalır; bu yüzden işaret döner ve 0 değerinin iki yanı ayrı ayrı ele alınır. Tanım kümesi: √u için u ≥ 0, log₂ u için u > 0, 1/u için u ≠ 0. u = a x + b ifadesinde a negatifse x değerine dönerken uçlar yer değiştirir. Bileşke fonksiyon sekmesinde altı dış fonksiyondan birini seçersin.
Örnek
eşitsizliğini çöz. Tanım kümesi → . Karesini al → . Yani , 0 ile 9 arasındadır. x değerine dönersek → ise ve ise . negatif olduğu için uçlar yer değiştirir → .
u = 5 − 2x09x−22.5
Dikkat!

Paydayla asla çarpma

eşitsizliğinin iki tarafını x − 2 ile çarparsan x − 2 değerinin negatif olabileceğini unutursun. için işaret aynı kalır, için döner. Yine de çarpan biri yalnızca bulur ve olan tüm değerleri kaybeder. Her şeyi bir tarafa topla ve işaret tablosunu kullan. Cevapta paydanın sıfırı asla yer almaz; ≤ ya da ≥ için de almaz: formülün orada değeri yoktur.
Örnek
eşitsizliği, ve sıfırlarıyla olur. Kesir için −, için + ve için −. Cevap → ya da . Kontrol → için , bu 2 değerinin altında. için , bu 2 değerinin altında değil. için , 2 değerinin altında.
x22.5numerator++−0denominator−++fraction−+−0x22.5
Püf noktası

Kendi denklemin ya da eşitsizliğin

Kendi denklemin ve Kendi eşitsizliğin sekmelerinde f(x) ve g(x) ifadelerini kendin yazarsın. Uygulama −50 ile 50 arasında çözümleri ve sınır noktalarını arar (ekrandaki bir not bunu söyler) ve her birini formülde kontrol eder. Basit bir sayı olmayan sınır 2 ondalık basamağa yuvarlanır: “yaklaşık” yaz. Bir yerde değeri olmayan formül (negatif sayının kökü, paydanın 0 olması) hata değildir: ekran nerede olduğunu söyler. Arama, aralığın dışındaki bir çözümü kaçırabilir; bu yüzden grafiğe de bak. Bir grafik hesap makinesi aynı şeyi kesişim işleviyle yapar.
Örnek
denkleminin üç çözümü vardır → , ve . Kontrol → ve . için iki taraf da yaklaşık 0,59.
Tanım

Parametre: bir grafik ailesi

x yanında bir p harfi bulunan, gibi bir formül, bütün bir formül kümesidir: her p değeri başka bir grafik verir. p harfi bir parametredir. Bütün grafiklerin ortak noktasını ara. Burada her grafik (0, 4) noktasından geçer, çünkü p içeren terim için yok olur. Grafik ailesi sekmesinde y = f(x, p) formülünü yazarsın ve p değerini değiştirirsin; diğer tam sayı p değerlerinin grafikleri soluk kalır.
Örnek
. için değer her p için 4 olur; bu yüzden her grafik (0, 4) noktasından geçer. p = 4 için formül olur: grafik x eksenine noktasında değer.
−4−2246−2246810xyp = 4(0, 4)
Kural

Çözüm sayısı ve kritik değerler

Parametreli bir denklemin çözüm sayısı p ile birlikte değişebilir. Bunun olduğu bir p değeri, kritik bir değerdir. için diskriminant değerine bak: D > 0 iki, D = 0 bir, D < 0 hiç çözüm verir. D = 0 olur p = −4 ve p = 4 için: kritik değerler bunlardır. Çözüm sayısı sekmesinde bir çubuk, p için −8 ile 8 arasında çözüm sayısını gösterir ve kritik değerleri işaretler.
Örnek
p = 5: D = , iki çözüm → ve . p = 4: D = , bir çözüm → . p = 3: D = , çözüm yok. kontrolü → .
Kural

x için çöz: çözümü p cinsinden yaz

Parametreli bir denklemi çözmek için p değerini bir sayı gibi kullan: x içeren terimleri bir araya getir ve x değerini p cinsinden bir formül olarak yaz. Sonra bunun işlemediği p değerlerine bak; örneğin paydanın 0 olması. Böyle bir p için denklemin ya çözümü yoktur ya da her x bir çözümdür. Çözümü p cinsinden yazmak sınavlarda istenen şeydir. x için çöz sekmesinde dört kalıptan birini seçersin ve x değerini p karşısında görürsün.
Örnek
denklemini çöz. x terimlerini bir araya getir → . p ≠ 3 için → . p = 5 için bu , p = 0 için verir. p = 5 kontrolü → . p = 3 için sol tarafta x yok ve sayılar farklı (0 ve 6): çözüm yok.
Tanım

Çember üzerinde bir nokta: parametrik gösterim

Merkezi (p, q) ve yarıçapı r olan bir çember üzerinde hareket eden nokta, x(t) = p + r cos(w t) ve y(t) = q + r sin(w t) ile anlatılır. t zamanı parametredir. w sayısı noktanın ne kadar hızlı döndüğünü söyler; bir tur 2π : w sürer. t değişkenini yok edersen (cos² + sin² = 1) yörüngenin denklemini bulursun: (x − p)² + (y − q)² = r². Çember yörüngesi sekmesinde p, q, r, w değerlerini ve zamanı ayarlarsın.
Örnek
, → merkez (2, 1), yarıçap 3, bir tur π sürer. t = 0 anında nokta (5, 1) noktasındadır. t = π/4 anında 2t açısı π/2 olur ve nokta (2, 4) noktasındadır. Yörünge olur. Noktanın kontrolü → .
−2−1123456−3−2−112345xyP
Kural

Hız, sürat ve teğet

Hareketli bir noktanın hızı v(t) = (x′(t), y′(t)) vektörüdür. Yörünge boyunca uzanır; yani teğetin doğrultusunu gösterir. Çemberde x′(t) = −r w sin(w t) ve y′(t) = r w cos(w t) olur. Sürat |v| = r × w her anda aynıdır ve v yarıçapa diktir: skaler çarpımları 0 olur. İvme merkeze doğrudur ve büyüklüğü r w² olur. Teğet doğrusu P noktasından v doğrultusunda geçer. Hız ve teğet sekmesinde bunların hepsini seçtiğin bir anda görürsün.
Örnek
Önceki kartın yörüngesinde t = π/4 anında: v = (−6, 0) ve sürat olur. P noktasına çizilen yarıçap (0, 3) ve → v yarıçapa diktir. P = (2, 4) noktasından (−6, 0) doğrultusunda geçen teğet yataydır → . İvme (0, −12), büyüklüğü ve merkeze doğrudur.
−2−1123456−3−2−112345xytangentvelocityP
Kural

Doğru ve çember: nokta ne zaman içeride?

(x₀, y₀) noktasından (vx, vy) hızıyla başlayan bir nokta, t anında (x₀ + vx t, y₀ + vy t) noktasındadır. çemberinin üzerindedir, eğer ise: t için ikinci derece bir denklem. D > 0: nokta iki anda içeri girer ve dışarı çıkar; D = 0: yalnızca değer; D < 0: çembere hiç ulaşmaz. Başlangıç noktasına en yakın olduğu an t = −(x₀ vx + y₀ vy) : (vx² + vy²) olur. Doğru ve çember sekmesinde başlangıcı, hızı ve R değerini ayarlarsın.
Örnek
Bir nokta (−5, 3) noktasından (2, 0) hızıyla başlar: konumu olur. çemberi üzerinde → , yani ya da → t = 4,5 (dışarı çıkar, (4, 3) noktasında) ve t = 0,5 (içeri girer, (−4, 3) noktasında). En yakın an: t = , (0, 3) noktasında, uzaklık 3.
Püf noktası

Formül yazmak ve her şeyi özel tutmak

Kendi sekmelerinde formülleri x ile (sekme söylediğinde p ya da t ile) yazarsın: + − × : ^, parantezler ve sqrt, abs, ln, exp ile log2. ya da yazabilirsin; ondalık için virgül ya da nokta kullanabilirsin. Okunamayan bir formül, neyi değiştirmen gerektiğini söyleyen bir ileti alır. Yazdığın ya da seçtiğin her şey tarayıcında kalır: hiçbir şey kaydedilmez ve hiçbir yere gönderilmez. Her sayı kutusu, seçenek ve düğme klavyeyle de çalışır.
Örnek
için , için ve için yaz. formülünün için değeri yoktur: ekran bir hata göstermek yerine bunu söyler.

Alıştırmalar

denklemini çöz ve cevabı kontrol et. Kolay
Çözümü göster
İzin verilmeyen → , yani .
İki tarafı ile çarp ve parantezi aç → , yani ve .
Kontrol → izinli ve .
Bir aday, ancak ilk denklem sağlanırsa ve hiçbir payda 0 olmazsa çözümdür.
eşitsizliğini çöz. Kolay
Çözümü göster
Sıfırlar → (pay) ve (payda).
Kesrin işaretleri → için +, için − ve için +.
x−13numerator−−+0denominator−++fraction+−+0x−13
> 0 istiyoruz: dıştaki iki parça.
ya da
Eşitsizlik katıdır; bu yüzden cevapta değildir; asla cevapta değildir, çünkü orada kesrin değeri yoktur.
denklemini x için çöz. p = 2 için x kaçtır? p değerinin hangisine izin verilmez? Kolay
Çözümü göster
İki tarafı p ile çarp (p ≠ 0) → .
Yani .
p = 2 için → . Kontrol → .
p = 0 değerine izin verilmez: kesrin değeri yoktur.
x = 4p − 3; p = 2 için ; p = 0 olamaz
x değerini p cinsinden bir formül olarak yazmak, izin verilen her p değeri için çözümü bir seferde verir.
denklemini çöz ve adayları ilk denklemde kontrol et. Orta
Çözümü göster
İki tarafın karesini al → , yani ve . Adaylar → ve .
değerini dene: sol , sağ → eşit, bir çözüm.
değerini dene: sol , sağ → eşit değil, geçersiz bir çözüm.
Sağ taraf en az 0 olmalıdır: bu, değerini hemen eler.
eşitsizliğini çöz. Orta
Çözümü göster
Her şeyi bir tarafa topla → .
Sıfırlar → (pay) ve (payda).
Kesrin işaretleri → için +, için − ve için +.
x−31numerator−++0denominator−−+fraction+−+0x−31
≥ 0 istiyoruz → (payın sıfırı dahil) ya da ( için değer yok).
ya da
x − 1 ile çarpmak parçasını kaybettirirdi.
Bir nokta ve ile hareket ediyor. t = π/6 anındaki konumunu, oradaki süratini ve yörüngesinin denklemini bul. Orta
Çözümü göster
Merkez (1, −2), r = 2 ve w = 3. t = π/6 anında 3t açısı π/2 olur, yani P = (1, 0).
Hız vektörü v(t) = (−6 sin 3t, 6 cos 3t). t = π/6 anında: v = (−6, 0) ve sürat .
−2−11234−5−4−3−2−112xytangentvelocityP
Yörünge olur. P kontrolü → .
P = (1, 0), sürat 6, yörünge
P noktasına çizilen yarıçap (0, 2) ve → v yarıçapa diktir; bu yüzden P noktasındaki teğet doğrusudur.
p değerinin hangi pozitif değeri için denkleminin tam olarak bir çözümü vardır? Bu çözüm kaçtır? Zor
Çözümü göster
Tek çözüm demek demektir, yani .
Yani p = 6 ya da p = −6; pozitif olan p = 6.
O zaman , yani . Kontrol → .
Kritik değerler p = −6 ve p = 6. p = 7 için: D = , yani iki çözüm.
p = 6, ile
|p| > 6 için iki çözüm, |p| < 6 için hiç çözüm yoktur.
eşitsizliğini çöz. Cevapta kaç tam sayı var? Zor
Çözümü göster
Tanım kümesi → , yani .
log₂ u, u ile birlikte arttığı için işaret aynı kalır → . ile → .
Yani 0 < u ≤ 8. x değerine dönersek → , yani ve .
u = 2x − 308x1.55.5
olan tam sayılar 2, 3, 4 ve 5: 4 sayı.
; dört tam sayı
Tanım kümesi açık ucu verir; ≤ kapalı ucu verir.
Bir nokta (−8, −3) noktasından (2, 1) hızıyla başlıyor. çemberinin içinde ne zaman olur ve orijine ne kadar yaklaşır? Zor
Çözümü göster
Konum , yani .
Çember üzerinde → , yani ve D = .
t = ve t = → nokta 1,6 < t < 6 için içeridedir.
En yakın an: t = . O zaman ve uzaklık olur.
1,6 < t < 6 için içeride; en küçük uzaklık yaklaşık 0,89, t = 3,8 anında
En yakın olduğu an, içeri girme ve dışarı çıkma anlarının tam ortasındadır → .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5, Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl

Cambridge International: IGCSE, AS Level, A Level

Hollanda: 3. sınıf (havo, vwo), Havo · Matematik B, Vwo · Matematik B

Türkiye (MEB): 9. sınıf, 10. sınıf, 11. sınıf, 12. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

ABD (Common Core): Algebra 1, Algebra 2, Precalculus

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 4 uygulama

Kesirli ve köklü denklemler: çözüm ve kontrol

  • Paydasında x olan denklemi çözüp kontrol etme
  • Köklü denklemi çözüp yanlış çözümü belirtme
  • Kendi f(x) = g(x) denklemini yazıp çözümlerini okuma

Özel eşitsizlikler: işaret tablosu, bileşke fonksiyonlar ve kendi eşitsizliğin

  • Kesirli eşitsizliği işaret tablosuyla çözme
  • Bileşke fonksiyonlu eşitsizliği çözme: önce u, sonra x
  • Paydanın sıfırının cevapta hiç yer almadığını bilme

Parametreler: aileler, çözümler ve kritik değerler

  • Parametreli formülü bir aile olarak görüp ortak noktayı bulma
  • Parametreye göre kaç çözüm olduğunu bulma
  • Çözümü p cinsinden formül olarak yazıp istisnaları söyleme

Çember veya doğru üzerinde hareketli bir nokta

  • Çember üzerinde hareket eden noktayı x(t) ve y(t) ile tanımlama
  • Bir andaki hız vektörünü, hızı ve teğet doğruyu bulma
  • Doğru üzerindeki noktanın ne zaman çemberin içinde olduğunu bulma