Interactive Lessons
Lesnotities Oefenen

Gegevens: verzamelen, turven, groeperen en steekproeven

Lesnotities

Definitie

Een statistische vraag

Een statistische vraag verwacht verschillende antwoorden van verschillende mensen of dingen, dus je hebt gegevens van een groep nodig. “Hoe lang is Mia?” heeft één antwoord; “Hoe lang zijn de leerlingen in klas 5?” is statistisch.
220131
Voorbeeld
“Hoeveel huisdieren heb je?”aan 25 leerlingen: statistisch
Definitie

Variabele, groep en soort gegevens

Gegevens beantwoorden een vraag over een variabele (wat je uitzoekt) voor een groep (wie of wat je vraagt). De soort gegevens is woorden, getelde getallen of gemeten getallen.
3735383638
Voorbeeld
Variabele: schoenmaat, groep:klas 5, soort: getelde getallen
3638373840
Regel

Vier manieren om gegevens te verzamelen

Iedereen vragen (enquête), kijken en tellen, meten (liniaal, stopwatch) of uitproberen (experiment). Gegevens die je zelf verzamelt zijn primaire gegevens; gegevens uit een boek of van een website zijn secundaire gegevens.
???01234564
Voorbeeld
Auto’s tellen bij de poort:kijken en tellen, primaire gegevens
12
Definitie

Het verzamelblad

Maak een blad voordat je verzamelt, met een rij voor elk mogelijk antwoord en een kolom voor turfstreepjes. De vakken laten geen gaten en overlappen niet, zodat elk antwoord in precies één vak past.
ABCD
Voorbeeld
Bus, fiets, lopen, anders:elke leerling past in één rij
A3B2C1D17
Definitie

Categorische en numerieke gegevens

Categorische gegevens zijn woorden of labels (kleuren, huisdieren, maten S, M, L): je kunt ze sorteren maar niet optellen. Numerieke gegevens zijn getallen waarmee je kunt rekenen. Categorieën kunnen een volgorde hebben.
SML038+538
Voorbeeld
Oogkleur: categorisch.Aantal huisdieren: numeriek
0123
Bijzonder geval

Getallen als label

Rugnummers, buslijnen en huisnummers zijn getallen, maar het zijn alleen namen: ze optellen betekent niets. Het zijn categorische gegevens.
7916+=✘
Voorbeeld
Buslijnen 5 en 7: betekent niets
5712+=✘
Regel

Discrete en continue gegevens

Discrete gegevens tel je in losse stappen: tussen 3 en 4 huisdieren past niets. Continue gegevens meet je en elke waarde kan voorkomen, dus een gemeten waarde is afgerond: 152 cm staat voor .
34151152153152
Voorbeeld
Doelpunten: discreet.Lengte 152 cm: continu
012345151152153152
Regel

Turven in vijftallen

Zet vier streepjes en streep ze door met het vijfde: één bundel is 5. Tel eerst de bundels en tel er dan de losse streepjes bij. 3 bundels en 2 streepjes zijn .
17
Voorbeeld
4 bundels en 3 streepjes:
23
Regel

De frequentietabel en het totaal

Een frequentietabel toont de categorie, de turfstreepjes en de frequentie (hoeveel). De frequenties tellen op tot het totaal, het aantal antwoorden. Als dat niet zo is, klopt een telling niet.
A5B3C6D216
Voorbeeld
Honden 8, Katten 6, Vissen 4, Vogels 7: antwoorden
A8B6C4D725
Regel

Een tabel lezen

Meeste is de grootste frequentie, minste de kleinste. Hoeveel meer: aftrekken. Hoeveel samen: optellen. Een ontbrekende frequentie is het totaal min de andere frequenties.
A5B9C3
Voorbeeld
Honden 8, Katten 6: meer.Totaal 25, rest 18: ontbreekt
A8B62A8B6C4D?25
Regel

Het aandeel in %

Het aandeel van een categorie is zijn frequentie ÷ het totaal × 100: (f de frequentie, n het totaal). Alle aandelen samen zijn 100%.
32%24%16%28%100%
Voorbeeld
14 van de 40 leerlingen koos pizza:%
Regel

Gegevens in klassen indelen

Veel verschillende getallen gaan in klassen van gelijke breedte. Schrijf bij gemeten gegevens en 10–19 bij getelde gegevens. Een waarde op een grens hoort bij de hogere klasse: 20 hoort bij . Richt op 5 tot 8 klassen.
1020304050
Voorbeeld
Waarden 12 tot 47, breedte 10 vanaf 10: klassen
1020304050
Definitie

Populatie en steekproef

De populatie is iedereen over wie we iets willen weten. Een steekproef is het deel van de populatie dat we vragen, omdat iedereen vragen te lang duurt.
Voorbeeld
School van 600 leerlingen: populatie.40 gevraagde leerlingen: steekproef
60040
Let op!

Eerlijke en vertekende steekproeven

Een steekproef is eerlijk als iedereen dezelfde kans heeft om gekozen te worden (willekeurig). Hij is vertekend als je alleen vrienden, de eersten bij de poort, vrijwilligers of de verkeerde groep vraagt. Ook een suggestieve vraag stuurt het antwoord.
✘✔
Voorbeeld
Alleen de voetbalclub: vertekend.40 van 600 getrokken door computer: eerlijk
✘✔
Let op!

Responspercentage en wie antwoordt

Het responspercentage is het deel van de enquêtes dat terugkomt: teruggekomen : verstuurd × 100. Een laag percentage kan een uitkomst vertekenen, ook als veel mensen gevraagd zijn, want de mensen die antwoorden denken misschien anders dan de mensen die dat niet doen. Als twee groepen in verschillende mate antwoorden, laten de antwoorden een verkeerde verdeling zien. De applicatie "Responspercentages, wie antwoordt en bevestigingsvooroordeel" heeft Responspercentage, Wie antwoordt en Bevestigingsvooroordeel, waar je ook ziet dat mensen opmerken wat past bij wat ze al geloven.
Voorbeeld
Een school stuurt 400 enquêtes uit en er komen er 120 terug: 120 : 400 = 0,3, een responspercentage van 30 %. Van 1 000 mensen vinden er 600 een nieuwe regel goed (60 %). Als 80 % van hen antwoordt en 30 % van de anderen, komen er 480 + 120 = 600 antwoorden terug en zegt 480 : 600 = 0,8, dus 80 % "vind ik goed": 20 procentpunten te veel.
Regel

De eerlijke mix

Vraag elke groep naar verhouding van zijn grootte: een groep met 40% van de leerlingen levert 40% van de steekproef, zodat elke groep gehoord wordt.
40%25%20%15%40%25%20%15%
Voorbeeld
Groepen van 80, 60, 40, 20 leerlingen, steekproef van 20:, dan 6, 4, 2
80604020200864220
Regel

Schatten met een steekproef

Zoek het aandeel in de steekproef en neem dat aandeel van de populatie: een schatting, geen exact antwoord.
3710×50?500
Voorbeeld
9 van de 25 houden van voetbal (36%): leerlingen
91625×24216384600
Tip

Steekproeven verschillen

Twee willekeurige steekproeven geven verschillende uitkomsten, maar ze liggen rond de werkelijkheid. Een grotere willekeurige steekproef is betrouwbaarder. Een vertekende methode zit elke keer aan dezelfde kant naast de werkelijkheid.
204060n=5204060n=60
Voorbeeld
Steekproeven van 5 springen heen en weer;steekproeven van 60 blijven dichtbij
204060n=5204060n=60
Definitie

Kruistabel

Een kruistabel sorteert dezelfde groep op twee categorieën tegelijk: de ene categorie in de rijen, de andere in de kolommen, met de totalen aan het eind van elke rij en kolom. Een cel vertelt “allebei”, een totaal vertelt “één” (MEB 10.2.1 a, b, c, ç).
Voorbeeld
30 leerlingen: meisjes 8 fietsen en 7 lopen, jongens 9 fietsen en 6 lopen fietsen, in totaal
Regel

Eén variabele onderzoeken

Begin met een vraag, kies een weergave, dan een midden en een spreiding, en schrijf één voorzichtige zin met “in deze steekproef”. Gebruik bij twee groepen dezelfde schaal. Bij een scheve vorm of een verre waarde noem je de mediaan en de IQR (MEB 9.6.1 d–g).
Voorbeeld
Slaap in uren: groep A heeft mediaan 8 en IQR 1, groep B heeft mediaan 7 en IQR 2A slaapt in deze steekproef uur meer en is gelijkmatiger
Definitie

De vijf soorten vragen

De variabelen bepalen het soort vraag. (1) Eén categorische variabele: hoe zijn de antwoorden verdeeld? (2) Eén kwantitatieve variabele: wat is gewoon en hoe gespreid is het? (3) Twee kwantitatieve variabelen: is er een verband? (4) Eén kwantitatieve en één categorische variabele: vergelijk de groepen. (5) Twee categorische variabelen: is er een verband in een kruistabel? (MEB 12.5.1 b).
Voorbeeld
Een tabel met 20 tweedehands auto’s heeft de leeftijd, de prijs, de brandstof en de kleur. “Hoe oud zijn de auto’s?” is soort 2. “Hangt de prijs samen met de leeftijd?” is soort 3. “Verschilt de prijs voor diesel- en benzineauto’s?” is soort 4. “Hangt de kleur samen met de brandstof?” is soort 5.
Regel

Welke weergave en samenvatting passen

Categorisch: een staafdiagram met aantallen of percentages. Eén kwantitatieve variabele: een stippendiagram, histogram of boxplot met mediaan en IQR (gemiddelde en SD alleen bij een symmetrische vorm). Twee kwantitatieve: een spreidingsdiagram met r. Kwantitatief per groep: een boxplot per groep. Twee categorische: een kruistabel met de percentages van elke rij (MEB 12.5.1 d).
0510ABC68101214xy
Voorbeeld
Prijzen van vijf auto’s (in 1000 €): 8, 9, 10, 11 en 60. De mediaan is 10, het gemiddelde is . Eén verre prijs trekt het gemiddelde omhoog, dus de mediaan is hier de veiligere samenvatting.
0102030405060
Regel

Een conclusie lezen: ondersteund of niet ondersteund

Een uitspraak is ondersteund als de getallen van de steekproef haar laten zien. Ze is niet ondersteund als ze een oorzaak beweert, iets voor iedereen beweert of meer zegt dan de getallen. Schrijf “in deze steekproef”: een nieuwe steekproef geeft andere getallen (MEB 12.5.1 f, g).
Voorbeeld
In een steekproef van 20 auto’s is de mediaan van de prijs 14 (duizend euro) voor diesel en 11 voor benzine. “In deze steekproef hebben dieselauto’s een hogere mediaanprijs”: ondersteund. “Diesel maakt een auto duurder”: niet ondersteund (een oorzaak). “Alle dieselauto’s in het land kosten meer”: niet ondersteund (één steekproef).
Tip

Stel vragen bij kant-en-klare gegevens

Stel voordat je kant-en-klare gegevens gebruikt de vragen: wie heeft ze verzameld en hoe? Hoe zijn de variabelen gedefinieerd? Past de steekproef bij de groep waarover je iets wilt zeggen? Als de gegevens de variabele die je wilde niet bevatten, pas je vraag dan aan op de variabelen die ze wel bevatten (MEB 12.5.1).
Voorbeeld
Een tabel met 20 auto’s van één handelaar is niet “alle auto’s in het land”. Hij heeft de leeftijd maar niet de kilometerstand die je wilde: vraag dan naar de leeftijd, of zoek andere gegevens.
Tip

Wat komt hierna

Grafieken tekenen je tabel, gemiddelden en bereik vatten hem samen, spreiding vergelijkt gegevensverzamelingen en kruistabellen sorteren twee dingen tegelijk.
Voorbeeld
Je frequentietabelwordt straks een staafdiagram
A8B6C4D702468ABCD

Oefenen

Een turflijst toont 3 bundels van vijf en 2 losse streepjes. Hoeveel antwoorden is dat? Makkelijk
Toon de oplossing
Elke bundel van vijf telt voor 5
3 bundels:
Tel de losse streepjes erbij:
17
Antwoord → 17 antwoorden
Tel eerst de bundels, niet de streepjes een voor een.
25 leerlingen kozen een huisdier: Honden 8, Katten 6, Vissen 4. Hoeveel kozen Vogels en welk huisdier is het populairst? Makkelijk
A8B6C4D?25
Toon de oplossing
De frequenties tellen op tot het totaal 25
De bekende:
Vogels:
A8B6C4D725
De grootste frequentie is Honden met 8
A8B6C4D725
Antwoord → 7 kozen Vogels; Honden zijn het populairst
Het totaal min de bekende frequenties geeft de ontbrekende: .
14 van de 40 leerlingen die stemden koos pizza. Hoeveel procent koos pizza? Middel
Toon de oplossing
Aandeel = frequentie ÷ totaal × 100
Antwoord → 35%
Deel door het totaal, niet door de grootste frequentie: .
Lengtes lopen van 12 cm tot 47 cm. Klassen van breedte 10 beginnen bij 10. Welke klasse bevat 30 en hoeveel klassen zijn er nodig? Middel
1020304050
Toon de oplossing
De klassen zijn , , ,
1020304050
Een grenswaarde hoort bij de hogere klasse: 30 zit in
De grootste waarde 47 zit in de laatste klasse: 4 klassen
Antwoord → 30 zit in 30 ≤ x < 40; 4 klassen
De grenswaarde begint de volgende klasse.
In een willekeurige steekproef van 25 leerlingen houden er 9 van voetbal. De school heeft 600 leerlingen. Schat hoeveel leerlingen van voetbal houden. Moeilijk
91625?600
Toon de oplossing
Aandeel in de steekproef: %
36%64%25
Neem dat aandeel van de school: % van
91625×24216384600
Antwoord → ongeveer 216 leerlingen
Het is een schatting: een andere willekeurige steekproef geeft een iets ander getal.
Een school heeft 450 leerlingen. Mia vraagt 30 leerlingen van de voetbalclub naar hun lievelingssport. Waarom is deze steekproef vertekend en hoe krijgt ze een eerlijke? Moeilijk
Toon de oplossing
Alleen één kleine groep wordt gevraagd: niet elke leerling heeft een kans
Eerlijk: geef alle 450 leerlingen een nummer en trek 30 nummers
✔
Of vraag elke e leerling op een lijst
Antwoord → vertekend: alleen één kleine groep; eerlijk: 30 nummers getrokken uit 450
Elke leerling heeft dezelfde kans nodig.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4, MYP 5, Diploma, jaar 1, Diploma, jaar 2

Cambridge International: Primary, stage 4, Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Nederland: Groep 6, Groep 7, Groep 8, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C, Groep 5, Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4)

Turkije (MEB): Klas 5, Klas 6, Klas 7, Klas 8, Klas 9, Klas 10, Klas 12

Engeland (GCSE, A Level): Year 4, Year 5, Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

VS (Common Core): Grade 5, Grade 6, Grade 3, Grade 4, Grade 7, Grade 8, Algebra 1, Algebra 2

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 11 applicaties

Statistische vragen: vragen, plannen, verzamelen

  • Een statistische vraag onderscheiden van een vraag over één persoon
  • Zeggen welke gegevens een vraag beantwoorden: variabele, groep, soort
  • De manier van verzamelen kiezen: enquête, tellen, meten, experiment
  • Een leeg verzamelblad voor gegevens opzetten

Turven en frequentietabellen

  • Turven in vijftallen en een turflijst tellen
  • Antwoorden sorteren in een frequentietabel
  • Een tabel lezen: meeste, minste, samen, hoeveel meer
  • Het aandeel van een categorie als percentage schrijven

Soorten gegevens: categorisch, discreet, continu

  • Categorische gegevens van numerieke gegevens onderscheiden
  • Weten dat getallen die als naam dienen categorisch zijn
  • Discrete van continue gegevens onderscheiden en gemeten waarden afronden

Gegevens in klassen indelen

  • Numerieke gegevens indelen in klassen van gelijke breedte
  • Klassen schrijven als 10 ≤ x < 20 of 10–19
  • Een klassenbreedte en start kiezen voor ongeveer 5 tot 8 klassen
  • Weten dat klassen geen gaten laten en niet overlappen

Wie vragen we? Steekproeven en vertekening

  • Een populatie van een steekproef onderscheiden
  • Een eerlijke steekproef van een vertekende onderscheiden
  • Een aantal voor de populatie schatten uit een aselecte steekproef
  • Een suggestieve vraag herkennen en een neutrale schrijven

Gegevens in het dagelijks leven

  • Manieren om gegevens te verzamelen zien in alledaagse situaties
  • Primaire van secundaire gegevens onderscheiden
  • Een tabel met rijen en kolommen lezen, met totalen en verschillen
  • Het aandeel van een categorie in een peiling uitrekenen

Tabeldetective

  • Het totaal gebruiken om een ontbrekende frequentie te vinden
  • Aanwijzingen gebruiken om ontbrekende getallen in een tabel te vinden

Responspercentages, wie antwoordt en bevestigingsvooroordeel

  • Een responspercentage uitrekenen en het effect van een laag percentage
  • Zien hoe groepen met verschillende respons het resultaat vertekenen
  • Bevestigingsvooroordeel uitleggen

Twee categorieën: van vraag tot tabel

  • Een situatie omzetten in een vraag over twee categorische variabelen
  • Een enquête plannen: wie, hoeveel, aselect of niet
  • Enquêteantwoorden tellen in een kruistabel

Onderzoek één variabele

  • De soort vraag kiezen en de passende weergave en samenvatting
  • Twee groepen analyseren met weergave, centrum en spreiding
  • Beoordelen of de gegevens een bewering ondersteunen: in deze steekproef

Laboratorium met kant-en-klare gegevens

  • Een kant-en-klare dataset en twee variabelen kiezen
  • Een weergave en samenvatting kiezen die bij de soort vraag passen
  • Beweringen beoordelen als ondersteund of niet ondersteund