Gemiddelden en bereik: gemiddelde, mediaan, modus, bereik
Lesnotities
Definitie
Verdeel alle blokjes eerlijk: elke stapel krijgt evenveel. Dat getal is het gemiddelde.
Voorbeeld
Stapels van 2, 4 en 9 blokjes: elk
Definitie
Het gemiddelde als evenwichtspunt
Zet een draaipunt onder een balk met de getallen erop. De balk is in evenwicht bij het gemiddelde: de trekkracht links en rechts is gelijk.
Voorbeeld
Getallen 2, 4 en 9, gemiddelde 5:links , rechts
Regel
Totaal ÷ hoeveel
Gemiddelde = het totaal van de getallen ÷ hoeveel getallen het er zijn: . Het hoeft geen heel getal te zijn en hoeft niet in de lijst te staan.
Voorbeeld
Regel
Het gemiddelde omgekeerd
Gemiddelde × hoeveel = het totaal: . Trek de bekende getallen af om een ontbrekend getal te vinden.
Voorbeeld
Gemiddelde 6 van 4 getallen, bekend 5, 7 en 4:,
Definitie
Mediaan: een oneven aantal getallen
Zet de getallen eerst op volgorde, van klein naar groot. De mediaan is het middelste getal.
Voorbeeld
9, 3, 12, 5, 20Op volgorde: 3, 5, 9, 12, 20: mediaan 9
Definitie
Mediaan: een even aantal getallen
Bij een even aantal zijn er twee middelste getallen. De mediaan ligt precies tussen die twee: .
Voorbeeld
Definitie
Modus: het meest voorkomende
De modus is het getal dat het vaakst voorkomt. Er kunnen twee modi zijn, en geen modus als elk getal even vaak voorkomt.
Voorbeeld
2, 3, 3, 5, 5: modi 3 en 51, 2, 3: geen modus
Definitie
Bereik: hoe verspreid
Bereik = het grootste getal − het kleinste getal: . Een klein bereik betekent dat de getallen dicht bij elkaar liggen.
Voorbeeld
3, 9, 4, 12
Tip
Welk gemiddelde past?
Getallen dicht bij elkaar: het gemiddelde. Eén getal ver weg (een uitschieter) of een scheve verdeling: de mediaan. Woorden en categorieën, zoals kleuren: alleen de modus.
Voorbeeld
Prijzen 10, 11, 12, 13, 90:gemiddelde maar mediaan 12 is typisch
Regel
Nog een getal erbij
Nog een getal verandert het totaal en het aantal. Nieuw gemiddelde = nieuw totaal ÷ nieuw aantal: . De mediaan schuift hooguit een plaats op in de geordende lijst.
Voorbeeld
4 getallen, gemiddelde 5, nog een getal 10:
Regel
Elk getal + k
Als je bij elk getal hetzelfde k optelt, gaan het gemiddelde, de mediaan en de modus k omhoog. Het bereik blijft gelijk.
Voorbeeld
3, 5, 10 en tel er 2 bij: 5, 7, 12gemiddelde , bereik
Regel
Elk getal × f
Als je elk getal met f vermenigvuldigt, worden het gemiddelde, de mediaan, de modus en het bereik allemaal met f vermenigvuldigd.
Voorbeeld
3, 5, 10 maal 2: 6, 10, 20gemiddelde , bereik
Regel
Het gemiddelde uit een frequentietabel
Vermenigvuldig elke waarde met zijn frequentie, tel de producten op en deel door de totale frequentie (hoeveel waarden het er zijn): .
Voorbeeld
Waarden 1, 2, 3 met frequenties 2, 5, 3:
Regel
Mediaan en modus uit een tabel
De modus is de waarde met de hoogste frequentie. Voor de mediaan tel je tot het midden van alle waarden, met het lopende totaal van de frequenties.
Voorbeeld
Frequenties 2, 5, 3 (10 waarden): modus 2De 5e en 6e zijn allebei 2: mediaan 2
Definitie
Gegroepeerde gegevens en klassenmiddens
Als waarden in klassen staan, kennen we de exacte waarden niet. We gebruiken in plaats daarvan het klassenmidden: (ondergrens + bovengrens) ÷ 2: .
Voorbeeld
Klasse Klassenmidden
Bijzonder geval
Waarom maar een schatting
Het echte gemiddelde ligt tussen het gemiddelde met alle ondergrenzen en het gemiddelde met alle bovengrenzen. De klassenmiddens geven een schatting daartussen.
Voorbeeld
Klassen en , frequenties 4 en 6:tussen en , schatting
Definitie
Modale klasse en mediaanklasse
De modale klasse heeft de hoogste frequentie. De mediaanklasse is de klasse met de middelste waarde: tel de frequenties vanaf de eerste klasse op tot je het midden voorbij bent.
Voorbeeld
Frequenties 4, 6, 5 (15 waarden):modale klasse de 2e; de 8e waarde: , 2e klasse
Regel
Twee gegevensreeksen vergelijken
Vergelijk een gemiddelde en het bereik. Het kleinere bereik is gelijkmatiger: de getallen liggen dichter bij elkaar.
Voorbeeld
A: 5, 6, 7 en B: 2, 6, 10Beide gemiddelde 6; bereik en : A is gelijkmatiger
Let op!
Twee groepen samen
Neem niet zomaar het gemiddelde van de twee gemiddelden. Vermenigvuldig elk gemiddelde met de groepsgrootte, tel de totalen op en deel door alle getallen: .
Voorbeeld
4 leerlingen met gemiddelde 6 en 6 leerlingen met gemiddelde 8:
Tip
Link: turven, frequentie en grafieken
Turven en frequentietabellen staan bij Gegevens en vragen; grafieken tekenen en lezen staat bij Grafieken en diagrammen. Hier zijn de tabel en de grafiek de gegevens voor een gemiddelde.
Voorbeeld
Turven ||||| ||| is frequentie 8waarde 3 met frequentie 8 telt
Tip
Link: meer over spreiding
Kwartielen en boxplots, histogrammen en standaardafwijking komen in latere onderdelen. Hier is het bereik de enige maat voor spreiding.
Voorbeeld
Zelfde bereik , andere spreiding:2, 5, 5, 10 en 2, 3, 9, 10
Tip
Link: breuken, decimale getallen en verhouding
Eerlijk delen is een deling, dus het gemiddelde kan een breuk of een decimaal getal zijn. Twee groepen van verschillende grootte voeg je samen met de verhouding van hun grootte.
Voorbeeld
Groepen van 4 en 6: verhouding 2 : 3
Oefenen
Vijf kinderen hebben 2, 3, 3, 5 en 7 euro. Ze delen het geld eerlijk. Hoeveel krijgt ieder? Makkelijk
Toon de oplossing
Tel het geld op:
Deel door de 5 kinderen:
Antwoord → 4 euro per kind (het gemiddelde)
Eerst optellen, dan delen door hoeveel het er zijn: .
Bepaal de mediaan en het bereik van 9, 3, 12, 5, 20, 7. Makkelijk
Toon de oplossing
Op volgorde: 3, 5, 7, 9, 12, 20
6 getallen: precies tussen 7 en 9:
Bereik:
Antwoord → mediaan 8, bereik 17
Zet de getallen op volgorde voordat je het midden zoekt.
De cijfers van 4 leerlingen zijn 12, 14, 15 en 11. Een vijfde leerling haalt 18. Wat is het nieuwe gemiddelde? Middel
Toon de oplossing
Oud totaal:
Nieuw totaal:
Nieuw gemiddelde:
Antwoord → 14
Gebruik het nieuwe totaal en het nieuwe aantal: .
Schoenmaten 36, 37, 38 hebben de frequenties 4, 3, 3. Wat is het gemiddelde? Middel
Toon de oplossing
Producten: , ,
Totaal:
Frequenties: , dus
Antwoord → 36,9
Deel door de totale frequentie, niet door het aantal rijen: .
Klas A heeft 20 leerlingen met gemiddelde 7. Klas B heeft 30 leerlingen met gemiddelde 8. Wat is het gemiddelde van beide klassen samen? Moeilijk
Toon de oplossing
Totalen: en
Samen: voor leerlingen
Gemiddelde:
Antwoord → 7,6, niet 7,5
Weeg elk gemiddelde met de groepsgrootte: .
De klassen 0 ≤ x < 10, 10 ≤ x < 20, 20 ≤ x < 30 hebben de frequenties 3, 5, 2. Schat het gemiddelde. Moeilijk
Toon de oplossing
Klassenmiddens: 5, 15 en 25
Producten: , ,
Totaal: , waarden:
Schatting:
Antwoord → ongeveer 14
Gebruik de klassenmiddens, niet de grenzen, en deel door het aantal waarden: .
Interactieve applicaties bij dit onderwerp
Gratis applicaties openen met een gratis leerlingaccount. Docenten kunnen alle applicaties gebruiken in een live les.
GratisHet gemiddelde: eerlijk delen en in evenwicht brengen
PlusMediaan, modus en bereik
PlusWelk gemiddelde past?
PlusWat gebeurt er als de getallen veranderen?
PlusHet gemiddelde uit een frequentietabel
PlusGeschat gemiddelde uit gegroepeerde gegevens
PlusTwee gegevensverzamelingen vergelijken
PlusGemiddelden in het dagelijks leven
PlusGemiddelde-kampioen! (quiz)
PlusKlassenronde: de hele klas tegelijk
Bent u docent?
Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.
Gratis proberenPast bij deze leerjaren
IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3
Cambridge International: Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE
Nederland: Groep 6, Groep 7, Groep 8, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C
Turkije (MEB): Klas 5, Klas 6, Klas 7, Klas 8, Klas 9, Klas 10
Engeland (GCSE, A Level): Year 5, Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)
VS (Common Core): Grade 5, Grade 6, Grade 7, Algebra 1, Grade 8
Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 8 applicaties
Het gemiddelde: eerlijk delen en in evenwicht brengen
- Stapels blokjes eerlijk verdelen om het gemiddelde te vinden
- Het evenwichtspunt van een balk met gewichten vinden
- Het gemiddelde berekenen als totaal ÷ aantal
- Het gemiddelde omgekeerd gebruiken om een ontbrekende waarde te vinden
Mediaan, modus en bereik
- Getallen ordenen en de mediaan vinden
- De modus vinden: twee modi of geen zijn mogelijk
- Het bereik vinden: grootste min kleinste
Welk gemiddelde past?
- Gemiddelde, mediaan en modus vinden en de passende kiezen
- Zien dat een uitschieter het gemiddelde beïnvloedt, de mediaan nauwelijks
- Weten dat alleen de modus werkt bij categorieën
- Het nieuwe gemiddelde en de nieuwe mediaan vinden als er een waarde bijkomt
Wat gebeurt er als de getallen veranderen?
- Weten dat k bij elk getal optellen k bij de gemiddelden optelt
- Weten: vermenigvuldigen met f geeft gemiddelden en bereik × f
- Terugrekenen voor een gewenst gemiddelde of bereik
Het gemiddelde uit een frequentietabel
- Een frequentietabel lezen voor het totaal van de waarden
- Het gemiddelde vinden uit een frequentietabel
- De modus, mediaan en het bereik vinden uit een frequentietabel
Geschat gemiddelde uit gegroepeerde gegevens
- Het klassenmidden vinden
- Het gemiddelde schatten uit gegroepeerde gegevens
- De modale klasse en de mediaanklasse vinden
- Uitleggen waarom gegroepeerde gegevens maar een schatting geven
Twee gegevensverzamelingen vergelijken
- Twee datasets vergelijken met gemiddelde, mediaan en bereik
- Weten dat een kleiner bereik een gelijkmatigere groep betekent
- Het gemiddelde van twee samengevoegde groepen vinden
Gemiddelden in het dagelijks leven
- Het eerlijke deel van zakgeld vinden
- De modus van de doelpunten van een team vinden
- De middelste score van toetsscores vinden
- Het gemiddelde kiezen dat bij een echte situatie past
