Ortalamalar ve açıklık: aritmetik ortalama, ortanca, tepe değer, açıklık
Ders notları
Tanım
Tüm küpleri adil paylaştır: her kule aynı sayıda alır. Bu sayı aritmetik ortalamadır.
Örnek
2, 4 ve 9 küplük kuleler: her biri
Tanım
Ortalama denge noktası olarak
Sayıların üstünde durduğu bir tahtanın altına dayanak koy. Tahta ortalamada dengede kalır: soldaki ve sağdaki çekimler eşittir.
Örnek
Sayılar 2, 4 ve 9, ortalama 5:sol , sağ
Kural
Toplam ÷ kaç tane
Aritmetik ortalama = sayıların toplamı ÷ kaç sayı olduğu: . Tam sayı olmak zorunda değildir ve listede bulunmak zorunda değildir.
Örnek
Kural
Ortalamayı tersine kullan
Ortalama × kaç tane = toplam: . Eksik sayıyı bulmak için bilinen sayıları çıkar.
Örnek
4 sayının ortalaması 6, bilinenler 5, 7 ve 4:,
Tanım
Ortanca: tek sayıda sayı
Önce sayıları küçükten büyüğe sırala. Ortanca ortadaki sayıdır.
Örnek
9, 3, 12, 5, 20Sıralı: 3, 5, 9, 12, 20: ortanca 9
Tanım
Ortanca: çift sayıda sayı
Sayı adedi çiftse ortada iki sayı vardır. Ortanca bu ikisinin tam ortasıdır: .
Örnek
Tanım
Tepe değer: en çok geçen
Tepe değer en çok tekrar eden sayıdır. İki tepe değer olabilir; her sayı eşit sıklıkta geçiyorsa tepe değer yoktur.
Örnek
2, 3, 3, 5, 5: tepe değerler 3 ve 51, 2, 3: tepe değer yok
Tanım
Açıklık: ne kadar yayılmış
Açıklık = en büyük sayı − en küçük sayı: . Küçük açıklık, sayıların birbirine yakın olduğunu gösterir.
Örnek
3, 9, 4, 12
Püf noktası
Hangi ortalama uygun?
Sayılar birbirine yakınsa: ortalama. Çok uzakta bir sayı (aykırı değer) ya da çarpık bir dağılım varsa: ortanca. Renkler gibi sözcükler ve kategoriler için: yalnızca tepe değer.
Örnek
Fiyatlar 10, 11, 12, 13, 90:ortalama ama ortanca 12 tipiktir
Kural
Bir sayı daha eklemek
Bir sayı daha eklemek toplamı ve adedi değiştirir. Yeni ortalama = yeni toplam ÷ yeni adet: . Ortanca sıralı listede en fazla bir yer kayar.
Örnek
4 sayı, ortalama 5, bir sayı daha 10:
Kural
Her sayı + k
Her sayıya aynı k'yi eklersen ortalama, ortanca ve tepe değer k artar. Açıklık aynı kalır.
Örnek
3, 5, 10 ve 2 ekle: 5, 7, 12ortalama , açıklık
Kural
Her sayı × f
Her sayıyı f ile çarparsan ortalama, ortanca, tepe değer ve açıklık da f ile çarpılır.
Örnek
3, 5, 10 çarpı 2: 6, 10, 20ortalama , açıklık
Kural
Sıklık tablosundan ortalama
Her değeri sıklığıyla çarp, bu çarpımları topla, sonra toplam sıklığa (kaç değer olduğuna) böl: .
Örnek
Değerler 1, 2, 3 ve sıklıklar 2, 5, 3:
Kural
Tablodan ortanca ve tepe değer
Tepe değer en yüksek sıklıklı değerdir. Ortanca için sıklıkların artan toplamıyla tüm değerlerin ortasına kadar say.
Örnek
Sıklıklar 2, 5, 3 (10 değer): tepe değer 25. ve 6. ikisi de 2: ortanca 2
Tanım
Gruplanmış veri ve orta noktalar
Değerler sınıflara konunca tam değerleri bilmeyiz. Onun yerine her sınıfın orta noktasını kullanırız: (alt sınır + üst sınır) ÷ 2: .
Örnek
Sınıf Orta nokta
Uç durum
Neden yalnızca bir tahmin
Gerçek ortalama, tüm alt sınırlarla bulunan ortalama ile tüm üst sınırlarla bulunan ortalama arasındadır. Orta noktalar bu ikisinin arasında bir tahmin verir.
Örnek
Sınıflar ve , sıklıklar 4 ve 6: ile arasında, tahmin
Tanım
Mod sınıfı ve ortanca sınıfı
Mod sınıfı en yüksek sıklığa sahiptir. Ortanca sınıfı, ortadaki değeri içeren sınıftır: ilk sınıftan başlayarak sıklıkları ortayı geçene kadar topla.
Örnek
Sıklıklar 4, 6, 5 (15 değer):mod sınıfı 2.; 8. değer: , 2. sınıf
Kural
İki veri kümesini karşılaştır
Bir ortalamayı ve açıklığı karşılaştır. Küçük açıklık daha tutarlıdır: sayılar birbirine daha yakındır.
Örnek
A: 5, 6, 7 ve B: 2, 6, 10İkisinin de ortalaması 6; açıklık ve : A daha tutarlı
Dikkat!
İki grubu birleştirmek
İki ortalamanın ortalamasını öylece alma. Her ortalamayı grup büyüklüğüyle çarp, toplamları ekle ve tüm sayı adedine böl: .
Örnek
Ortalaması 6 olan 4 öğrenci ve ortalaması 8 olan 6 öğrenci:
Püf noktası
Bağlantı: çetele, sıklık ve grafikler
Çetele ve sıklık tabloları Veri ve sorular konusunda, grafik çizmek ve okumak Grafikler ve diyagramlar konusundadır. Burada tablo ve grafik, bir ortalama için veridir.
Örnek
Çetele ||||| ||| sıklık 8 demektirsıklığı 8 olan 3 değeri sayılır
Püf noktası
Bağlantı: dağılım hakkında daha fazlası
Çeyrekler ve kutu grafikleri, histogramlar ve standart sapma sonraki alt gruplarda gelir. Burada tek dağılım ölçüsü açıklıktır.
Örnek
Aynı açıklık , farklı dağılım:2, 5, 5, 10 ve 2, 3, 9, 10
Püf noktası
Bağlantı: kesirler, ondalık sayılar ve oran
Adil paylaşım bir bölmedir; bu yüzden ortalama kesir ya da ondalık sayı olabilir. Farklı büyüklükteki iki grup, büyüklüklerinin oranıyla birleştirilir.
Örnek
4 ve 6 kişilik gruplar: oran 2 : 3
Alıştırmalar
Beş çocuğun parası 2, 3, 3, 5 ve 7 avro. Parayı adil paylaşıyorlar. Her biri ne kadar alır? Kolay
Çözümü göster
Parayı topla:
5 çocuğa böl:
Cevap → kişi başı 4 avro (ortalama)
Önce topla, sonra kaç tane olduğuna böl: .
9, 3, 12, 5, 20, 7 sayılarının ortancasını ve açıklığını bul. Kolay
Çözümü göster
Sıralı: 3, 5, 7, 9, 12, 20
6 sayı: 7 ile 9’un tam ortası:
Açıklık:
Cevap → ortanca 8, açıklık 17
Ortayı aramadan önce sayıları sırala.
4 öğrencinin notları 12, 14, 15 ve 11. Beşinci öğrenci 18 alıyor. Yeni ortalama kaçtır? Orta
Çözümü göster
Eski toplam:
Yeni toplam:
Yeni ortalama:
Cevap → 14
Yeni toplamı ve yeni adedi kullan: .
36, 37, 38 numaralı ayakkabıların sıklıkları 4, 3, 3. Ortalama kaçtır? Orta
Çözümü göster
Çarpımlar: , ,
Toplam:
Sıklıklar: , yani
Cevap → 36,9
Satır sayısına değil, toplam sıklığa böl: .
A sınıfında ortalaması 7 olan 20 öğrenci var. B sınıfında ortalaması 8 olan 30 öğrenci var. İki sınıfın birlikte ortalaması kaçtır? Zor
Çözümü göster
Toplamlar: ve
Birlikte: öğrenci için
Ortalama:
Cevap → 7,6; 7,5 değil
Her ortalamayı grup büyüklüğüyle ağırlıklandır: .
0 ≤ x < 10, 10 ≤ x < 20, 20 ≤ x < 30 sınıflarının sıklıkları 3, 5, 2. Ortalamayı tahmin et. Zor
Çözümü göster
Orta noktalar: 5, 15 ve 25
Çarpımlar: , ,
Toplam: , değerler:
Tahmin:
Cevap → yaklaşık 14
Sınırları değil orta noktaları kullan ve değer sayısına böl: .
Bu konunun etkileşimli uygulamaları
Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.
ÜcretsizAritmetik ortalama: adil paylaş ve dengele
PlusOrtanca, tepe değer ve açıklık
PlusHangi ortalama uygun?
PlusSayılar değişince ne olur?
PlusSıklık tablosundan aritmetik ortalama
PlusGruplanmış verilerden tahmini ortalama
Plusİki veri kümesini karşılaştır
PlusGünlük hayatta ortalamalar
PlusOrtalama şampiyonu! (test)
PlusSınıf turu: bütün sınıf aynı anda
Öğretmen misiniz?
Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.
Ücretsiz deneyinBu sınıf düzeylerine uygun
IB (MYP, Diploma): PYP, MYP 1, MYP 2, MYP 3
Cambridge International: Primary, stage 5, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE
Hollanda: Groep 6, Groep 7, Groep 8, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Havo · Matematik A, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C
Türkiye (MEB): 5. sınıf, 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf, 9. sınıf, 10. sınıf
İngiltere (GCSE, A Level): Year 5, Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)
ABD (Common Core): Grade 5, Grade 6, Grade 7, Algebra 1, Grade 8
Bu konunun uygulamaları neler öğretir 8 uygulama
Aritmetik ortalama: adil paylaş ve dengele
- Küp yığınlarını adil paylaştırarak ortalamayı bulma
- Ağırlıklı bir çubuğun denge noktasını bulma
- Ortalamayı hesaplama: toplam ÷ adet
- Ortalamayı tersine kullanarak eksik değeri bulma
Ortanca, tepe değer ve açıklık
- Sayıları sıralayıp ortancayı bulma
- Tepe değeri bulma: iki tepe değer de hiç tepe değer de mümkündür
- Açıklığı bulma: en büyük eksi en küçük
Hangi ortalama uygun?
- Ortalama, ortanca ve tepe değeri bulup uygun olanı seçme
- Aykırı değerin ortalamayı çektiğini, ortancayı etkilemediğini görme
- Kategorilerde yalnızca tepe değerin kullanılabildiğini bilme
- Bir değer eklenince yeni ortalamayı ve ortancayı bulma
Sayılar değişince ne olur?
- Her sayıya k eklemenin ortalamalara k eklediğini bilme
- Her sayıyı f ile çarpmanın ortalamaları ve açıklığı f ile çarptığını bilme
- Hedef ortalama ya da açıklık için geriye doğru çalışma
Sıklık tablosundan aritmetik ortalama
- Sıklık tablosundan değerlerin toplamını okuma
- Sıklık tablosundan ortalamayı bulma
- Sıklık tablosundan tepe değeri, ortancayı ve açıklığı bulma
Gruplanmış verilerden tahmini ortalama
- Bir sınıfın orta değerini bulma
- Gruplanmış verilerden ortalamayı tahmin etme
- Tepe sınıfı ve ortancayı içeren sınıfı bulma
- Gruplanmış verinin neden yalnızca tahmin verdiğini açıklama
İki veri kümesini karşılaştır
- İki veri kümesini ortalama, ortanca ve açıklıkla karşılaştırma
- Daha küçük açıklığın daha tutarlı grup demek olduğunu bilme
- Birleştirilen iki grubun ortalamasını bulma
Günlük hayatta ortalamalar
- Harçlıkta adil payı bulma
- Bir takımın gollerinin tepe değerini bulma
- Sınav puanlarının ortanca puanını bulma
- Gerçek duruma uyan ortalamayı seçme
