Interactive Lessons

Stelsels van vergelijkingen: eliminatie en substitutie, in context

Lesnotities

Definitie

Substitutie

Maak één letter vrij in de ene vergelijking en vul waar die aan gelijk is in in de andere vergelijking.
x+y=7y→2x+1x+(2x+1)=7
Voorbeeld
en : vervang y door .
2x+y=13y→x+42x+(x+4)=133x=9
Definitie

Eliminatie

Tel de twee vergelijkingen op of trek ze af zodat één letter verdwijnt. Dan blijft er maar één letter over.
x+y=7+x−y=1=2x=8
Voorbeeld
en : tel de vergelijkingen op, y verdwijnt., dan
x+y=9+x−y=3=2x=12
Regel

Maak een letter vrij

Doe hetzelfde aan beide kanten tot de letter vrij staat: uit x + y = 7 volgt y = 7 − x.
x+y=7−xy=7−x
Voorbeeld
: haal aan beide kanten af.
2x+y−2x11−2x=
Regel

Zet het tussen haakjes

Als je invult in , schrijf je de hele uitdrukking tussen haakjes: .
xx+xx+2(2x+1)
Voorbeeld
invullen in :
x+x+x+3(x+3)
Regel

Los op, zoek dan de andere letter

Los de vergelijking met één letter op. Vul het antwoord dan in in een van de vergelijkingen om de andere letter te vinden.
3x=9÷3x=3y=x+4y=7
Voorbeeld
Dan
8x+9=25−9÷8x=2y=x+3y=5
Regel

Maak de getallen gelijk

Vermenigvuldig een HELE vergelijking (elke term aan beide kanten) zodat een letter in beide vergelijkingen hetzelfde getal heeft.
x+y×25×2=
Voorbeeld
keer 2, elke term aan beide kanten:
x+y=5×22x+2y=10
Regel

Optellen of aftrekken

Dezelfde tekens (2x en 2x): aftrekken. Tegengestelde tekens (3y en −3y): optellen. De letter verdwijnt.
2x−2x=03y+−3y=0
Voorbeeld
en : dezelfde tekens, aftrekken → en : tegengestelde tekens, optellen →
2x+3y=12−2x+y=8=2y=44x+3y=17+x−3y=3=5x=20
Regel

Controleer in beide

Vul x en y in in BEIDE oorspronkelijke vergelijkingen. In elk moeten beide kanten gelijk zijn.
123452468xypq✔
Voorbeeld
Is de oplossing van en ? ✔ ✔
2462468xypq✔
Regel

Kies een methode

Een letter staat al vrij: substitutie. Een letter heeft in beide vergelijkingen hetzelfde getal: eliminatie. Geen letter met het getal 1: eliminatie.
Voorbeeld
en : y staat vrij → substitutie en : en → eliminatie,
Tip

Standaardvorm

Schrijf eerst beide vergelijkingen als ax + by = c, met de x-termen onder elkaar. Dan zijn de getallen makkelijk te vergelijken.
y=2x+1−2x−2x+y=1
Voorbeeld
en worden: en → optellen:
y=5−x+xx+y=52y=x+4−x−x+2y=4
Tip

Beide methoden komen overeen

Substitutie en eliminatie geven altijd dezelfde oplossing. Als dat niet zo is, zit er een fout in.
2x=10÷2x=5y=3(5,3)✔2x−2=8÷2x=5y=3(5,3)✔
Voorbeeld
en : eliminatie → , dus .Substitutie: , , : hetzelfde
2x=8÷2x=4y=3(4,3)✔2x−1=7÷2x=4y=3(4,3)✔
Let op!

De haakjes vergeten

Zonder haakjes is fout: de 2 moet de hele vermenigvuldigen.
xx+xx+2(2x+1)✔xxxx+4x+1✘
Voorbeeld
invullen in :✘ ✔
x+x+x+3(x+3)✔xxx+3x+3✘
Let op!

Maar één term vermenigvuldigen

Als je een vergelijking met 2 vermenigvuldigt, vermenigvuldig je ook de rechterkant, niet alleen de linkerkant.
x+y=5×22x+2y=5✘x+y=5×22x+2y=10✔
Voorbeeld
keer 2:✘ ✔
x+3y=4×22x+6y=4✘x+3y=4×22x+6y=8✔
Let op!

Tekens bij aftrekken

Een negatief getal aftrekken is optellen: x − (−3) is x + 3. Schrijf de minnen zorgvuldig op.
−20246−(−3)
Voorbeeld
:✘ ✔ (4y − (−3y) = 7y)
5x+4y=13−2x−3y=6=3x+7y=7
Let op!

Maar één vergelijking controleren

Een punt dat in één vergelijking past is nog geen oplossing. Het moet in BEIDE passen.
2462468xypq✘
Voorbeeld
voor en :✘ , dus het is de oplossing ✔ : het is er geen
123452468xypq✘
Bijzonder geval

Geen oplossing

Als de letters verdwijnen en er een onware regel overblijft (), zijn de lijnen evenwijdig en is er geen oplossing.
12345123456xypq✘
Voorbeeld
keer 2 geeft . Trek af van : is onwaar → geen oplossing
12345123456xypq✘
Bijzonder geval

Oneindig veel oplossingen

Als de letters verdwijnen en er een ware regel overblijft (), zijn de twee vergelijkingen dezelfde lijn: oneindig veel oplossingen.
12345123456xyp
Voorbeeld
keer 3 geeft . Trek af van : is waar → oneindig veel oplossingen
246−4−224xyp
Bijzonder geval

Het echte leven

Het antwoord moet bij het verhaal passen: hele kaartjes, een leeftijd die niet negatief is, een stroom die de goede kant op loopt.
−4−2024✘
Voorbeeld
10 kaartjes, volwassene €6, kind €4, totaal €45:: een half kaartje kan niet
0246810✘

Oefenen

Los en op met substitutie. Makkelijk
Toon de oplossing
Vul in in :
x+y=7y→2x+1x+(2x+1)=7
Ruim op: , dus en
Nu is
462468xyab25
Antwoord → , y = 5
Controle: en .
Los en op met eliminatie. Makkelijk
Toon de oplossing
De y-termen zijn y en −y: tel de vergelijkingen op
x+y=10+x−y=2=2x=12
, dus
Vul in in :
Antwoord → ,
Controle: en .
Los en op met eliminatie. Middel
Toon de oplossing
Vermenigvuldig de eerste vergelijking met 2:
Vermenigvuldig de tweede vergelijking met 3:
Trek af: , dus
6x+4y=24−6x+15y=57=−11y=−33
Vul in in : , dus
Antwoord → ,
Controle: en .
Is de oplossing van en ? Middel
Toon de oplossing
Eerste vergelijking: , waar
Tweede vergelijking: , waar
2462468xypq✔
Antwoord → ja: het past in beide vergelijkingen
Een punt moet in BEIDE vergelijkingen passen.
Hoeveel oplossingen hebben en ? Middel
Toon de oplossing
Vermenigvuldig de eerste vergelijking met 2:
Trek de tweede vergelijking af: , klopt altijd
246123456xyp
Antwoord → oneindig veel: de twee vergelijkingen zijn dezelfde lijn
Bij krijg je : geen oplossing.
Een kaartje voor een volwassene kost €8 en een kinderkaartje €5. Er worden 25 kaartjes verkocht voor €170. Hoeveel kaartjes voor volwassenen? Moeilijk
Toon de oplossing
x volwassenen en y kinderen: en
25xy
Substitutie: , dus
Ruim op: , dus en
251510
Antwoord → 15 kaartjes voor volwassenen en 10 kinderkaartjes
Controle: en .
Een moeder is 3 keer zo oud als haar dochter. Samen zijn ze 48. Hoe oud zijn ze? Moeilijk
Toon de oplossing
en
48yyyy
Substitutie: , dus en
481236
Antwoord → de dochter is 12 en de moeder 36
Controle: en .
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5

Cambridge International: IGCSE

Nederland: Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde A, Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde C

Turkije (MEB): Klas 9, Klas 10

Engeland (GCSE, A Level): Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

VS (Common Core): Algebra 1

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 6 applicaties

Oplossen met substitutie

  • Een letter vrij krijgen in één vergelijking
  • Het invullen in de andere vergelijking, met haakjes
  • Oplossen, de andere letter vinden en controleren in beide vergelijkingen

Oplossen met eliminatie

  • Een vergelijking vermenigvuldigen voor gelijke coëfficiënten
  • Weten wanneer optellen en wanneer aftrekken
  • Beide letters vinden en controleren in beide vergelijkingen

Welke methode?

  • Zien wat de twee vergelijkingen bieden
  • Weten wanneer substitutie korter is en wanneer eliminatie
  • Een reden geven voor de gekozen methode

Controleer de oplossing

  • Waarden voor x en y invullen in beide vergelijkingen
  • Weten dat een punt op maar één lijn geen oplossing is
  • De twee lijnen en het punt op de grafiek zien

Geen oplossing of oneindig veel?

  • Weten dat 0 = 3 geen oplossing betekent
  • Weten dat 0 = 0 oneindig veel oplossingen betekent
  • Het zien op de grafiek: evenwijdige lijnen of dezelfde lijn

Stelsels van vergelijkingen in het dagelijks leven

  • Twee vergelijkingen opstellen bij een verhaal
  • Ze oplossen met een methode naar keuze
  • Zeggen wat het antwoord betekent en wanneer het niet past