Interactive Lessons

Ölçekli çizimler ve haritalar

Ders notları

Tanım

Ölçek

Ölçek, çizimdeki bir uzunluğu gerçek uzunlukla karşılaştırır. 1 : 50 000, haritadaki 1 cm'nin gerçekte 50 000 cm olduğu anlamına gelir.
00150021000cmm×50 000
Örnek
1 : 10 000 ölçekli bir harita.
0011003300cmm×10 000
Tanım

Oran olarak ölçek

Ölçek, çizim : gerçek oranıdır. 1 : 50 000 bir küçültmedir: çizim daha küçüktür. 5 : 1 bir büyütmedir: çizim daha büyüktür.
1:22:1
Örnek
12 m’lik (1200 cm) ağaç 1 : 200 çizilir → cm: küçültme.2 mm’lik karınca 10 : 1 çizilir → mm: büyütme.
1:20012 m6 cm10:12 mm20 mm
Kural

Haritadan gerçeğe

gerçek uzunluk = haritadaki uzunluk × ölçek sayısı. Sonra birimi dönüştür.
4 cm2 km×50 000
Örnek
Harita 1 : 20 000. İki köy arasında 7 cm var.
7 cm1.4 km×20 000
Kural

Gerçekten haritaya

haritadaki uzunluk = gerçek uzunluk ÷ ölçek sayısı, aynı birimde.
4 cm2 km÷50 000
Örnek
1 : 5000 ölçekli haritada 600 m’lik bir sokak.
12 cm600 m÷5000
Kural

Birimleri dönüştürmek

cm → m: ÷ 100. m → km: ÷ 1000. cm → km: ÷ 100 000.
kmmcm×1000÷1000×100÷100×100 000
Örnek
Gerçek mesafe 350 000 cm. km olarak:
kmmcm×1000÷1000×100÷100×100 000
Kural

Ölçek faktörü

Bir k ölçek faktörü her uzunluğu k ile çarpar. 1'den küçük bir ölçek faktörü küçültmedir. Açılar aynı kalır.
6 cm15 cm×2.5
Örnek
8 cm uzunluğunda bir dikdörtgen, ölçek faktörü 1,5.
8 cm12 cm×1.5
Kural

Alan

Her uzunluk × k olunca alan × k × k olur.
312×2×4
Örnek
2 cm × 5 cm’lik dikdörtgenin alanı 10 cm². Ölçek faktörü 3:
10 cm²90 cm²×3×9
Püf noktası

Çizgi ölçeği oku

Çizgi ölçeği “2 cm = 1 km” diyor: haritada 2 cm, 1 km yani 100 000 cm demektir. Yani 1 cm, 50 000 cm demektir.
2 cm01 km
Örnek
Çizgi ölçeği “5 cm = 1 km” diyor, 1 km ise 100 000 cm. → ölçek 1 : 20 000
5 cm01 km
Püf noktası

Oran tablosu kullan

1 cm ile 50 000 cm'yi bir oran tablosuna yaz ve ikisini de aynı sayıyla çarp.
1450 000200 000×4×4
Örnek
Ölçek 1 : 25 000 ve haritada 6 cm.
1625 000150 000×6×6
Dikkat!

Sıfırları say

1 m = 100 cm ve 1 km = 1000 m, yani 1 km = 100 000 cm.
1 km×10001000 m×100100 000 cm
Örnek
3 km’lik bir yol santimetre olarak:✘ ✔
3 km×10003000 m×100300 000 cm
Dikkat!

Büyük ölçek, küçük ölçek sayısı

Daha küçük ölçek sayısı daha büyük ölçektir: 1 : 25 000 ölçekli bir harita, 1 : 250 000 ölçekli bir haritadan daha fazla ayrıntı gösterir.
25 km2.5 km
Örnek
1 : 10 000, 1 : 100 000’den daha fazla ayrıntı gösterir.1 : 10 000 → 1 cm = 100 m 1 : 100 000 → 1 cm = 1 km
001100cmm0011cmkm
Dikkat!

Alan × k olmaz

3 ölçek faktöründe alan 9 kat büyür, 3 kat değil.
19×3×9
Örnek
5 cm²’lik bir şekil, ölçek faktörü 4.✘ ✔
5 cm²80 cm²×4×16
Uç durum

Büyütmeler

Biyolojide bir böcek 5 : 1 çizilir: çizim hayvandan 5 kat uzundur.
5:1
Örnek
3 mm’lik bir pire 20 : 1 çizilir.
20:13 mm60 mm
Uç durum

Planlar ve modeller

1 : 50 ölçekli bir plan, 5,4 m'lik bir odayı 10,8 cm gösterir. 1 : 18 ölçekli bir model araba, gerçek arabadan 18 kat küçüktür.
1:505.4 m10.8 cm
Örnek
1 : 24 ölçekli model araba. Gerçek araba 480 cm uzunluğunda.
1:24480 cm20 cm

Alıştırmalar

1 : 50 000 ölçekli bir haritada iki şehir birbirinden 4 cm uzakta. Gerçekte birbirinden ne kadar uzaktalar? Kolay
4 cm?×50 000
Çözümü göster
4 cm×50 000200 000 cm
200 000 cm÷100 0002 km
Cevap → 2 km
Kontrol: 1 cm, 500 m demektir; yani 4 cm, m eder.
Bir odanın uzunluğu 5,4 m. Ölçeği 1 : 50 olan bir planda uzunluğu kaç cm olur? Orta
1:505.4 m?
Çözümü göster
5.4 m×100540 cm
540 cm÷5010.8 cm
Cevap → 10,8 cm
Kontrol: cm.
Bir haritada 3 cm, 6 km demektir. Ölçek nedir? Orta
31600 000?
Çözümü göster
6 km×100 000600 000 cm
31600 000200 000÷3÷3
Cevap → 1 : 200 000
Kontrol: 1 cm, 200 000 cm = 2 km demektir.
Alanı 6 cm² olan bir şekil, 3 ölçek faktörüyle yeniden çiziliyor. Yeni şeklin alanı kaçtır? Zor
6 cm²?×3×9
Çözümü göster
uzunluklar , yani alan
6 cm²54 cm²×3×9
Cevap → 54 cm²
18 değil: alan kadar büyür.

Bu konunun etkileşimli uygulamaları

Ücretsiz uygulamalar ücretsiz öğrenci hesabıyla açılır. Öğretmenler tüm uygulamaları canlı derste kullanabilir.

Ücretsiz hesap ve Plus hakkında

Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Hollanda: Groep 7, Groep 8, 1. sınıf, 2. sınıf, Vmbo bb (3-4. sınıf), Vmbo kb (3-4. sınıf), Vmbo gt (3-4. sınıf), 3. sınıf (havo, vwo), Havo · Matematik B, Vwo · Matematik B, Vwo · Matematik C

Türkiye (MEB): 6. sınıf, 7. sınıf, 8. sınıf, 9. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE)

ABD (Common Core): Grade 6, Grade 7, Grade 8, Geometri

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 4 uygulama

Haritayı oku: 1 : n ölçeği

  • Haritada iki yer arasındaki uzaklığı cetvelle okuma
  • Gerçek uzaklığı hesaplama: harita uzaklığı × ölçek sayısı
  • Santimetreyi metre ve kilometreye çevirme

Ölçek hesaplayıcı

  • Çizimdeki uzunluktan gerçek uzunluğu hesaplama
  • Gerçek uzunluktan çizimdeki uzunluğu hesaplama
  • 5 : 1 gibi bir ölçeğin büyütme demek olduğunu bilme
  • Kat planından odanın gerçek alanını hesaplama: ölçek 1 : 50

Büyüt ve küçült: ölçek faktörü

  • Bir şekli ölçek faktörüyle büyütme ya da küçültme
  • Uzunlukların k, alanın k² katına çıktığını, açıların değişmediğini bilme
  • İki şekilden ölçek faktörü k değerini bulma

Bir kat planı çiz

  • Odayı ölçekli çizme: gerçek uzunluk ÷ ölçek sayısı
  • Metreyi santimetreye çevirme
  • Kâğıda sığan bir ölçek seçme