Interactive Lessons

Schaaltekeningen en kaarten

Lesnotities

Definitie

Een schaal

Een schaal vergelijkt een lengte op een tekening met de echte lengte. 1 : 50 000 betekent dat 1 cm op de kaart 50 000 cm in werkelijkheid is.
00150021000cmm×50 000
Voorbeeld
Een kaart 1 : 10 000.
0011003300cmm×10 000
Definitie

De schaal als verhouding

De schaal is de verhouding tekening : werkelijkheid. 1 : 50 000 is een verkleining: de tekening is kleiner. 5 : 1 is een vergroting: de tekening is groter.
1:22:1
Voorbeeld
Een boom van 12 m (1200 cm) getekend 1 : 200 → cm: verkleining.Een mier van 2 mm getekend 10 : 1 → mm: vergroting.
1:20012 m6 cm10:12 mm20 mm
Regel

Van de kaart naar de werkelijkheid

echte lengte = lengte op de kaart × het schaalgetal. Reken daarna de eenheid om.
4 cm2 km×50 000
Voorbeeld
Kaart 1 : 20 000. Twee dorpen liggen 7 cm uit elkaar.
7 cm1.4 km×20 000
Regel

Van de werkelijkheid naar de kaart

lengte op de kaart = echte lengte ÷ het schaalgetal, in dezelfde eenheid.
4 cm2 km÷50 000
Voorbeeld
Een straat van 600 m op een kaart 1 : 5000.
12 cm600 m÷5000
Regel

Eenheden omrekenen

cm → m: ÷ 100. m → km: ÷ 1000. cm → km: ÷ 100 000.
kmmcm×1000÷1000×100÷100×100 000
Voorbeeld
Een echte afstand van 350 000 cm. In km:
kmmcm×1000÷1000×100÷100×100 000
Regel

De schaalfactor

Een schaalfactor k vermenigvuldigt elke lengte met k. Een schaalfactor kleiner dan 1 is een verkleining. De hoeken blijven gelijk.
6 cm15 cm×2.5
Voorbeeld
Een rechthoek van 8 cm lang, schaalfactor 1,5.
8 cm12 cm×1.5
Regel

De oppervlakte

Als elke lengte × k gaat, gaat de oppervlakte × k × k.
312×2×4
Voorbeeld
Een rechthoek van 2 cm bij 5 cm heeft oppervlakte 10 cm². Schaalfactor 3:
10 cm²90 cm²×3×9
Tip

Lees een schaalbalk

Een schaalbalk zegt “2 cm = 1 km”: 2 cm op de kaart staat voor 1 km, dat is 100 000 cm. Dus 1 cm staat voor 50 000 cm.
2 cm01 km
Voorbeeld
Een schaalbalk zegt “5 cm = 1 km”, en 1 km is 100 000 cm. → schaal 1 : 20 000
5 cm01 km
Tip

Gebruik een verhoudingstabel

Zet 1 cm en 50 000 cm in een verhoudingstabel en vermenigvuldig beide met hetzelfde getal.
1450 000200 000×4×4
Voorbeeld
Schaal 1 : 25 000 en 6 cm op de kaart.
1625 000150 000×6×6
Let op!

Tel de nullen

1 m = 100 cm en 1 km = 1000 m, dus 1 km = 100 000 cm.
1 km×10001000 m×100100 000 cm
Voorbeeld
Een weg van 3 km in centimeters:✘ ✔
3 km×10003000 m×100300 000 cm
Let op!

Grote schaal, klein schaalgetal

Een kleiner schaalgetal is een grotere schaal: een kaart 1 : 25 000 laat meer details zien dan een kaart 1 : 250 000.
25 km2.5 km
Voorbeeld
1 : 10 000 laat meer details zien dan 1 : 100 000.1 : 10 000 → 1 cm = 100 m 1 : 100 000 → 1 cm = 1 km
001100cmm0011cmkm
Let op!

De oppervlakte gaat niet × k

Bij schaalfactor 3 wordt de oppervlakte 9 keer zo groot, niet 3 keer.
19×3×9
Voorbeeld
Een figuur van 5 cm², schaalfactor 4.✘ ✔
5 cm²80 cm²×4×16
Bijzonder geval

Vergrotingen

In de biologie wordt een insect 5 : 1 getekend: de tekening is 5 keer zo lang als het dier.
5:1
Voorbeeld
Een vlo van 3 mm getekend 20 : 1.
20:13 mm60 mm
Bijzonder geval

Plattegronden en modellen

Een plattegrond 1 : 50 toont een kamer van 5,4 m als 10,8 cm. Een modelauto 1 : 18 is 18 keer kleiner dan de echte auto.
1:505.4 m10.8 cm
Voorbeeld
Een modelauto 1 : 24. De echte auto is 480 cm lang.
1:24480 cm20 cm

Oefenen

Op een kaart 1 : 50 000 liggen twee steden 4 cm van elkaar. Hoe ver liggen ze in werkelijkheid van elkaar? Makkelijk
4 cm?×50 000
Toon de oplossing
4 cm×50 000200 000 cm
200 000 cm÷100 0002 km
Antwoord → 2 km
Controle: 1 cm staat voor 500 m, dus 4 cm is m.
Een kamer is 5,4 m lang. Hoe lang is hij op een plattegrond met de schaal 1 : 50? Middel
1:505.4 m?
Toon de oplossing
5.4 m×100540 cm
540 cm÷5010.8 cm
Antwoord → 10,8 cm
Controle: cm.
Op een kaart staat 3 cm voor 6 km. Wat is de schaal? Middel
31600 000?
Toon de oplossing
6 km×100 000600 000 cm
31600 000200 000÷3÷3
Antwoord → 1 : 200 000
Controle: 1 cm staat voor 200 000 cm = 2 km.
Een figuur met een oppervlakte van 6 cm² wordt opnieuw getekend met de schaalfactor 3. Wat is de oppervlakte van de nieuwe figuur? Moeilijk
6 cm²?×3×9
Toon de oplossing
de lengtes , dus de oppervlakte
6 cm²54 cm²×3×9
Antwoord → 54 cm²
Niet 18: de oppervlakte groeit met .

Interactieve applicaties bij dit onderwerp

Gratis applicaties openen met een gratis leerlingaccount. Docenten kunnen alle applicaties gebruiken in een live les.

Over het gratis account en Plus

Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Nederland: Groep 7, Groep 8, Klas 1, Klas 2, Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde C

Turkije (MEB): Klas 6, Klas 7, Klas 8, Klas 9

Engeland (GCSE, A Level): Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE)

VS (Common Core): Grade 6, Grade 7, Grade 8, Geometrie

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 4 applicaties

Lees een kaart: de schaal 1 : n

  • De afstand tussen twee plaatsen op een kaart meten met een liniaal
  • De werkelijke afstand uitrekenen: kaartafstand × schaalgetal
  • Centimeters omrekenen naar meters en kilometers

De schaalrekenmachine

  • Een werkelijke lengte uitrekenen uit een lengte op de tekening
  • Een lengte op de tekening uitrekenen uit een werkelijke lengte
  • Weten dat een schaal als 5 : 1 een vergroting betekent
  • Oppervlakte van een kamer uitrekenen uit een plattegrond op 1 : 50

Vergroten en verkleinen: de schaalfactor

  • Een vorm vergroten of verkleinen met een schaalfactor
  • Weten: lengtes × k, hoeken gelijk, oppervlakte × k²
  • De schaalfactor k vinden uit twee figuren

Teken een plattegrond

  • Een kamer tekenen op schaal: werkelijke lengte ÷ schaalgetal
  • Meters omrekenen naar centimeters
  • Een schaal kiezen die op het papier past