Interactive Lessons

Türev kuralları

Ders notları

Tanım

Bilinen: sabit ve kuvvet

Tanımdan: bir sabitin türevi , ve olur. Aşağıdaki her kural bunları ve iken fark bölümünün limitini kullanır.
Örnek
, yani ’de eğim ’dir. gibi bir sabit verir.
Kural

Sabitle çarpım

. İspat: ’nin bölümü, ’nin bölümünün katıdır ve bir bölümün katının limiti, limitinin katıdır. grafiği, grafiğinin kat uzatılmış hâlidir; her eğim de öyle.
12369xy
Örnek
: ve ’de eğim ’tır.
Kural

Toplam kuralı

. Bir noktada ispat: . Her bölümün bir limiti vardır ve bir toplamın limiti, limitlerin toplamıdır.
123481216xyA
Örnek
, , : ve , yani . ile kontrol: , ’e yakın.
Kural

Fark kuralı

. İspat eksi işaretiyle aynıdır: bir farkın limiti, limitlerin farkıdır. Sırayı koru: , değil.
123−2246810xyA
Örnek
, , : . ile bölüm olur.
Kural

Terim terim

Sabitle çarpım, toplam ve fark birlikte bir polinomu terim terim türetmeni sağlar: . Tek başına bir sayının türevi ’dır.
Örnek
: . ’de: , yatay bir teğet.
Kural

Çarpım kuralı

: birincinin türevi çarpı ikinci, artı birinci çarpı ikincinin türevi. Kenarları ve olan bir dikdörtgen düşün: küçük bir adım kenarları ve kadar uzatır; alan iki şerit ve limitte kaybolan küçük bir köşe kadar artar.
xyf·gΔf·gf·ΔgΔfΔg
Örnek
, , : . Kontrol: ve .
Dikkat!

Çarpımın türevi, türevlerin çarpımı değildir

, değildir: çarpım kuralında iki terim vardır. Hızlı bir deneme: için ve , ama .
12381624xyA
Örnek
, , : yanlış kural verir, ’ün gerçek eğimi ’dir.
Kural

Bölüm kuralı

için: . Pay, payın türevi çarpı payda eksi pay çarpı paydanın türevidir; cevabın paydası paydanın karesidir.
123451234xyA
Örnek
, , : . Kontrol: fonksiyonunun türevi ’tür.
Dikkat!

Bölüm kuralında hatalar

Bir bölümün türevi değildir. Paydaki sırayı koru (; öbür sıra yanlış işaret verir) ve cevabın paydasının olduğunu unutma.
Örnek
, , : yanlıştır ve yanlış işaretlidir. Gerçek eğim ’tür.
Tanım

Bileşke fonksiyon: iki makine

Bir bileşke fonksiyon , art arda iki makinedir: iç makine , ’i ’e gönderir ve dış makine , ’yu ’ya gönderir. Burada bileşke her zaman tam iki fonksiyondan oluşur.
x=1h=3x+1u=4g=u²y=16
Örnek
ve için olur. için: ve .
Kural

Zincir kuralı

. ve için Leibniz gösteriminde: , hızlar çarpılır. Fikir: ve iki çarpan da limitlerine gider.
−1121020304050xyA
Örnek
için ’de: , ve , yani .
Kural

Bir fonksiyonun kuvveti

Zincir kuralının özel bir hâli: . İç fonksiyon , dış fonksiyon ’dir.
−1110203040xyA
Örnek
için ’de: .
Dikkat!

İç türevi unutma

, değildir: cevap iç hız ile çarpılır. Ayrıca , ’te değil ’te alınır.
121020304050xyA
Örnek
’de: yanlış, doğrudur.
Kural

Kuralları birleştirme

Dıştan içe doğru çalış: son işlemi adlandır (toplam, çarpım, bölüm ya da bileşke), kuralını kullan, sonra küçük parçaları yukarıdaki kurallarla türet.
Örnek
, ile bir fonksiyonun kuvvetinin çarpımıdır: . ’de: .
Püf noktası

Hangi kural?

Verilen bir için ’i hesaplarken yapacağın son adıma bak. Son adım toplama ise toplam kuralı, çarpma ise çarpım kuralı, bölme ise bölüm kuralı, “bir fonksiyona koyma” ise zincir kuralı. Bazen önce sadeleştirmek daha hızlıdır.
−11234−11xyA
Örnek
: son adım bir bölmedir, yani . ’de bu ’dır.
Tanım

Türevlenebilir, sürekli demektir

’nin ’da türevi varsa olur; yani : , ’da süreklidir. Çarpım kuralının ispatı bunu kullanır. Tersi yanlıştır: , ’da süreklidir ama orada türevi yoktur (no-derivative-here uygulamasına bak).
Örnek
için ’de ile: , küçük bir sayı: değerler birbirine yakın kalır.
Kural

Çarpım kuralının ispatı

ve yaz. Paya ekle ve çıkar: pay olur. Bölüm olur. iken sürekli olduğu için olur: limit ’dır.
Örnek
, , , : ve , aynı sayı. Limit ’dir.
Kural

Bölüm kuralının ispatı

Ortak payda: pay , payda olur. Paya ekle ve çıkar: pay olur. ’ye böl ve yap: pay ’ya, paydası ’ye gider.
Örnek
, , , : pay , payda , yani bölüm . Öbür pay: . iken limit ’tür.
Dikkat!

Kontrol, ispat değildir

Bir bölümler tablosu bir kuralın yanlış olduğunu gösterebilir (bir nokta yeter) ama kuralı ispatlayamaz: yanlış bir kural birkaç noktada tesadüfen tutabilir. İspat her fonksiyon için geçerlidir; çok noktada yapılan deneme kuralı yalnızca inandırıcı kılar.
−112−2−11234xyP
Örnek
Yanlış iddia ile gerçek yalnızca ’de uyuşur; ’te ve verirler.
Püf noktası

İki musluk: iki hızın toplamı

İki musluk bir depoyu doldurur: musluk 1, saatte litre, musluk 2 litre verirse toplam hız olur, litre bölü saat. Bir gider çıkarılır.
1234568162432xyA
Örnek
saatte ve için: ve , yani toplam hız saatte litredir.
Püf noktası

Hasılat: bir çarpım

Hasılat , ürün sayısı çarpı ürün başına fiyattır. Çarpım kuralı hızını verir: . Bu fiyat değildir: bir ürün daha satmak diğer hepsinin fiyatını da düşürür.
2550751004008001200xRA
Örnek
euro, : ve , yani euro/ürün.
Püf noktası

Ortalama maliyet: bir bölüm

Ortalama maliyet bir bölümdür: , bir ürün daha üretilince ortalama maliyetin nasıl değiştiğini söyler. Bir sonraki ürünün maliyeti , ortalama maliyete eşit olduğu yerde ’dır.
2550751004812xAA
Örnek
için ’de: ve , yani .
Püf noktası

Zamana göre maliyet: bir zincir

Maliyet miktar ’ya, miktar da gün ’e bağlıdır: . İki hızı çarp ve birimi koru: euro/adet çarpı adet/gün, euro/gün verir.
Örnek
euro ve gün sonra adet. ’de: , euro/adet ve adet/gün, yani euro/gün.
Püf noktası

Sonra nereye bakmalı

Limitten türev secant-to-tangent ve first-principles uygulamalarında, türevi olmayan noktalar no-derivative-here uygulamasında, eğimler ve hızlar rate-of-change ve limit-zoom uygulamalarındadır. Alıştırma için differentiation-rules-quiz ve sınıf turunu kullan.
Örnek
Kurallarla eğimin nerede sıfır olduğunu bulabilirsin: için olur, ’de.

Alıştırmalar

ve . değerini toplam kuralıyla bul. Kolay
Çözümü göster
ve , yani ve .
Toplam kuralı: .
.
Kontrol: fonksiyonunun türevi ’dir ve ’te olur.
fonksiyonunun türevini ve ’deki eğimi bul. Kolay
Çözümü göster
sabiti öne çıkar: .
, yani .
’de: .
; eğim ’tır
Kontrol: ’ün ’deki eğimi ’dir ve .
ve . değerini bul. Kolay
Çözümü göster
için , ayrıca .
Fark kuralı: .
.
Eğim negatif: , ’de azalıyor. Öbür sıra verirdi, yanlış işaret.
ve olsun. için çarpım kuralını kullan ve ile karşılaştır. Kolay
Çözümü göster
ve .
.
Bu ’dir, ile aynı.
Yanlış kural başka bir cevap verirdi.
. İç ve dış fonksiyonu adlandır ve ’de değerini bul. Kolay
Çözümü göster
İç: , dış: .
ve .
’de: , yani .
Fonksiyonun kuvveti ile kontrol: ve bu ’de ’dur.
ve . değerini bul. Orta
Çözümü göster
ve için ; ve için .
.
.
Kontrol: fonksiyonunun türevi ’tür ve ’de olur.
fonksiyonunun ’deki eğimini bul. Orta
Çözümü göster
ve : , , , .
Bölüm kuralı: .
.
Cevabın paydası ’tür, değil.
. ’te değerini bul. Orta
Çözümü göster
İç : ’te ve .
Dış : .
.
Dış hız ’te, iç hız ’te alınır.
fonksiyonunun teğeti nerede yataydır? Orta
−2−11234−55xyA
Çözümü göster
.
.
denkleminden bulunur.
Kontrol: parabolün en alçak noktası, sıfırları ile ’ün tam ortasındadır, yani ’dedir.
Bir öğrenci diyor. Gerçek türevi bul ve yanlış cevabın ’de ne kadar saptığını söyle. Orta
Çözümü göster
Çarpım ’tir, yani gerçek türev ’tür; ’de olur.
Yanlış cevap , ’de ’dır.
Fark ’dir.
; ’de yanlış cevap fazla
Çarpım kuralı verir.
fonksiyonunun ’deki eğimini bul. Orta
Çözümü göster
Pay bir sabittir: , ; payda , .
.
’de: .
Grafik azalıyor, yani negatif eğim uygun.
Musluk 1, saatte litre, musluk 2 ise litre verir. saatte toplam hız nedir? Orta
Çözümü göster
Hızlar: ve .
’te: ve .
Toplam kuralı: litre/saat.
saatte litre
Musluk 2 bir gider olsaydı net hız litre/saat olurdu.
. değerini bul. Zor
Çözümü göster
ve çarpımı: ve .
için zincir kuralı: ; ’de ve .
.
İç türev olmadan bulurdun.
fonksiyonunun ’deki teğetinin yatay olduğunu göster. Zor
Çözümü göster
, ; , (zincir kuralı).
’de: , , , .
.
: eğim sıfır, yani teğet yataydır
Fonksiyonun en yüksek noktası orada ve değeri ’tür.
eğrisine ’deki teğetin denklemini bul. Zor
xyA2
Çözümü göster
.
, yani .
Teğet: .
Kontrol: ’de doğru verir, bu grafiğin noktasıdır.
Kare biçimli bir levhanın kenarı saniye sonra cm’dir. ’de alanı ne kadar hızlı büyür? Zor
Çözümü göster
Zincir: ve .
’de: , yani .
cm²/s.
saniyede cm²
Kontrol: ve , ’de ’dir.
Fiyat, ürün için euro’dur. ’ta hasılatının hızını bul ve fiyatla karşılaştır. Zor
Çözümü göster
ve .
Çarpım kuralı: .
euro/ürün; fiyat ’tır.
ürün başına euro (fiyat )
Kontrol: ve , ’ta ’dir.
Maliyet, ürün için euro’dur. ’de ortalama maliyetinin hızını bul. Zor
Çözümü göster
ve , yani .
Bölüm kuralı: .
(ürün başına euro, ürün başına).
ürün başına ürün başına euro
üründe ortalama maliyet hâlâ düşüyor: bir sonraki ürünün maliyeti , ortalama ’in altında.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl

Cambridge International: IGCSE, AS Level

Hollanda: Havo · Matematik B, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik B

Türkiye (MEB): 12. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

ABD (Common Core): Calculus

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Toplam ve fark kuralları: limitten

  • (f + g)′(a) ve (f − g)′(a) değerlerini limitten bulma
  • Toplamın limitinin limitlerin toplamı olduğunu görme
  • Polinomun türevini terim terim alma

Çarpım ve bölüm kuralları: limitten

  • fg ve f/g nin f ile g yi karıştıran yeni fonksiyonlar olduğunu görme
  • Aday kuralı altı noktada sınayıp f′g′ nin neden yanlış olduğunu görme
  • Çarpım ve bölüm kuralının kanıtını izleme
  • Çarpım ve bölüm kurallarını kullanma

Zincir kuralı makineleri: hızlar çarpılır

  • Bileşke fonksiyonu iki makine olarak yazma
  • Değişim hızlarının çarpıldığını görme: Δy/Δx = Δy/Δu · Δu/Δx
  • Aday zincir kuralını altı noktada sınama
  • Bir fonksiyonun kuvvetinin türevini zincir kuralıyla alma

Türev kontrolü: f′ doğru mu?

  • Kendi türevini limitten bulunan gerçek türevle kontrol etme
  • Kendi türevinin ilk nerede farklı olduğunu bulma
  • (fg)′ = f′g′ gibi iddiayı değerlendirme: kontrol kanıt değildir

Günlük hayatta türev kuralları

  • Gerçek probleme uyan kuralı seçme
  • Kendi formüllerini yazıp hızı birim ve işaretiyle okuma
  • Gelirin değişim hızının neden fiyat olmadığını söyleme