Interactive Lessons

Limit ve süreklilik

Ders notları

Tanım

Limit

x → a için lim f(x) = L demek: x, a’ya yaklaşınca f(x), L’ye yaklaşır. f(a) değerinin kendisi önemli değildir.
xyaL
Örnek
3’teki limit 7’dir.
xy2.96.83.17.237
Kural

Sol ve sağ

x → a⁻ soldan, x → a⁺ sağdan gelir. Limit ancak iki taraf aynı sayıyı verirse vardır. Vermezse: bir sıçrama.
xyLMa
Örnek
Soldan , sağdan . Limit yok.
xy352
Kural

Önce yerine koy

Bir polinomda ya da paydası a’da 0 olmayan bir kesirde limit doğrudan f(a)’dır. a’yı yerine koy.
xyaf(a)
Örnek
’de limit ’tür.
xy25/3
Dikkat!

0 ÷ 0 ya da bir sayı ÷ 0

0 ÷ 0: çarpanlara ayır, sadeleştir, sonra yerine koy (boşluk). Bir sayı ÷ 0: f sınırsız büyür, düşey asimptot var, limit yok.
xy0/0xyk/0
Örnek
xy24
Tanım

Sürekli

f, a’da şu durumda süreklidir: f(a) vardır, limit vardır ve ikisi eşittir. Boşluk, sıçrama ya da asimptot bunu bozar.
xy✔xy✘xy✘xy✘
Örnek
Soldan limit , yani ve .
xy27
Kural

Çok büyük x

En büyük kuvvetleri karşılaştır. Pay küçük dereceliyse 0’a gider, aynı kuvvet baş katsayıların oranını verir (yatay asimptot), pay büyük dereceliyse sınırsız büyür.
xy→0xy→kxy→∞
Örnek
2468101/21xy

Alıştırmalar

değerini bul. Kolay
Çözümü göster
bir polinomdur: yerine koy.
.
xy411
Cevap → 11
Kontrol: .
için , için . 1’de limit var mı? Kolay
Çözümü göster
Soldan: .
Sağdan: .
: iki taraf farklı.
xy121
Cevap → hayır: 1’den 2’ye bir sıçrama
Sıçrama ’dir.
değerini bul. Orta
Çözümü göster
3 yazınca çıkar.
Çarpanlara ayır: .
3 yaz: .
xy36
Cevap → 6 ((3, 6) noktasında boşluk)
Kontrol: ve .
için , için . Hangi k, f’yi sürekli yapar? Orta
Çözümü göster
Soldan limit = , yani .
, yani .
xy311
Cevap → k = 3
Kontrol: .
. Boşluğu ve düşey asimptotu bul. Zor
Çözümü göster
Çarpanlara ayır: .
sadeleşir: ’te boşluk var, .
paydada kalır: ’te düşey asimptot var.
xy−335/6
Cevap → boşluk (3, 5/6), asimptot x = −3
Kontrol: .
Bir tank: t dakika sonra g/L. Çok uzun süre sonra c neye yaklaşır? Zor
Çözümü göster
Büyük t için yalnızca t’li terimler önemlidir.
.
1020301234tc
Cevap → 3 g/L
Derişim 3’e hiç ulaşmaz, yalnızca yaklaşır.
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): Diploma, 1. yıl, Diploma, 2. yıl

Hollanda: Vwo · Matematik B

Türkiye (MEB): 12. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 12 (A Level)

ABD (Common Core): Precalculus, Calculus

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Limite yakınlaş: sol, sağ, boşluk, sıçrama

  • Tablo ve grafikten limit okuma
  • Soldan ve sağdan limiti bulma, limitin ne zaman var olduğunu söyleme
  • Boşluğu, sıçramayı ve düşey asimptotu sürekli grafikten ayırt etme

Sıfır bölü sıfır: çarpanlara ayır ve sadeleştir

  • Yerine koyarak limit bulma ve 0 ÷ 0 ya da sayı ÷ 0 durumunu görme
  • 0 ÷ 0 belirsizliğini çarpanlara ayırıp sadeleştirerek giderme
  • Sayı ÷ 0 çıkan yerde düşey asimptotu bulma

Sürekli yap: boşluğu k ile kapat

  • İki parçalı grafiğin ne zaman sürekli olduğunu ya da sıçradığını söyleme
  • İki parçayı c noktasında birleştiren k sayısını bulma
  • Boşluk, sıçrama ve asimptotun sürekliliği bozduğunu bilme

Limit bulmacaları

  • Yerine koyarak ya da çarpanlara ayırıp sadeleştirerek limit bulma
  • Çok büyük x için en yüksek kuvvetleri karşılaştırıp limit bulma
  • Grafikten limit okuma

Günlük hayatta limitler

  • Sonsuzdaki limitle bir derişimin yöneldiği değeri bulma
  • Çokgenin alanının limitte daireye dönüştüğünü görme
  • Sıçrayan bir fiyat için sol ve sağ limiti kullanma