Interactive Lessons
Lesnotities Oefenen

Machten en wortels: kwadraten, derdemachten en rekenregels

Lesnotities

Definitie

Kwadraten

Een kwadraat is een geheel getal keer zichzelf: . Het is de oppervlakte van een vierkant met zijde a, getekend met eenheidsvierkantjes.
aaa²
Voorbeeld
→ 5 rijen van 5 eenheidsvierkantjes1, 4, 9, 16, 25, 36 …
5525
Definitie

Derdemachten

Een derdemacht is een geheel getal als drie factoren: . Het is de inhoud van een kubus met ribbe a.
aaa
Voorbeeld
→ 3 lagen van 3 × 31, 8, 27, 64, 125 …
Definitie

Machten

betekent a, n keer met zichzelf vermenigvuldigd. Het is niet a × n.
aaaan
Voorbeeld
is iets heel anders
12481601234×2×2×2×2
Definitie

Grondtal en exponent

Het grondtal is het getal dat vermenigvuldigd wordt. De exponent is het kleine verhoogde getal: hij zegt hoe vaak het grondtal wordt opgeschreven.
aaaan
Voorbeeld
→ grondtal 3, exponent 5
333335
Let op!

Tekens bij machten

Een even aantal negatieve factoren geeft een positief antwoord, een oneven aantal een negatief. Zonder haakjes krijgt alleen het getal naast de exponent de macht: .
−10010(−3)²−3²
Voorbeeld
en
−10010(−3)²−3²(−2)³
Definitie

Wortels

De wortel maakt het kwadrateren ongedaan: omdat . Een getal als 49 met een hele wortel is een volkomen kwadraat.
aaAa=√A
Voorbeeld
, zijde van een vierkant met oppervlakte 49 → 7
7749
Definitie

Derdemachtswortels

De derdemachtswortel maakt het tot de derde macht verheffen ongedaan: omdat . De ribbe van een kubus is de derdemachtswortel van zijn inhoud.
Vaaa
Voorbeeld
, ribbe van een kubus met inhoud 64 → 4
V=64444
Regel

Een wortel schatten

Als een getal geen volkomen kwadraat is, ligt de wortel tussen twee hele getallen. Zoek de volkomen kwadraten aan beide kanten en probeer dan tienden.
5²n6²
Voorbeeld
→ →
55.56√30
Regel

Wortels van producten

Je mag de wortel van elke factor nemen: en hetzelfde voor een quotiënt. Bij een som werkt het niet.
√a√b√ab
Voorbeeld
, maar
6212
Regel

Machten van 10

is een 1 gevolgd door n nullen. Elke stap naar rechts in het getallenschema is één macht van 10 lager.
1101001 00010⁰10¹10²10³×10×10×10
Voorbeeld
10⁶10⁵10⁴10³10²10¹10⁰1000000
Regel

Machten vermenigvuldigen

Zelfde grondtal, vermenigvuldigd: tel de exponenten op. . De strook toont m tegels en dan n tegels.
m+nmn
Voorbeeld
kan niet worden samengenomen
2⁸2⁵2³
Regel

Machten delen

Zelfde grondtal, gedeeld: trek de exponenten af. . Paren gelijke factoren vallen weg.
aaaaaa
Voorbeeld
5⁶5⁴5²
Regel

Macht van een macht

Een macht van een macht: vermenigvuldig de exponenten. . Het zijn n rijen van m tegels.
mnmn
Voorbeeld
326
Regel

Macht van een product

Elke factor krijgt de macht: . Een som niet: is niet .
ababa²b²
Voorbeeld
, maar
2×32×33649662+3
Bijzonder geval

De macht nul

Een stap omlaag deelt door het grondtal, dus voor elke a die niet 0 is. Een macht van 0 betekent helemaal geen factoren.
84212³2²2¹2⁰÷2÷2÷2
Voorbeeld
→ en
25515²5¹5⁰÷5÷5
Regel

Negatieve machten

Een negatieve exponent geeft het omgekeerde: . Het getal wordt er niet negatief van. Een breuk draait om.
4211/21/42²2¹2⁰2⁻¹2⁻²÷2÷2÷2÷2
Voorbeeld
,
11/21/41/82⁰2⁻¹2⁻²2⁻³÷2÷2÷2
Regel

Vereenvoudigen met letters

Vermenigvuldig of deel de getallen ervoor gewoon, en gebruik de rekenregels voor elke letter. Een som van termen vereenvoudig je zo niet.
Voorbeeld
12x⁵y4x²y
Definitie

Gebroken exponent

De exponent betekent de n-de machtswortel: en .
√a√aa
Voorbeeld
3398222
Regel

a^(m/n)

Neem eerst de wortel (de noemer), dan de macht (de teller): . Een negatieve exponent geeft het omgekeerde.
27³√3²9
Voorbeeld
8³√2²4
Regel

Letters en breuken

Met letters zijn de regels hetzelfde: tel de breuken in de exponenten op. is .
21/23/2
Voorbeeld
21/23/2
Regel

Gelijkwaardig of niet? Twee uitdrukkingen met machten vergelijken

Om te beslissen of twee uitdrukkingen met machten gelijkwaardig zijn, breng je beide met de regels voor machten tot één vorm: vermenigvuldigen telt de exponenten op, delen trekt ze af en een macht van een macht vermenigvuldigt ze. Dezelfde vorm betekent gelijkwaardig. Verschillen de vormen, zoek dan getallen voor de letters waarbij elke kant een andere waarde krijgt: één tegenvoorbeeld is genoeg om “niet gelijkwaardig” te zeggen. Gelijke waarden bij één keuze van getallen bewijzen niets. Bij Twee vergelijken typ je beide kanten.
Voorbeeld
Is gelijkwaardig aan ? De linkerkant is en de rechterkant is : niet gelijkwaardig. Een tegenvoorbeeld: voor a = 2 zijn de kanten 16 en 8. Is gelijkwaardig aan ? : niet gelijkwaardig; voor a = 1 zijn de kanten 4 en 2.
Regel

Een onbekende exponent: welke macht geeft het getal?

Om de exponent in te vinden, schrijf je de machten van op (, , , …) tot je bereikt: de exponent van die macht is . Ligt tussen twee machten, dan ligt tussen twee gehele getallen. Een negatieve exponent keert de macht om, dus . Geen enkele macht van een positief getal is nul of negatief.
Voorbeeld
Bij zijn de machten , , , en , dus . en , dus . Bij is minder en meer dan 50, dus ligt tussen 3 en 4.
Regel

Twee vierkantswortels: x² = n heeft twee oplossingen

De vergelijking met heeft twee oplossingen, of (een positief en een negatief getal), omdat een getal en zijn tegengestelde hetzelfde kwadraat hebben. Het wortelteken betekent alleen de positieve wortel. Is , dan is er geen oplossing, want een kwadraat is nooit negatief; heeft één oplossing. Een oneven macht heeft één oplossing, bijvoorbeeld geeft .
Voorbeeld
heeft en , dus of ; maar . heeft geen oplossing. en , dus .

Oefenen

Bereken 2⁵, (−3)² en −3². Makkelijk
Toon de oplossing
, maar
−10010(−3)²−3²
Antwoord → 32, 9 en −9
Haakjes bepalen welk getal de macht krijgt.
Tussen welke twee hele getallen ligt √70? Geef hem op 1 decimaal. Makkelijk
Toon de oplossing
→ tussen 8 en 9
8²709²
Probeer tienden →
Het midden is kleiner dan 70 → rondt af op 8,4
8.38.358.4√70
Antwoord → tussen 8 en 9, ongeveer 8,4
Controleer met het kwadraat: 8,4 × 8,4 is iets meer dan 70.
Bereken 2⁻³, 10⁻² en (2/3)⁻². Middel
Toon de oplossing
11/21/41/82⁰2⁻¹2⁻²2⁻³÷2÷2÷2
Een breuk draait om →
Antwoord → 1/8, 0,01 en 9/4
Een negatieve exponent maakt het antwoord nooit negatief.
Vereenvoudig 3⁵ × 3² ÷ 3⁴ en 12x⁵y ÷ 4x²y. Middel
Toon de oplossing
Tel op, trek dan af →
3⁷3⁴3³
Getallen ervoor →
Letters → en
12x⁵y4x²y
Antwoord → 27 en
Controleer 27 door te vermenigvuldigen: 243 × 9 ÷ 81.
Vereenvoudig (2x³)² × 3x⁻² ÷ 6x². Moeilijk
Toon de oplossing
De macht hoort ook bij de 2 →
2x³()²4x⁶
Vermenigvuldig →
Deel →
12x⁴÷6x²2x²
Antwoord →
Als je de 2 niet kwadrateert, krijg je 1 in plaats van 2 ervoor.
Bereken 27^(2/3) en 16^(−3/4). Moeilijk
Toon de oplossing
Eerst de wortel, dan de macht →
27³√3²9
De negatieve exponent geeft het omgekeerde →
16⁴√2³81/x1/8
Antwoord → 9 en 1/8
Neem eerst de wortel: dan blijven de getallen klein.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4, MYP 5, PYP

Cambridge International: Lower Secondary, stage 7, Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, Primary, stage 5, Primary, stage 6

Nederland: Groep 8, Klas 1, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C, Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde B, Groep 7

Turkije (MEB): Klas 5, Klas 7, Klas 8, Klas 9, Klas 10, Klas 6

Engeland (GCSE, A Level): Year 5, Year 6, Year 7, Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

VS (Common Core): Grade 6, Grade 8, Grade 7, Algebra 1

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 10 applicaties

Kwadraten en derdemachten: oppervlakte en inhoud

  • Kwadraten kennen als oppervlakte van een vierkant: a² = a × a
  • Derdemachten kennen als inhoud van een kubus: 1, 8, 27, 64, 125
  • Teruggaan met de wortel √ en de derdemachtswortel ∛
  • Een wortel tussen twee hele getallen plaatsen

Schat een wortel

  • De twee hele getallen vinden waartussen een wortel ligt
  • Een wortel op 1 decimaal vinden door te proberen: te laag, te hoog
  • De regel √(a × b) = √a × √b gebruiken

Machten: herhaald vermenigvuldigen

  • Weten dat een macht herhaald vermenigvuldigen is, niet a × n
  • Machten van negatieve getallen, decimalen en breuken uitrekenen
  • Weten dat 10ⁿ een 1 is met n nullen erachter
  • (−3)² en −3² uit elkaar houden en 2⁵ met 5² vergelijken

Rekenregels voor machten: vermenigvuldigen, delen, macht van een macht

  • De rekenregels aᵐ × aⁿ = aᵐ⁺ⁿ en (aᵐ)ⁿ = aᵐⁿ gebruiken
  • De regel (a × b)ⁿ = aⁿ × bⁿ gebruiken
  • Weten dat (a + b)ⁿ niet gelijk is aan aⁿ + bⁿ
  • De juiste regel kiezen en exponenten voor een doel vinden

Nulde en negatieve machten

  • Weten waarom a⁰ = 1: elke stap omlaag deelt door het grondtal
  • Weten dat a⁻ⁿ = 1 ÷ aⁿ
  • 10⁻ⁿ als decimaal getal schrijven: 10⁻³ = 0,001

Machten vereenvoudigen (getallen en letters)

  • Producten en quotiënten van machten vereenvoudigen met de rekenregels
  • Uitdrukkingen met letters vereenvoudigen: 12x⁵y ÷ 4x²y en (2a³)²
  • De regel noemen die bij elke stap hoort

Gebroken exponenten

  • Weten dat a^(1/n) de n-de machtswortel van a is
  • De macht a^(m/n) uitrekenen: eerst de wortel, dan de macht
  • Vereenvoudigen met gebroken exponenten: x^(1/2) × x^(3/2) = x²
  • √x schrijven als x^(1/2)

Machten en wortels in het dagelijks leven

  • Kwadraten zien in een betegelde vloer en de pixels van een plaatje
  • Derdemachten zien in een doos suikerklontjes
  • Machten gebruiken bij een bericht dat zich steeds vermenigvuldigt
  • Met wortels terugrekenen hoeveel keer er verdubbeld is

Gelijk of niet? Gelijkwaardige machten

  • Beslissen of twee machtsuitdrukkingen gelijkwaardig zijn en de regel noemen
  • Met een tegenvoorbeeld laten zien dat uitdrukkingen niet gelijkwaardig zijn
  • Zien dat gelijke waarden bij één keuze geen gelijkwaardigheid bewijzen

Welke macht? Onbekende exponenten en de twee vierkantswortels

  • Een onbekende exponent vinden in een vergelijking zoals 2^x = 32
  • Weten dat x² = n twee oplossingen heeft als n positief is
  • Zien wanneer een machtsvergelijking één, twee of geen oplossing heeft