Interactive Lessons

Wortels en wetenschappelijke notatie

Lesnotities

Definitie

Wetenschappelijke notatie

In wetenschappelijke notatie schrijf je een getal als een getal tussen 1 en 10, maal een tienmacht. De exponent is een geheel getal.
Voorbeeld
45000 in wetenschappelijke notatie.
Regel

Grote getallen

Zet de komma direct achter het eerste cijfer en tel de plaatsen die hij is verschoven. Dat aantal is , en het is positief voor een getal van 10 of meer.
Voorbeeld
De komma verschuift 6 plaatsen naar links.
Regel

Kleine getallen

Zet de komma direct achter het eerste cijfer dat geen nul is. Een getal tussen 0 en 1 heeft een negatieve : de plaatsen die de komma is verschoven, met een min.
Voorbeeld
De komma verschuift 4 plaatsen naar rechts.
Regel

Terug naar een gewoon getal

Bij een positieve verschuif je de komma plaatsen naar rechts, bij een negatieve naar links. Vul de gaten met nullen.
Voorbeeld
Let op!

Het getal ervoor

Het getal moet minstens 1 en kleiner dan 10 zijn. Een getal als 35 of 0,5 ervoor is nog geen wetenschappelijke notatie: pas het aan en verander de exponent.
Voorbeeld
✘ en ✔ en
Regel

Vergelijken

Vergelijk eerst de tienmachten: de grotere exponent is het grotere getal, ook bij negatieve exponenten. Bij gelijke exponenten vergelijk je de getallen .
Voorbeeld
want 5 > 4 want −3 > −5
Regel

Vermenigvuldigen

Vermenigvuldig de getallen en tel de exponenten op. Is de nieuwe 10 of meer, pas hem dan aan en verander de exponent.
Voorbeeld
Regel

Delen

Deel de getallen en trek de exponenten van elkaar af. Is de nieuwe kleiner dan 1, pas hem dan aan en verander de exponent.
Voorbeeld
Regel

Optellen en aftrekken

Geef beide getallen eerst dezelfde tienmacht. Tel dan de getallen op of trek ze af en laat de exponent staan.
Voorbeeld
Tip

Waarom de regels werken

Tienmachten volgen de rekenregels voor machten, dus de regels kloppen voor alle getallen, niet alleen voor de voorbeelden die je probeerde.
Voorbeeld
Tip

Een regel testen

Probeer een bedachte regel op een paar paren getallen. Eén foute rij is genoeg om te laten zien dat een regel fout is, maar rijen die kloppen bewijzen niets: daarvoor heb je een rekenregel nodig.
Voorbeeld
De regel “tel de exponenten op” zegt 3 + 2 = 5, dus .De echte som is 2000 + 300.
Regel

Significante cijfers

De significante cijfers zijn de cijfers van die meetellen. Rond een antwoord af op evenveel significante cijfers als de gegevens.
Voorbeeld
3 significante cijfers: 2 significante cijfers:
Tip

Echte afmetingen

Wetenschappelijke notatie past bij afmetingen van een atoom tot de sterren. Eén stap in de exponent is een factor 10, dus de exponenten laten zien hoe ver twee afmetingen uit elkaar liggen.
Voorbeeld
De aarde tot de zon is ongeveer m, een waterstofatoom is ongeveer m breed. tienmachten uit elkaar
Bijzonder geval

Exponent 0 en negatieve getallen

Een getal van 1 tot 10 heeft exponent 0, want . Een negatief getal houdt zijn min ervoor.
Voorbeeld
Definitie

Wortel in de eenvoudigste vorm

Een wortel staat in de eenvoudigste vorm als er geen kwadraat groter dan 1 meer onder de wortel staat. Haal de grootste kwadraatfactor eruit.
Voorbeeld
36 is het grootste kwadraat dat 72 deelt.
Regel

Factorboom

Splits het getal met een factorboom in priemgetallen. Elk paar gelijke priemgetallen komt als één priemgetal uit de wortel, en de priemgetallen die overblijven blijven onder de wortel staan.
Voorbeeld
Eén paar 2 en één paar 3 komen eruit, één 2 blijft staan.
7289243322
Regel

Wortels van producten en quotiënten

Voor getallen die niet negatief zijn is de wortel van een product het product van de wortels, en hetzelfde geldt voor een quotiënt (de noemer is niet 0). Gebruik het in beide richtingen.
Voorbeeld
Regel

Onder de wortel zetten en vergelijken

Een getal ervoor gaat als kwadraat onder de wortel. Om twee wortels te vergelijken zet je beide getallen onder de wortel en vergelijk je wat eronder staat.
Voorbeeld
en , dus
Regel

Gelijksoortige wortels

Wortels zijn gelijksoortig als ze na het vereenvoudigen hetzelfde getal onder de wortel hebben. Tel de getallen ervoor op of trek ze af en laat de wortel staan, zoals bij .
Voorbeeld
blijft zoals het is
Regel

Wortels vermenigvuldigen en haakjes

Vermenigvuldig de getallen ervoor met elkaar en de getallen onder de wortels met elkaar. Bij haakjes vermenigvuldig je elke term met elke term en neem je daarna de gelijksoortige wortels samen.
Voorbeeld
Let op!

Niet de som onder de wortel

De wortel van een som is niet de som van de wortels, en hetzelfde geldt voor een verschil. Wortels gaan wel door producten en quotiënten heen, maar nooit door plus en min.
Voorbeeld
Regel

Toegevoegde uitdrukkingen en het oppervlaktemodel

De toegevoegde uitdrukking van is : alleen het teken tussen de termen verandert. Het product is een verschil van twee kwadraten, dus er blijft geen wortel over als een wortel is. In de tekening heeft het grote vierkant min het kleine vierkant dezelfde oppervlakte als de rechthoek.
Voorbeeld
33√29−23+√273−√2
Regel

De noemer wortelvrij maken

Om de wortel uit de noemer van een breuk te halen vermenigvuldig je teller en noemer met de toegevoegde uitdrukking van de noemer (met de wortel zelf als de noemer één wortel is). De noemer wordt een geheel getal en de waarde verandert niet.
Voorbeeld
Tip

Controleren door te kwadrateren

Kwadrateer een uitkomst om hem te controleren: als gelijk is aan , moet het kwadraat 72 zijn. Een test met de rekenmachine is snel, maar alleen algebra is zeker voor elk getal.
Voorbeeld
✔
Bijzonder geval

Negatieve getallen onder de wortel

Een negatief getal heeft geen reële wortel. Ook is alleen als niet negatief is; in het algemeen is .
Voorbeeld
, en niet is geen reëel getal
Definitie

Gebroken exponent 1/n

Een macht met exponent is de -de wortel: de noemer van de breuk is de wortelexponent. Voor is het de vierkantswortel. Het grondtal is niet negatief.
Voorbeeld
De derdemachtswortel van 27 en de vierkantswortel van 100.
Regel

Exponent m/n

Bij exponent neem je de wortel en de macht in elke volgorde. Eerst de wortel nemen houdt de getallen klein. Een negatieve exponent zet het antwoord op zijn kop.
Voorbeeld
Regel

Een vermoeden testen

Een vermoeden is een gok over getallen van een bepaalde soort. Test het met meer paren, ook met nul, breuken en negatieve getallen. Eén tegenvoorbeeld, een geval waarin de twee leden verschillen, laat zien dat het onwaar is.
Voorbeeld
Vermoeden met en . en , dus
Let op!

Voorbeelden bewijzen niets

Veel voorbeelden die kloppen bewijzen een vermoeden niet: het volgende kan het tegenvoorbeeld zijn. Om zeker te zijn voor alle getallen heb je algebra nodig.
Voorbeeld
is een priemgetal voor tot , maar niet voor .
Bijzonder geval

Regels en de getallen waarvoor ze gelden

Elke regel geldt voor een verzameling getallen. Een vierkantswortel of een macht met een even wortel heeft een grondtal nodig dat niet negatief is; een oneven wortel, zoals de derdemachtswortel, bestaat ook voor een negatief getal. En .
Voorbeeld
De regel klopt niet voor , en . en
Tip

Wortels en gebroken machten in het leven

Veel echte formules hebben een wortel of een gebroken macht: de diagonaal van een rechthoek, de valtijd van een steen (met ) en het jaar van een planeet op AE van de zon. Houd de exacte wortel zo lang mogelijk aan en rond pas aan het eind af., ,
Voorbeeld
Een steen valt van 20 m; een planeet staat 4 AE van de zon. s jaar
Regel

De afrondfout van een wortel

Een afgeronde wortel wijkt een beetje af. Reken de situatie uit met de exacte wortel en met de afgeronde en trek af: dat is daar de afrondfout. De fout groeit als hij opnieuw wordt gebruikt, bijvoorbeeld als een zijde viermaal in een hek voorkomt.
Voorbeeld
Een vierkant perceel van 1 donum heeft een oppervlakte van 1000 m², dus zijn zijde is m. Neem . m, niet m: ongeveer 9 cm te kort
ss10002xx1000

Oefenen

Schrijf 45000 in wetenschappelijke notatie. Makkelijk
Toon de oplossing
Zet de komma achter het eerste cijfer: 4,5
Hij is 4 plaatsen naar links verschoven, dus .
Antwoord →
Controle:
Schrijf 0,00072 in wetenschappelijke notatie. Makkelijk
Toon de oplossing
Zet de komma achter het eerste cijfer dat geen nul is: 7,2
Hij is 4 plaatsen naar rechts verschoven, dus .
Antwoord →
Controle:
Welk getal is groter: of ? Makkelijk
Toon de oplossing
Vergelijk eerst de tienmachten: 6 en 5.
6 > 5, dus het eerste getal is groter.
Antwoord →
Controle:
Bereken in wetenschappelijke notatie. Middel
Toon de oplossing
Vermenigvuldig de getallen ervoor:
Tel de exponenten op: , dus
18 is meer dan 10:
Antwoord →
Het getal ervoor moet tussen 1 en 10 blijven.
Bereken in wetenschappelijke notatie. Middel
Toon de oplossing
Deel de getallen ervoor:
Trek de exponenten af: , dus
0,4 is kleiner dan 1:
Antwoord →
Controle:
Bereken in wetenschappelijke notatie. Middel
Toon de oplossing
De exponenten zijn gelijk: tel de getallen ervoor op.
Antwoord →
Controle:
Bereken in wetenschappelijke notatie. Moeilijk
Toon de oplossing
De exponenten verschillen. Schrijf met exponent 5:
Tel de getallen ervoor op:
Antwoord →
Controle:
Een lichtjaar is ongeveer km. Een ster ligt 4 lichtjaar ver. Hoeveel km is dat, in wetenschappelijke notatie? Moeilijk
Toon de oplossing
Vermenigvuldig:
, dus
38 is meer dan 10:
Antwoord → km
Controle: 4 is iets minder dan de helft van 10, en is de afstand van 10 lichtjaar.
Klopt de regel “bij optellen tel je de exponenten op”? Test hem op . Moeilijk
Toon de oplossing
De regel geeft en , dus .
De echte som is .
De twee antwoorden verschillen, dus één tegenvoorbeeld is genoeg.
Antwoord → fout: de regel geeft , de waarheid is
De goede regel: zelfde exponent, tel de getallen ervoor op en laat de exponent staan.
Vereenvoudig . Makkelijk
Toon de oplossing
Het grootste kwadraat dat 48 deelt is 16: .
Antwoord →
Controle:
Schrijf als één wortel. Makkelijk
Toon de oplossing
De 3 gaat als kwadraat onder de wortel: .
Antwoord →
Controle:
Bereken en geef het antwoord in de eenvoudigste vorm. Middel
Toon de oplossing
Vereenvoudig elke wortel: en .
Het zijn gelijksoortige wortels: tel de getallen ervoor op.
Antwoord →
Niet : wortels tel je niet onder de wortel op.
Werk uit. Middel
Toon de oplossing
Vermenigvuldig elke term met elke term:
Neem de getallen samen: . Neem de gelijksoortige wortels samen:
Antwoord →
Controle:
Welke is groter: of ? Middel
Toon de oplossing
Zet beide getallen onder de wortel: en .
, dus de eerste wortel is groter.
Antwoord →
Controle: is ongeveer 6,9 en is ongeveer 6,7.
Maak de noemer wortelvrij: . Moeilijk
Toon de oplossing
De toegevoegde uitdrukking van de noemer is . Vermenigvuldig teller en noemer ermee.
De noemer:
Dus
Antwoord →
Controle: , dus het is hetzelfde getal als .
Is waar? Test het. Moeilijk
Toon de oplossing
Linkerkant:
Rechterkant:
: één tegenvoorbeeld is genoeg.
Antwoord → onwaar: 5 en 7 verschillen
Een wortel gaat door producten en quotiënten, niet door plus en min.
Een vierkant heeft een oppervlakte van 72 cm². Hoe lang is zijn diagonaal? Moeilijk
Toon de oplossing
De zijde is cm.
De diagonaal is de schuine zijde:
Antwoord → 12 cm
Ook .
Bereken . Makkelijk
Toon de oplossing
De exponent betekent de vierdemachtswortel: .
Welk getal tot de vierde macht is 81?
Antwoord → 3
Controle:
Schrijf als een macht met een gebroken exponent. Makkelijk
Toon de oplossing
De wortelexponent 3 komt onder de breukstreep, de macht 2 erboven.
Antwoord →
Controle:
Bereken . Middel
Toon de oplossing
Eerst de wortel: , want .
Dan de macht:
Antwoord → 8
Eerst de macht geeft : eerst de wortel houdt de getallen klein.
Een leerling test voor en het klopt steeds. Geldt het voor elke ? Middel
Toon de oplossing
Test ook een negatief getal: .
, en .
Eén tegenvoorbeeld is genoeg.
Antwoord → onwaar: alleen voor
In het algemeen is .
Een vierkant perceel heeft een oppervlakte van 2000 m². Zijn zijde wordt afgerond op 45 m. Welke oppervlakte krijgt het perceel met die zijde? Middel
Toon de oplossing
Het vierkant met zijde 45 m heeft oppervlakte m².
De afrondfout: m².
Antwoord → 2025 m², 25 m² te veel
Controle: , dus 45 is iets te lang.
Bereken . Moeilijk
Toon de oplossing
Een negatieve exponent keert de breuk om: .
Eerst de wortel: .
Dan de macht:
Antwoord →
Controle:
Klopt voor alle en ? Test , en , . Moeilijk
Toon de oplossing
, : en . Ze zijn gelijk.
, : is geen reëel getal, maar .
Dit is een tegenvoorbeeld: de leden zijn niet gelijk.
Antwoord → onwaar: alleen voor
Twee rijen die kloppen bewijzen niets.
Een hek is 3 m breed en 5 m hoog. De diagonale schoor is m lang, maar hij wordt op 5,8 m afgezaagd. Hoeveel wijkt hij af? Moeilijk
Toon de oplossing
De exacte lengte is .
en , dus .
m
Antwoord → ongeveer 3 cm te kort
Controle: is minder dan 34.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5, Diploma, jaar 1

Cambridge International: Lower Secondary, stage 9, IGCSE

Nederland: Klas 1, Klas 2, Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C, Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde B

Turkije (MEB): Klas 9

Engeland (GCSE, A Level): Year 9, Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE)

VS (Common Core): Grade 8, Algebra 1

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 6 applicaties

Wetenschappelijke notatie: heel grote en heel kleine getallen

  • Heel grote en heel kleine getallen in wetenschappelijke notatie schrijven
  • Getallen in wetenschappelijke notatie vergelijken via machten van 10
  • Optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen in wetenschappelijke notatie
  • Een regel over machten van 10 testen en bewijzen met rekenregels

Wortels vereenvoudigen: factorboom, producten en gelijksoortige wortels

  • Een wortel met een factorboom vereenvoudigen tot a√b
  • De wortel van een product of quotiënt splitsen in wortels
  • Een getal onder de wortel brengen en wortels op grootte vergelijken
  • Gelijksoortige wortels herkennen

Rekenen met wortels: optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen

  • Wortels optellen en aftrekken door eerst te vereenvoudigen
  • Wortels vermenigvuldigen en delen en haakjes met wortels uitwerken
  • Zien waarom √(a + b) niet gelijk is aan √a + √b

De toegevoegde: haal de wortel uit de noemer

  • De toegevoegde van een uitdrukking met een wortel opschrijven
  • Zien dat een uitdrukking maal haar toegevoegde wortelvrij is
  • De noemer van een breuk wortelvrij maken

Machten en wortels: vermoeden, toets, bewijs

  • Een bewering over machten en wortels toetsen en een tegenvoorbeeld vinden
  • Rekenen met gebroken en negatieve exponenten
  • Zien waarom voorbeelden een regel niet voor alle getallen bewijzen
  • De algebra van een bewijs regel voor regel volgen

Wortels in het dagelijks leven: hekken, diagonalen, vallen en planeten

  • Wortels gebruiken bij hekken, diagonalen, vallende stenen en planeetjaren
  • Een exact antwoord als wortel en als decimaal getal geven
  • Beoordelen hoeveel decimalen een afgeronde wortel nodig heeft