Interactive Lessons
Lesnotities Oefenen

Samengestelde grootheden

Lesnotities

Definitie

Een samengestelde grootheid

Zo'n grootheid vergelijkt twee verschillende grootheden. Ze zegt hoeveel er is voor 1. km/u
001752150hkm÷2÷2
Voorbeeld
6 kg rijst kost €15. Prijs voor 1 kg: €/kg
0012.5615kg€÷6÷6
Definitie

Samengestelde eenheden

De eenheid heeft twee delen: km/u is “kilometer per uur”, g/cm³ is “gram per kubieke centimeter”.75 km/u betekent 75 km in 1 uur.
0751501 h1 h
Voorbeeld
Een hart slaat 70 keer/min: 70 slagen in 1 minuut.In 2 minuten: slagen
0701401 min1 min
Definitie

Dezelfde driehoek voor elke grootheid

snelheid = afstand ÷ tijd, dichtheid = massa ÷ volume, druk = kracht ÷ oppervlakte, prijs per kg = kosten ÷ hoeveelheid, debiet = volume ÷ tijd.
dvtmρVFpA
Voorbeeld
Een stuk metaal: 54 g, 20 cm³.dichtheid = g/cm³
54 g?20 cm³
Regel

Het totaal

totaal = waarde per eenheid × hoeveelheid. km in 3 uur
?753
Voorbeeld
Een baan betaalt €14 per uur. Je werkt 6 uur: euro
?146
Regel

De hoeveelheid

hoeveelheid = totaal ÷ waarde per eenheid. uur voor 225 km
22575?
Voorbeeld
Een telefoonabonnement kost €9 per maand. Je betaalde in totaal €63. maanden
639?
Regel

Een samengestelde eenheid omrekenen

Reken de bovenste eenheid en de onderste eenheid na elkaar om.72 km/u: m/s
72 km/h×100072 000 m/h÷360020 m/s
Voorbeeld
Een trein met 90 km/u. In m/s: m/s
90 km/h×100090 000 m/h÷360025 m/s
Regel

Gemiddelde snelheid

gemiddelde snelheid = totale afstand ÷ totale tijd. km/u
1234080160xy2.5120
Voorbeeld
40 km in 2 uur, daarna 20 km in 1 uur. km/u
00240360hkm
Tip

km/u en m/s

km/u → m/s: deel door 3,6. m/s → km/u: vermenigvuldig met 3,6.
72 km/h÷3.620 m/s20 m/s×3.672 km/h
Voorbeeld
Een wielrenner sprint met 15 m/s. In km/u: km/u
15 m/s×3.654 km/h
Tip

Vergelijk de waarden

Reken van allebei de hoeveelheid voor 1 uit en vergelijk. en : de eerste is sneller.
h2131km15075220≈73.3÷2÷2÷3÷3
Voorbeeld
Winkel A: 3 kg voor €6. Winkel B: 5 kg voor €9. en : B is goedkoper per kg
kg3151€6291.8÷3÷3÷5÷5
Let op!

Niet het gemiddelde van de snelheden

60 km heen met 60 km/u en 60 km terug met 40 km/u.Het gemiddelde van de snelheden is , maar de gemiddelde snelheid is km/u. Er gaat meer tijd zitten in de lage snelheid.
30405060705048
Voorbeeld
60 km met 30 km/u (2 uur), daarna 60 km met 60 km/u (1 uur).✘ ✔ km/u
2030405060704540
Let op!

Eerst dezelfde eenheden

Meng geen uren en minuten, of liters en milliliters.6 l/min is 360 l/u, niet 6 l/u.
min160l6360×60×60
Voorbeeld
Een kraan geeft 5 l/min. Hoeveel liter in 2 uur?✘ ✔ liter
min12l510×2×2✘min1120l5600×120×120✔
Bijzonder geval

Drijven en zinken

Dichtheid = massa ÷ volume. Water heeft 1 g/cm³.: kleiner dan 1, dus kurk drijft, met 24 % onder water.
ρ<1
Voorbeeld
Een steen: 50 g, 20 cm³.: groter dan 1, dus hij zinkt
ρ>1
Bijzonder geval

Een bad met de stop eruit

netto debiet = kraan − afvoer. l/min, dus minuten. Als de afvoer even snel is als de kraan, loopt het bad nooit vol.
12 l/min4 l/min8 l/min
Voorbeeld
Een tank van 90 liter, kraan 10 l/min, afvoer 10 l/min. l/min → hij loopt nooit vol
10 l/min10 l/min0
Regel

De prijs van 1

Om de prijs van 1 te vinden, deel je de totale prijs door het aantal. Dat werkt voor een prijs per stuk, per kilo, per liter, per meter, per uur of per m². 3 kg appels kosten € 4,50, dus 1 kg kost € 1,50.
kg€34.501?÷3÷3
Voorbeeld
Lint: 4 m kost € 6, dus 1 m kost € 1,50.
m€4611.50÷4÷4
Regel

De prijs van een hoeveelheid

Weet je de prijs van 1, vermenigvuldig die dan met de hoeveelheid. Stof kost € 18 per meter, dus 4 m kosten € 72.
m€1184?×4×4
Voorbeeld
Een tuinhulp verdient € 12 per uur: 6 uur.
h€112672×6×6
Regel

Een deel van een eenheid: 75 cm stof

De stof kost € 18 per meter en je hebt 75 cm nodig. Reken eerst om naar meters: 75 cm is 0,75 m. Vermenigvuldig dan. Of zoek de prijs van 25 cm en neem er 3. en
m€1180.254.500.75?÷4×3÷4×3
Voorbeeld
Lint kost € 8 per meter en je hebt 50 cm nodig, dat is 0,5 m.
m€180.54÷2÷2
Regel

Voordeligste koop: de prijs van 1

Om twee aanbiedingen te vergelijken, reken je voor allebei de prijs van 1 uit. 3 kg voor € 4,50 is € 1,50 per kilo en 5 kg voor € 7 is € 1,40 per kilo: het tweede aanbod is per kilo goedkoper.
kg€34.5011.50÷3÷3kg€5711.40÷5÷5
Voorbeeld
Sap: 2 L voor € 3 of 5 L voor € 7. en
L€2311.50÷2÷2L€5711.40÷5÷5
Let op!

Een grotere verpakking is niet altijd goedkoper

Kijk naar de prijs van 1, niet naar de grootte van de verpakking. 4 kg voor € 5 is € 1,25 per kilo, maar 6 kg voor € 8,10 is € 1,35 per kilo: de grotere verpakking kost per kilo meer.
kg€4511.25÷4÷4kg€68.1011.35÷6÷6
Voorbeeld
Rijst: 2 kg voor € 3 of 5 kg voor € 8,50. en
kg€2311.50÷2÷2kg€58.5011.70÷5÷5
Definitie

Snelheid: hoe ver in één uur

Een snelheid in km/u vertelt hoeveel kilometer je in 1 uur aflegt. Een wandelaar loopt ongeveer 5 km/u: 5 km in 1 uur, 10 km in 2 uur, 15 km in 3 uur. en
hkm15210315×2×3
Voorbeeld
Een fietser fietst ongeveer 15 km in 1 uur: 30 km in 2 uur.
hkm115230×2×2
Definitie

Snelheden die je kent

Leer een paar snelheden uit je hoofd: een wandelaar ongeveer 5 km/u, een hardloper ongeveer 10 km/u, een fietser ongeveer 15 km/u, een bus ongeveer 50 km/u en een trein ongeveer 130 km/u. Ze helpen je te controleren of een antwoord klopt.
0204060801001201405A10B15C50D130E
Voorbeeld
Is 40 km/u een goede snelheid voor een fietser? Een fietser fietst ongeveer 15 km/u, dus 40 km/u is veel te snel.
01020304015A40B
Regel

Afstand in een tijd: snelheid keer tijd

De afstand is de snelheid keer de tijd. Reken minuten eerst om naar uren: 30 minuten is een half uur. Een fietser van 15 km/u die 2 uur en 30 minuten fietst, legt 37,5 km af.
hkm1152300.57.50×2÷2
Voorbeeld
Een wandelaar van 5 km/u loopt 90 minuten: 90 minuten is 1,5 uur.
hkm151.57.50×1.5×1.5
Regel

Hoe lang duurt het? Afstand gedeeld door snelheid

De tijd is de afstand gedeeld door de snelheid. Een bus van 50 km/u doet 0,4 uur over 20 km en 0,4 uur is 24 minuten.
hkm1500.420
Voorbeeld
Een fietser van 15 km/u fietst 30 km. uur
hkm115230×2×2
Tip

Sportdag: 100 m in 20 seconden

Hoe snel is een hardloper die 20 seconden over 100 m doet? Een uur heeft 3 600 seconden, dat is 180 keer 20 seconden. In 1 uur loopt de hardloper dus 180 keer 100 m: 18 000 m is 18 km. De snelheid is 18 km/u.
sm201003 60018 000×180×180
Voorbeeld
Een schaatser doet 30 seconden over 100 m: 12 000 m in een uur, dus 12 km/u.
sm301003 60012 000×120×120

Oefenen

Een auto rijdt 150 km in 2 uur. Wat is zijn snelheid? Makkelijk
150?2
Toon de oplossing
001752150hkm÷2÷2
Antwoord → 75 km/u
Controle: .
Reken 72 km/u om naar m/s. Middel
72 km/h? m/s
Toon de oplossing
boven: 72 km = 72 000 m ()
72 km/h×100072 000 m/h
onder: 1 u = 3600 s ()
72 km/h×100072 000 m/h÷360020 m/s
Antwoord → 20 m/s
Sneller: .
Een bad van 150 liter. De kraan geeft 12 l/min, de stop is eruit en er loopt 4 l/min weg. Hoe lang duurt het om te vullen? Middel
12 l/min4 l/min?
Toon de oplossing
netto debiet = l/min
12 l/min4 l/min8 l/min
Antwoord → 18,75 minuten
Zonder afvoer: minuten.
Je rijdt 60 km met 60 km/u en 60 km terug met 40 km/u. Wat is de gemiddelde snelheid? Moeilijk
1234080120160xy
Toon de oplossing
heen: u, terug: u
totaal: u, 120 km
1234080120160xy
Antwoord → 48 km/u
Niet 50: het gemiddelde van de snelheden is fout.
Appels kosten € 3,60 voor 3 kg. Wat kost 1 kg? Makkelijk
kg€33.601?÷3÷3
Toon de oplossing
Deel de prijs door de hoeveelheid.
€ 1,20 per kilo
Controle → .
Stof kost € 12 per meter. Je hebt 75 cm nodig. Wat betaal je? Middel
m€1120.75?
Toon de oplossing
Reken om naar meters. 75 cm is 0,75 m.
Vermenigvuldig.
m€1120.759×0.75×0.75
Of zoek de prijs van 25 cm. en 75 cm is 3 keer zoveel.
m€1120.2530.759÷4×3÷4×3
€ 9
Controle → beide manieren geven € 9.
Wat is per liter goedkoper: 2 liter sap voor € 3 of 5 liter voor € 7? Middel
L€231?L€571?
Toon de oplossing
De prijs van 1 liter van het eerste aanbod.
De prijs van 1 liter van het tweede aanbod.
Vergelijk. € 1,40 is minder dan € 1,50.
L€2311.50÷2÷2L€5711.40÷5÷5
5 liter voor € 7
Controle → 5 liter tegen € 1,50 zou € 7,50 kosten en dat is meer dan € 7.
Een wandelaar loopt 5 km per uur. Hoe ver loopt hij in 45 minuten? Middel
minkm60545?
Toon de oplossing
45 minuten is 0,75 uur.
De afstand is de snelheid keer de tijd.
hkm150.753.75×0.75×0.75
3,75 km
Controle → in een heel uur loopt hij 5 km, dus in driekwart uur iets minder: 3,75 km.
Een trein legt 120 km af in 1 uur en 30 minuten. Wat is zijn snelheid in km/u? Moeilijk
hkm1.51201?
Toon de oplossing
1 uur en 30 minuten is 1,5 uur.
De snelheid is de afstand gedeeld door de tijd.
hkm1.5120180÷1.5÷1.5
80 km/u
Controle → .
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3, MYP 4, MYP 5, PYP

Cambridge International: Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, Primary, stage 4, Primary, stage 5, Primary, stage 6

Nederland: Groep 8, Klas 1, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C, Groep 5, Groep 6, Groep 7

Turkije (MEB): Klas 7, Klas 8, Klas 4, Klas 5, Klas 6

Engeland (GCSE, A Level): Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 4, Year 5, Year 6

VS (Common Core): Grade 7, Grade 8, Grade 4, Grade 5, Grade 6

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 7 applicaties

De snelheidsdriehoek: snelheid, dichtheid, prijs, debiet

  • Een tarief, totaal of hoeveelheid uitrekenen uit de andere twee
  • Plaatsen vergelijken met mensen per km²
  • Dichtheden vergelijken: gram per cm³

Samengestelde eenheden omrekenen

  • De bovenste en onderste eenheid van een tarief omrekenen
  • Snelheidseenheden omrekenen: km/h en m/s
  • Eenheden van dichtheid, debiet en druk omrekenen

Gemiddelde snelheid van een reis

  • De tijd van elk deel van een reis uitrekenen
  • De gemiddelde snelheid uitrekenen: totale afstand ÷ totale tijd
  • Weten dat de gemiddelde snelheid niet het gemiddelde van de snelheden is

Het bad vullen: debiet en tijd

  • Uitrekenen hoe lang vullen duurt: inhoud ÷ debiet
  • De netto debiet uitrekenen: kraan min afvoer
  • Een inhoud-tijdgrafiek van een stroom aflezen

Zinken of drijven? Dichtheid

  • Een dichtheid uitrekenen: massa ÷ volume
  • Weten dat iets drijft als de dichtheid lager is dan die van de vloeistof
  • Twee dichtheden vergelijken

De prijs van één: per stuk, per kilo, per liter, per meter, per uur

  • De prijs van 1 vinden: per stuk, kilo, liter, meter of uur
  • De prijs van een hoeveelheid vinden, ook van een stukje zoals 75 cm
  • Twee aanbiedingen vergelijken met de prijs van 1
  • De verhoudingstabel gebruiken: dezelfde stap in beide rijen

Hoe snel is dat? Snelheid per uur en maten die je kent

  • Referentiesnelheden kennen: wandelaar, fietser, bus, trein
  • Vinden hoe lang een reis duurt: afstand gedeeld door snelheid
  • Brandstofverbruik per 100 km uitrekenen
  • Een snelheid in m/s en in km/h geven