Interactive Lessons

Machtsverbanden

Lesnotities

Definitie

Een machtsverband

: y is evenredig met een macht van x.
123412243648xyy=3x²
Voorbeeld
Een vierkant met zijde heeft oppervlakte . →
5525
Definitie

n = 1 en n = −1

: recht evenredig, .: omgekeerd evenredig, .
24510xyy=2x84812xyy=12/x
Voorbeeld
: €8 per uur, → 3 uur = €24: 24 km met snelheid , → 6 km/u = 4 uur
1040xyy=8x324812xyy=24/x64
Definitie

Oppervlakte, volume, wortels

: oppervlakte. : volume. : wortel.: de omgekeerde kwadratenwet, .
xxx²xxxx³
Voorbeeld
Een kubus met ribbe 4 cm.Oppervlakte van een zijvlak cm², volume cm³
16 cm²4 cm4 cm4 cm
Regel

De factor

Wordt x met m vermenigvuldigd, dan wordt y met vermenigvuldigd.
1122
Voorbeeld
, en x gaat van 1 naar 2. → y × 8:
18
Regel

Zoek n

Deel twee y-waarden: dat is de factor van x tot de macht n., dus
x12y312×2×44=2²
Voorbeeld
x van 1 naar 3 geeft y van 2 naar 54., dus
x13y254×3×2727=3³
Regel

Zoek k

.Door met :
124510304050xyy=2x²318
Voorbeeld
Door met .
124164864xyy=4x²336
Tip

Test een tabel

Reken y ÷ xⁿ uit voor elke kolom. De juiste n geeft steeds hetzelfde getal: dat is k.
x123y2818y÷x²222
Voorbeeld
en . Probeer : →
x123y41636y÷x²444
Tip

Log–log

Neem log x en log y: de punten liggen op een rechte lijn. De richtingscoëfficiënt is n.
12344812log xlog y
Voorbeeld
Punten : en .Richtingscoëfficiënt →
12344812log xlog y26
Let op!

Niet altijd dubbel

Verdubbel je x, dan verdubbelt y niet bij .
x12y36×2×2✘x12y312×2×4✔
Voorbeeld
, en x gaat van 3 naar 6. Bij : .✘ ✔
24620406080xyy=2x²✔✘
Let op!

De pizzavalkuil

Een pizza van 40 cm is niet 2 keer een pizza van 20 cm: het is 4 keer.
2040
Voorbeeld
Een pizza van 10 cm kost €4. Een pizza van 30 cm, dezelfde prijs per cm².✘ ✔
1030
Bijzonder geval

n = 0

Een horizontale lijn: x heeft geen invloed.
246246xyy=3
Voorbeeld
voor elke . → en →
462410xyy=72797
Bijzonder geval

Negatieve n

De grafiek raakt de assen nooit. bij :
1234564812xyy=12/x²
Voorbeeld
: → , → x × 2 → y ÷ 4
1218243036xyy=36/x²3461
Regel

Meerdere grootheden in een formule: wat als er één verandert?

Een formule met meerdere grootheden kun je lezen zonder te rekenen: kijk waar een grootheid staat. Eén boven de breukstreep (vermenigvuldigd) duwt de uitkomst omhoog als hij groeit; eén onder (gedeeld) duwt hem omlaag. Een gehele macht n van een grootheid vermenigvuldigt de uitkomst met k^n als de grootheid met k wordt vermenigvuldigd — dus n = 2 betekent vier keer zo groot bij een verdubbelde grootheid, n = -1 betekent half zo groot. Als twee grootheden samen veranderen, kunnen hun duwtjes dezelfde kant op gaan (dan kun je omhoog of omlaag zeggen) of tegen elkaar in werken (dan heb je getallen nodig).
rx22rFx¼¼F
Voorbeeld
F = G m M / r^2: als r verdubbelt, wordt F vermenigvuldigd met 2^-2 = 1/4, dus F wordt een kwart zo groot. Als m ook verdubbelt, wordt F vermenigvuldigd met 1/4 x 2 = 1/2: nog steeds kleiner, maar nu met de helft.

Oefenen

. wordt met vermenigvuldigd. Waarmee wordt vermenigvuldigd? Makkelijk
x12y3?×2
Toon de oplossing
1122
Antwoord →
Controle: en , en .
De punten en liggen op . Zoek en . Middel
x12y312
Toon de oplossing
, dus
x12y312×2×44=2²
2812xy13
Antwoord →
Controle: .
Een lamp geeft 360 lux op 2 m. Hoeveel lux op 6 m? Middel
m26lux360?
Toon de oplossing
6 m is m
Het licht wordt gedeeld door
m26lux360?×3÷9
24200300400xy640
Antwoord → 40 lux
Controle: .
Een pizza met een diameter van 20 cm kost €6. Wat kost een pizza van 40 cm voor dezelfde prijs per cm²? Moeilijk
2040
Toon de oplossing
40 cm is cm
De oppervlakte wordt met vermenigvuldigd
1122
14624×4×4
Antwoord → €24
Controle: .
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5, MYP 3

Cambridge International: IGCSE, Lower Secondary, stage 9

Nederland: Klas 3 (havo, vwo), Vmbo basis (klas 3-4), Vmbo kader (klas 3-4), Vmbo gemengd/theoretisch (klas 3-4), Havo · Wiskunde A, Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde A

Turkije (MEB): Klas 10, Klas 9

Engeland (GCSE, A Level): Year 10 (GCSE), Year 11 (GCSE), Year 9

VS (Common Core): Algebra 1, Algebra 2

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 6 applicaties

Verdubbel x: wat doet y?

  • De regel bij y = k·xⁿ kennen: x × m geeft y × mⁿ
  • Zien dat n = 1 rechte en n = −1 omgekeerde evenredigheid is
  • Zijde verdubbelen: 4 keer de oppervlakte, 8 keer de inhoud

Vind n en k uit gegevens

  • De exponent n vinden door y ÷ xⁿ te testen
  • De constante k vinden als n klopt
  • Zien dat de grafiek van log y tegen log x een lijn met helling n is

Welke pizza is de beste koop?

  • Weten dat oppervlakte groeit met het kwadraat van de maat
  • Weten dat een inhoud groeit met de derde macht
  • De beste koop vinden met de prijs voor dezelfde hoeveelheid

De omgekeerde kwadratenwet: licht, geluid, zwaartekracht

  • Weten dat licht, geluid en zwaartekracht y = k ÷ x² volgen
  • Weten dat dubbele afstand 4 keer minder geeft
  • De waarde op een andere afstand uitrekenen

Wat als? Meerdere grootheden in een formule: groter, kleiner of gelijk

  • Zeggen of een uitkomst groter wordt, kleiner wordt of gelijk blijft als één grootheid in een formule verandert.
  • Een evenredig verband onderscheiden van een omgekeerd evenredig verband, en de macht bepalen.
  • Zeggen wanneer het effect van meerdere grootheden die samen veranderen niet zonder getallen te bepalen is.

Machtspuzzels

  • De factor van y vinden als x wordt vermenigvuldigd
  • De constante k of exponent n vinden uit twee punten
  • Opgaven over oppervlakte, inhoud en licht oplossen