Interactive Lessons
Ders notları Alıştırmalar

Yüzde artış ve azalış

Ders notları

Tanım

Artış ve azalış

Artış bir miktarı büyütür, azalış küçültür.Eski miktar her zaman %100'dür.
04080120100+−
Örnek
Bir konser bileti 50 eurodan 45 euroya düşüyor. Artış mı azalış mı?: 5 euro azalış, eski fiyat euro
010203040506050504545
Tanım

Çarpan

Değişimi tek adımda yapmak için çarptığın sayı.+%25 → × 1,25−%25 → × 0,75,
100%×1.25125%100%×0.7575%
Örnek
Su faturası %8 artıyor. Çarpan nedir? → çarpan
100%×1.08108%
Kural

%p artış

80 + %25 →
0010080125100%×1.25
Örnek
Bir bisiklet 150 euro. Fiyat %12 artıyor. Yeni fiyat? euro
00100150112168%×1.12
Kural

%p azalış

60 − %15 →
00855110060%×0.85
Örnek
80 euroluk bir oyunda %30 indirim var. Ne ödersin? euro
00705610080%×0.7
Kural

Yüzde değişim

80'den 100'e →
10080+20
Örnek
Bir sınıf 25 öğrenciden 30 öğrenciye çıkıyor. Yüzde kaç arttı?
3025+5
Kural

İndirim ve KDV

İndirim → KDV →
Örnek
Bir lamba KDV hariç 200 euro. KDV %21. KDV'li fiyat? euro
00100200121242%×1.21
Püf noktası

İki adım ya da tek adım

İki adım → 80'in %25'i = 20, sonra Tek adım → Aynı sonuç!
80+2010080×1.25100
Örnek
40 euroya %15 ekle. euro, fazladan adım gerekmez
40×1.1546
Püf noktası

Çarpanı oku

× 1,07, +%7 demektir× 0,93, −%7 demektir,
0.911.1×0.93×1.07
Örnek
× 0,82 hangi değişimdir? → −%18
0.70.80.911.1×0.82
Dikkat!

ESKİ değere böl

80 → 100, +%25'tir,ama 100 → 80, −%20'dir!
80+25%100✔100−20%80✔
Örnek
Bir scooter 50 eurodan 40 euroya düşüyor. Yüzde kaç azaldı?✘ ✔
50−20%40✔50−25%40✘
Dikkat!

Değişimler toplanmaz

+%10 sonra −%10 → Bu −%1'dir, %0 değil!
100×1.1110×0.999
Örnek
Bir fiyat %50 artıyor, sonra %50 düşüyor. Başa döndü mü?✘ ✔ → −%25
100×1.5150×0.575
Uç durum

%100 azalış

−%100 geriye 0 bırakır.Azalış hiçbir zaman %100'den fazla olamaz.
100%×00%
Örnek
40 euroluk bir ürüne %100 indirim yapılıyor. Fiyat nedir? euro
40×00
Uç durum

%100 ya da daha fazla artış

+%100 = iki katı (× 2)+%200 = üç katı (× 3),
100%×2100%+100%×3100%+200%
Örnek
12 cm'lik bir bitki %150 uzuyor. Şimdi boyu kaç? → cm
3012+18
Kural

Aynı bütünün yüzdeleri toplanır

Bir sınıfın %30 kadarı ile aynı sınıfın %20 kadarı birlikte sınıfın %50 kadarıdır. Bütün aynıysa yüzdeleri toplayabilirsin.
30%20%10050%
Örnek
Bir okulda öğrencilerin %25 kadarı bisikletle, %40 kadarı yürüyerek geliyor: toplam %65.
25%40%10065%
Dikkat!

Farklı bütünlerin yüzdeleri toplanmaz

20 kişilik bir sınıfta %30 ile 80 kişilik bir sınıfta %60, birlikte ne %90 ne de orta değer olan %45 eder. 20 kişinin %30 kadarı 6 kişi, 80 kişinin %60 kadarı 48 kişidir. Birlikte 100 öğrenciden 54 öğrenci: %54.
30%2060%8054%100
Örnek
A sınıfında 40 öğrenci var ve %50 kadarı bisikletle geliyor. B sınıfında 60 öğrenci var ve %25 kadarı bisikletle geliyor. olur, bu 100 öğrencinin %35 kadarıdır.
50%4025%6035%100
Kural

İki yüzdeyi birleştirmek: parçalar bölü bütünler

İki yüzdeyi birleştirmek için her parçayı hesapla, parçaları topla, bütünleri topla ve böl.
620488054100
Örnek
50 içinden %10 ve 150 içinden %30.
5504515025200
Dikkat!

Yukarı ve aşağı: %10 artış, sonra %10 azalış

İkinci yüzde, eski tutarın değil yeni tutarın yüzdesidir. 100’lük bir fiyat %10 artıp 110 olur. Sonra 110’un %10 kadarı 11’dir; fiyat 99’a düşer, 100’e dönmez.
100+10%110−10%99
Örnek
200’lük bir fiyat %25 artar, sonra %25 azalır.
200+25%250−25%187.5
Kural

Üst üste iki indirim

İkinci indirim, indirimli fiyat üzerinden yapılır. 50 € fiyata %20 indirim yapılırsa 40 € olur; sonra 40 € fiyata %10 indirim yapılırsa 36 € olur. Toplam indirim 14 €, yani 50 € fiyatın %28 kadarı, %30 değil.
50−20%40−10%36
Örnek
80’lik bir fiyata %25 indirim, sonra %20 indirim: 48 kalır, yani 32 indirim, toplamda %40 indirim.
80−25%60−20%48

Alıştırmalar

Bir oyun 40 TL. Fiyat %10 artıyor. Yeni fiyat kaç? Kolay
Çözümü göster
40'ın %10'u = 4
4440+4
Cevap: 44 TL
Ya da tek adımda →
60 TL'lik bir monta %15 indirim var. Kaç ödersin? Orta
Çözümü göster
Çarpan →
00855110060%×0.85
Cevap: 51 TL
Kontrol: %10 indirimle 54 TL olur, biraz daha azı doğru.
Bir bitki 80 cm'den 100 cm'ye uzadı. Yüzde kaç uzadı? Orta
Çözümü göster
Fark →
10080+20
Cevap: +%25
100'e değil, 80'e (eski değere) böl.
200 TL'lik bir fiyat önce %20 artıyor, sonra %20 azalıyor. Fiyat şimdi kaç? Zor
Çözümü göster
200×1.2240×0.8192
Cevap: 192 TL
Tek seferde → , yani −%4.
Bir okulda öğrencilerin %35 kadarı futbol, aynı öğrencilerin %25 kadarı hokey oynuyor (kimse ikisini birden oynamıyor). Öğrencilerin yüzde kaçı iki spordan birini yapıyor? Kolay
35%25%100
Çözümü göster
Bütün aynı (tüm öğrenciler), bu yüzden yüzdeleri toplayabilirsin.
35%25%10060%
%60
Kontrol → her 100 öğrenciden 35 + 25 = 60’ı.
A sınıfında (20 öğrenci) %50 kadarının bisikleti var. B sınıfında (30 öğrenci) %20 kadarının bisikleti var. Birlikte 50 öğrencinin yüzde kaçının bisikleti var? Orta
50%2020%30?50
Çözümü göster
20’nin %50 kadarı 10 öğrencidir.
30’un %20 kadarı 6 öğrencidir.
Birlikte 50 öğrencinin ’sı.
50%2020%3032%50
%32
Kontrol → %35 (orta değer) ya da %70 (toplam) değil: sınıflar farklı bütünlerdir.
Bir tişört 80 € tutuyor. Fiyat %25 artıyor, bir ay sonra %25 azalıyor. Tişört şimdi ne kadar? Fiyat yeniden 80 € oldu mu? Zor
80+25%?−25%?
Çözümü göster
Artıştan sonra.
80+25%100−25%?
Azalış 100 € üzerinden, yani yeni fiyat üzerinden yapılır.
80+25%100−25%75
75 €, 80 € değildir: 5 € eksiği var.
75 €; hayır, 80 € fiyattan 5 € eksik.
Kontrol → .
Öğretmen misiniz?

Bu uygulamalarla tüm sınıfınıza canlı ders verin. İlk bir ay ücretsiz.

Ücretsiz deneyin

Bu sınıf düzeylerine uygun

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7

Hollanda: Groep 8, 2. sınıf, 3. sınıf (havo, vwo), Havo · Matematik A, Vwo · Matematik A, Vwo · Matematik C

Türkiye (MEB): 7. sınıf, 9. sınıf, 6. sınıf

İngiltere (GCSE, A Level): Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 6, Year 7

ABD (Common Core): Grade 7, Grade 6

Bu konunun uygulamaları neler öğretir 5 uygulama

Artış ya da azalış: iki adım ya da tek çarpan

  • Bir miktarı yüzde kadar artırma ya da azaltma: 80 + %25
  • İki adımda yapma: değişimi bulup ekleme ya da çıkarma
  • Tek adımda çarpanla yapma: × 1,25 ya da × 0,75
  • 1 üstü çarpanın artış, 1 altı çarpanın azalış olduğunu bilme

Çarpan: bir ya da iki değişim

  • Yüzde değişimi çarpana çevirme: +%10 → × 1,1
  • Çarpanı değişim olarak okuma: × 0,77 → −%23
  • Art arda iki değişimin çarpıldığını bilme
  • Önce +%10 sonra −%10 değişiminin neden başa döndürmediğini açıklama

Ne kadar değişti? Yüzde değişim

  • Eski değerden yeni değere yüzde değişimi bulma
  • Kuralı bilme: fark ÷ eski değer × %100
  • Çarpanı yeni ÷ eski olarak bulma
  • Tam çıkmayan bir yüzde değişimi yuvarlama

Büyük indirim: indirim ve KDV

  • İndirimi ve indirimli fiyatı hesaplama
  • KDV tutarını ve KDV dahil fiyatı hesaplama
  • Art arda iki değişimi uygulama, örneğin ek indirim
  • “3 fiyatına 4” kampanyasını “%50 indirim” ile karşılaştırma

Öylece toplanamayan yüzdeler

  • Yüzdelerin yalnızca aynı toplam üzerindeyse toplandığını bilme
  • Farklı toplamların iki yüzdesini birleştirme: parçalar bölü toplamlar
  • +%10 ve ardından −%10 değişiminin başa döndürmediğini gösterme
  • Art arda iki indirimi hesaplama