Interactive Lessons
Lesnotities Oefenen

Procentuele toename en afname

Lesnotities

Definitie

Toename en afname

Bij een toename wordt een hoeveelheid groter, bij een afname kleiner.De oude hoeveelheid is altijd 100%.
04080120100+−
Voorbeeld
Een concertkaartje gaat van 50 euro naar 45 euro. Toename of afname?: een afname van 5 euro, en de oude prijs euro
010203040506050504545
Definitie

De groeifactor

Het getal waarmee je vermenigvuldigt om de verandering in één stap te maken.+25% → × 1,25−25% → × 0,75,
100%×1.25125%100%×0.7575%
Voorbeeld
De waterrekening stijgt met 8%. Wat is de groeifactor? → groeifactor
100%×1.08108%
Regel

Toename met p%

80 + 25% →
0010080125100%×1.25
Voorbeeld
Een fiets kost 150 euro. De prijs stijgt met 12%. Nieuwe prijs? euro
00100150112168%×1.12
Regel

Afname met p%

60 − 15% →
00855110060%×0.85
Voorbeeld
Een spel van 80 euro krijgt 30% korting. Wat betaal je? euro
00705610080%×0.7
Regel

Procentuele verandering

Van 80 naar 100 →
10080+20
Voorbeeld
Een klas groeit van 25 naar 30 leerlingen. Met hoeveel procent?
3025+5
Regel

Korting en btw

Korting → Btw →
Voorbeeld
Een lamp kost 200 euro zonder btw. De btw is 21%. Prijs met btw? euro
00100200121242%×1.21
Tip

Twee stappen of één

Twee stappen → 25% van 80 = 20, dan Eén stap → Hetzelfde!
80+2010080×1.25100
Voorbeeld
Tel 15% bij 40 euro op. euro, zonder extra stap
40×1.1546
Tip

Lees de groeifactor

× 1,07 betekent +7%× 0,93 betekent −7%,
0.911.1×0.93×1.07
Voorbeeld
Welke verandering is × 0,82? → −18%
0.70.80.911.1×0.82
Let op!

Deel door de OUDE waarde

80 → 100 is +25%,maar 100 → 80 is −20%!
80+25%100✔100−20%80✔
Voorbeeld
Een step daalt van 50 naar 40 euro. Met hoeveel procent?✘ ✔
50−20%40✔50−25%40✘
Let op!

Veranderingen tel je niet op

+10% en dan −10% → Dat is −1%, niet 0%!
100×1.1110×0.999
Voorbeeld
Een prijs stijgt met 50% en daalt dan met 50%. Weer gelijk aan het begin?✘ ✔ → −25%
100×1.5150×0.575
Bijzonder geval

Een afname van 100%

−100% laat 0 over.Een afname kan nooit meer dan 100% zijn.
100%×00%
Voorbeeld
Een artikel van 40 euro krijgt 100% korting. Wat is de prijs? euro
40×00
Bijzonder geval

Een toename van 100% of meer

+100% = twee keer zoveel (× 2)+200% = drie keer zoveel (× 3),
100%×2100%+100%×3100%+200%
Voorbeeld
Een plant van 12 cm groeit met 150%. Hoe hoog is hij nu? → cm
3012+18
Regel

Procenten van hetzelfde geheel mag je optellen

30% van een klas en 20% van dezelfde klas zijn samen 50% van de klas. Is het geheel hetzelfde, dan mag je de procenten optellen.
30%20%10050%
Voorbeeld
Op een school fietst 25% van de leerlingen en loopt 40%: samen 65%.
25%40%10065%
Let op!

Procenten van verschillende gehelen tel je niet op

30% van een klas van 20 en 60% van een klas van 80 zijn samen niet 90% en ook niet het midden, 45%. 30% van 20 is 6 en 60% van 80 is 48. Samen zijn dat 54 leerlingen van de 100: 54%.
30%2060%8054%100
Voorbeeld
Klas A heeft 40 leerlingen en 50% fietst. Klas B heeft 60 leerlingen en 25% fietst. van de 100 leerlingen: 35%
50%4025%6035%100
Regel

Twee procenten samennemen: delen boven gehelen

Om twee procenten samen te nemen, reken je elk deel uit, tel je de delen op, tel je de gehelen op en deel je.
620488054100
Voorbeeld
10% van 50 en 30% van 150.
5504515025200
Let op!

Omhoog en omlaag: +10% en dan −10%

Het tweede percentage is van het nieuwe bedrag, niet van het oude. Een prijs van 100 gaat 10% omhoog naar 110. Dan is 10% van 110 gelijk aan 11, dus de prijs gaat omlaag naar 99, niet terug naar 100.
100+10%110−10%99
Voorbeeld
Een prijs van 200 gaat 25% omhoog en dan 25% omlaag.
200+25%250−25%187.5
Regel

Twee kortingen na elkaar

De tweede korting is over de uitverkoopprijs. € 50 met 20% korting is € 40; dan 10% korting op € 40 is € 36. In totaal € 14 minder, dat is 28% van € 50, niet 30%.
50−20%40−10%36
Voorbeeld
Een prijs van 80 met 25% korting en dan 20% korting: er blijft 48 over, dat is 32 korting, dus 40% korting in totaal.
80−25%60−20%48

Oefenen

Een spel kost €40. De prijs stijgt met 10%. Wat is de nieuwe prijs? Makkelijk
Toon de oplossing
10% van 40 = 4
4440+4
Antwoord: €44
Of in één stap →
Een jas van €60 heeft 15% korting. Hoeveel betaal je? Middel
Toon de oplossing
Groeifactor →
00855110060%×0.85
Antwoord: €51
Controle: 10% korting geeft €54, dus iets minder klopt.
Een plant groeide van 80 cm naar 100 cm. Met hoeveel procent groeide hij? Middel
Toon de oplossing
Verschil →
10080+20
Antwoord: +25%
Deel door 80 (de oude waarde), niet door 100.
Een prijs van €200 stijgt met 20% en daalt daarna met 20%. Wat is de prijs nu? Moeilijk
Toon de oplossing
200×1.2240×0.8192
Antwoord: €192
In één keer → , dat is −4%.
35% van de leerlingen van een school voetbalt en 25% van dezelfde leerlingen hockeyt (niemand doet allebei). Hoeveel procent doet een van de twee sporten? Makkelijk
35%25%100
Toon de oplossing
Het geheel is hetzelfde (alle leerlingen), dus je mag de procenten optellen.
35%25%10060%
60%
Controle → 35 + 25 = 60 van elke 100 leerlingen.
In klas A (20 leerlingen) heeft 50% een fiets. In klas B (30 leerlingen) heeft 20% een fiets. Hoeveel procent van de 50 leerlingen samen heeft een fiets? Middel
50%2020%30?50
Toon de oplossing
50% van 20 is 10 leerlingen.
20% van 30 is 6 leerlingen.
Samen van de 50 leerlingen.
50%2020%3032%50
32%
Controle → niet 35% (het midden) en niet 70% (de som): de klassen zijn verschillende gehelen.
Een shirt kost € 80. De prijs gaat 25% omhoog en een maand later 25% omlaag. Wat kost het shirt nu? Is het terug op € 80? Moeilijk
80+25%?−25%?
Toon de oplossing
Na de verhoging.
80+25%100−25%?
De verlaging is van € 100, de nieuwe prijs.
80+25%100−25%75
€ 75 is niet € 80: het is € 5 minder.
€ 75; nee, het is € 5 minder dan € 80.
Controle → .
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 1, MYP 2, MYP 3

Cambridge International: Lower Secondary, stage 8, Lower Secondary, stage 9, IGCSE, Primary, stage 6, Lower Secondary, stage 7

Nederland: Groep 8, Klas 2, Klas 3 (havo, vwo), Havo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde A, Vwo · Wiskunde C

Turkije (MEB): Klas 7, Klas 9, Klas 6

Engeland (GCSE, A Level): Year 8, Year 9, Year 10 (GCSE), Year 6, Year 7

VS (Common Core): Grade 7, Grade 6

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 5 applicaties

Toename of afname: twee stappen of één groeifactor

  • Een hoeveelheid met een percentage laten toenemen of afnemen: 80 + 25%
  • In twee stappen: de verandering vinden, dan erbij of eraf
  • In één stap met een groeifactor: × 1,25 of × 0,75
  • Weten dat een groeifactor boven 1 een toename is en onder 1 een afname

De groeifactor: één of twee veranderingen

  • Een procentuele verandering omzetten in een groeifactor: +10% → × 1,1
  • Een groeifactor lezen als verandering: × 0,77 → −23%
  • Weten dat twee veranderingen na elkaar worden vermenigvuldigd
  • Uitleggen waarom +10% en dan −10% niet terugbrengt naar het begin

Hoeveel is het veranderd? De procentuele verandering

  • De procentuele verandering van een oude naar een nieuwe waarde vinden
  • De regel kennen: verschil ÷ oude waarde × 100%
  • De groeifactor vinden als nieuw ÷ oud
  • Een procentuele verandering afronden die niet precies uitkomt

De grote uitverkoop: korting en btw

  • Een korting en de prijs na korting uitrekenen
  • De btw en de prijs inclusief btw uitrekenen
  • Twee veranderingen na elkaar uitvoeren, zoals een extra korting
  • “4 voor de prijs van 3” vergelijken met “50% korting”

Percentages die je niet zomaar mag optellen

  • Weten dat percentages alleen optellen bij hetzelfde totaal
  • Twee percentages van verschillende totalen combineren: delen over totalen
  • Laten zien dat +10% en dan −10% niet terug bij het begin is
  • Twee kortingen na elkaar uitrekenen