Interactive Lessons

De cirkel in het assenstelsel: vergelijking, lijn en raaklijn

Lesnotities

Definitie

De cirkel en zijn vergelijking

Een cirkel is de verzameling van alle punten die dezelfde afstand r hebben tot één punt, het middelpunt M(a, b). Een punt (x, y) ligt op de cirkel als de afstand tot M gelijk is aan r. Die afstand vind je met de stelling van Pythagoras; kwadrateren geeft de cirkelvergelijking . Bij Van cirkel naar vergelijking stel je het middelpunt en de straal in en wordt de vergelijking voor je opgeschreven.
Voorbeeld
Middelpunt M(3, −2) en straal 5 geven . Het punt P(6, 2) ligt op deze cirkel, want .
−4−2246810−8−6−4−224xyMPCircle with centre M(3, −2) and radius 5
Regel

De tekens en de uitgewerkte vorm

Tussen de haakjes staat het tegengestelde teken van dat in het middelpunt: het middelpunt (3, −2) geeft en . Het getal rechts is , niet r. Haakjes uitwerken geeft de uitgewerkte vorm met , en . Bij Van cirkel naar vergelijking zie je beide vormen.
Voorbeeld
Voor M(3, −2) en r = 5: p = −6, q = 4 en s = , dus de cirkel is .
Regel

Van een vergelijking naar een cirkel

Om het middelpunt en de straal uit te halen, splits je een kwadraat af bij de x-termen en bij de y-termen. Dan is het middelpunt en is de rechterkant . Is gelijk aan 0, dan voldoet maar één punt aan de vergelijking, en is negatief, dan voldoet geen enkel punt, want een kwadraat is nooit negatief. Van vergelijking naar cirkel splitst de kwadraten stap voor stap af.
Voorbeeld
wordt , dus . Dat is de cirkel met middelpunt (3, −2) en straal 5. En geeft , dus alleen het punt (−2, 1) voldoet.
Definitie

Binnen, op of buiten

Vergelijk het kwadraat van de afstand van een punt P tot het middelpunt met . Is , dan ligt het punt binnen de cirkel, is , dan ligt het op de cirkel en is , dan ligt het erbuiten. Een wortel heb je nooit nodig. Probeer het bij Binnen of buiten.
Voorbeeld
Cirkel . A(3, −5) geeft , dus binnen. B(4, 2) geeft , dus op de cirkel. C(6, 3) geeft , dus buiten.
−6−4−22468−8−6−4−224xyMABCA inside, B on, C outside the circle
Definitie

Een lijn snijdt een cirkel: invullen

Om de gemeenschappelijke punten van een lijn en een cirkel te vinden, vul je de lijn in de vergelijking van de cirkel in. Bij y = mx + c krijg je een kwadratische vergelijking in x. De discriminant beslist: D > 0 geeft twee gemeenschappelijke punten, D = 0 één (de lijn raakt de cirkel) en D < 0 geen. Vul elke oplossing in de lijn in voor y. Bij Invullen staan de kwadratische vergelijking en D met jouw getallen.
Voorbeeld
De lijn in de cirkel geeft , dus . Nu is , dus er zijn twee gemeenschappelijke punten, en , dat zijn (3, 4) en (−4, −3).
−6−4−2246−6−4−2246xyABThe line and the circle meet in 2 points
Regel

De afstand tot het middelpunt

Bereken de afstand d van het middelpunt tot de lijn Ax + By = C, , en vergelijk die met r: d < r geeft twee gemeenschappelijke punten, d = r één en d > r geen. Het voetpunt F van de loodlijn is het midden van de koorde en de halve koorde is . De uitkomst is dezelfde als die van D. Bij Afstand tot het middelpunt zie je d, F en de koorde.
Voorbeeld
Voor de lijn 3x + 4y = 15 en de cirkel (middelpunt (0, 0)) vind je en , dus er zijn twee gemeenschappelijke punten. De halve koorde is , dus de koorde is 8 lang.
−6−4−2246−6−4−2246xyMFABDistance d = 3 from the centre to the line
Regel

De raaklijn in een punt

Een raaklijn raakt de cirkel in één punt T en staat loodrecht op de straal MT. De vector MT = (p, q) is dus een normaalvector van de raaklijn: de raaklijn is px + qy = C en C vind je door T in te vullen. De richtingscoëfficiënten van MT en van de raaklijn hebben product −1. Bij Raaklijn in een punt loop je langs de 12 punten met gehele coördinaten van een cirkel.
Voorbeeld
Cirkel in T(3, 4): MT = (3, 4), dus de raaklijn is 3x + 4y = C met C = . Bij de cirkel met middelpunt (1, −2) en straal 5 in (4, 2): MT = (3, 4) en C = , dus 3x + 4y = 20.
−8−6−4−22468−8−6−4−22468xyMTThe tangent at T is perpendicular to MT
Regel

Een raaklijn met gegeven richtingscoëfficiënt

Lijnen met dezelfde richtingscoëfficiënt m zijn evenwijdig. Twee ervan raken een cirkel, aan elke kant van het middelpunt één. Een lijn y = mx + c raakt de cirkel als de afstand tot het middelpunt r is, of als D = 0 in de kwadratische vergelijking. Bij een cirkel om de oorsprong geeft dat . Bij Raaklijn met een richtingscoëfficiënt kies je een van de 10 richtingscoëfficiënten en zie je beide raaklijnen.
Voorbeeld
Bij de cirkel en richtingscoëfficiënt 3/4 vind je . De raaklijnen zijn en .
−8−6−4−22468−8−6−4−22468xyTUTwo tangents with slope 3/4
Regel

Raaklijnen vanuit een punt

Vanuit een punt buiten de cirkel kun je twee raaklijnen trekken, vanuit een punt op de cirkel één en vanuit een punt binnen de cirkel geen. Vergelijk met om te zien welk geval het is. Driehoek MTP heeft een rechte hoek in T, dus en de twee raaklijnstukken zijn even lang. Bij Raaklijnen vanuit een punt verplaats je P en zie je de raakpunten.
Voorbeeld
Bij de cirkel en P(5, 0) vind je en , dus P ligt buiten en er zijn twee raaklijnen. , dus PT = 4. De raakpunten zijn (1,8; 2,4) en (1,8; −2,4); de raaklijnen zijn 3x + 4y = 15 en 3x − 4y = 15.
−4−22468−6−4−2246xyMPTUTwo tangents from P to the circle
Definitie

Cirkels in het dagelijks leven

Een zendmast dekt een cirkel: een huis is binnen bereik als de afstand tot de mast hoogstens het bereik is, dus vergelijk met . Een radar ziet een schip als de koers binnen het bereik komt, en de kortste afstand is de afstand tot een lijn. Een pad raakt een ronde vijver als die afstand gelijk is aan de straal. Probeer Zendmast, Radar en Ronde vijver (6 huizen, een schip, een pad).
Voorbeeld
Een mast in T(1, 2) met bereik 5 km: het huis H(4, 6) heeft , dus het ligt op de rand. Voor een radar in M(0, 0) met bereik 13 km en de koers 5x + 12y = 65 vind je en , dus het schip is 24 km binnen bereik.
−15−10−551015−15−10−551015xyMABFRadar at M, range 13: course 5x + 12y = 65
Tip

Oefenen, de quiz en de klassenronde

Elke applicatie heeft Eerst raden (8 vragen) en Oefenen met Beginner, Ontdekker en Kampioen: 14 soorten vragen over de vergelijking, 11 over een lijn en een cirkel, 11 over raaklijnen en 10 in het dagelijks leven. De quiz mengt de vier applicaties. In de klassenronde beantwoordt de hele klas tegelijk 5 vragen: definities, regels, waar of fabel en sommen. De foute antwoorden zijn valkuilen: het verkeerde teken bij het middelpunt, r in plaats van , de wortel vergeten of verwarren wat D zegt.
Voorbeeld
Een valkuil in de praktijk: de cirkel heeft middelpunt (−3, 1), niet (3, −1), en straal 4, niet 16.
Tip

Toetsen en privacy

Elke stapper en elk invulveld werkt met het toetsenbord: Tab gaat naar het volgende onderdeel, de pijltjestoetsen veranderen een getal en Enter (of de spatiebalk) drukt op een knop. Niets wat je typt of kiest wordt opgeslagen of ergens naartoe gestuurd. De getallen en de situaties (een mast, een radar, een vijver) zijn verzonnen.
Voorbeeld
Druk bij Raaklijn in een punt op Tab om bij de stapper Puntnummer te komen en loop met de pijltjestoetsen omhoog en omlaag naar het volgende punt.

Oefenen

Een cirkel heeft middelpunt (−2, 3) en straal 4. Schrijf de vergelijking op. Makkelijk
Toon de oplossing
In de haakjes staan x en y min de coördinaten van het middelpunt, dus en .
De rechterkant is .
De uitgewerkte vorm is , want .
Wat zijn het middelpunt en de straal van de cirkel ? Makkelijk
Toon de oplossing
Schrijf als . De y-coördinaat van het middelpunt is 0 en de x-coördinaat is 5.
De rechterkant is , dus (niet 49).
Middelpunt (5, 0) en straal 7.
Controle: het punt (12, 0) ligt op de cirkel, want .
Ligt het punt P(3, −1) binnen, op of buiten de cirkel ? Makkelijk
Toon de oplossing
Het middelpunt is (0, 0) en .
.
Omdat , ligt het punt buiten.
Buiten de cirkel.
Je hebt nooit een wortel nodig: je vergelijkt alleen 10 met 9.
Bepaal het middelpunt en de straal van de cirkel . Middel
Toon de oplossing
Groepeer de termen en je krijgt .
Kwadraten afsplitsen geeft .
Dus .
Middelpunt (4, −3) en straal 4.
Snelle controle: het middelpunt is en .
Waar snijdt de lijn de cirkel ? Middel
Toon de oplossing
Vul in de cirkel in en je krijgt , dus en .
, dus er zijn twee punten. geeft of .
Met zijn de punten (4, 3) en (−3, −4).
De punten (4, 3) en (−3, −4).
Beide punten liggen op de cirkel, want en .
Bepaal de vergelijking van de raaklijn aan de cirkel in het punt T(6, 8). Middel
Toon de oplossing
MT = (6, 8) staat loodrecht op de raaklijn, dus de raaklijn is 6x + 8y = C.
T ligt op de raaklijn, dus C = .
Deel door 2 en je krijgt 3x + 4y = 50.
De raaklijn is 3x + 4y = 50.
De richtingscoëfficiënt van MT is en die van de raaklijn is .
Voor welke waarden van c raakt de lijn de cirkel ? Moeilijk
Toon de oplossing
Invullen geeft , dus .
De lijn raakt de cirkel als D = 0, en .
D = 0 geeft , dus c = 4 of c = −4.
c = 4 of c = −4.
Controle met de afstand: de lijn ligt op afstand van het middelpunt en voor c = 4 is dat .
De cirkel en het punt P(5, 4). Hoe lang is het raaklijnstuk van P tot de cirkel? Moeilijk
Toon de oplossing
en . P ligt buiten de cirkel.
De straal naar het raakpunt T staat loodrecht op de raaklijn, dus .
, dus PT = 4.
PT = 4.
De twee raaklijnstukken vanuit P zijn even lang.
Een radar in M(0, 0) heeft een bereik van 13 km. Een schip vaart langs de lijn 5x + 12y = 65. Hoeveel km is het schip binnen bereik? Moeilijk
Toon de oplossing
De afstand van M tot de koers is .
Omdat d < 13 is het stuk binnen bereik een koorde en de helft ervan is .
Het stuk binnen bereik is .
24 km.
Bij de koers 5x + 12y = 169 zou de afstand zijn, dus het schip raakt dan alleen net de rand.
Bent u docent?

Geef live lessen met deze applicaties aan uw hele klas. Probeer het gratis: de eerste één maand.

Gratis proberen

Past bij deze leerjaren

IB (MYP, Diploma): MYP 4, MYP 5

Cambridge International: AS Level, A Level

Nederland: Havo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde B, Vwo · Wiskunde D

Turkije (MEB): Klas 12

Engeland (GCSE, A Level): Year 12 (A Level), Year 13 (A Level)

VS (Common Core): Geometrie, Algebra 2, Precalculus

Wat de applicaties bij dit onderwerp leren 4 applicaties

De cirkelvergelijking: middelpunt, straal en de ligging van een punt

  • De vergelijking van een cirkel opstellen uit middelpunt en straal
  • Het middelpunt en de straal aflezen uit een vergelijking
  • Zien of een punt binnen, op of buiten een cirkel ligt

Een lijn en een cirkel: invullen, discriminant en afstand

  • Vinden hoeveel gemeenschappelijke punten een lijn en een cirkel hebben
  • Een lijn invullen in de cirkelvergelijking en oplossen
  • De voetpunt van de loodlijn en de koorde uitrekenen

Raaklijnen aan een cirkel: in een punt, met een richtingscoëfficiënt, vanuit een punt

  • De vergelijking van de raaklijn in een punt van een cirkel opstellen
  • De raaklijnen met een gegeven richtingscoëfficiënt aan een cirkel vinden
  • De raaklijnen door een punt tellen en hun lengte uitrekenen

Cirkels met coördinaten in het dagelijks leven

  • Beslissen welke huizen een zendmast bereikt
  • De kortste afstand van een radar tot de koers van een schip vinden
  • Zien wanneer een pad een ronde vijver precies raakt