Hellingshoek, richtingscoëfficiënt en onderlinge ligging van lijnen
Lesnotities
Definitie
De hellingshoek
De hellingshoek α van een lijn is de hoek van de positieve x-as naar de lijn, tegen de wijzers van de klok in gemeten. Hij is minstens 0∘ en kleiner dan 180∘. Een stijgende lijn heeft 0∘<α<90∘, een dalende lijn heeft 90∘<α<180∘.
Voorbeeld
De lijn in de figuur stijgt naar rechts en maakt 40∘ met de x-as: α=40∘. Een lijn die naar rechts daalt en 50∘ met de x-as maakt, heeft α=180∘−50∘=130∘.
Definitie
De richtingscoëfficiënt van een lijn
De richtingscoëfficiënt m van de lijn door P(x1,y1) en Q(x2,y2) is de toename van y gedeeld door de toename van x: m=dxdy=x2−x1y2−y1, met x2=x1. Hij is voor elk paar punten van de lijn hetzelfde.
Voorbeeld
P(1,−2), Q(5,1): dx=5−1=4 en dy=1−(−2)=3, dus m=43.
Regel
De richtingscoëfficiënt is de tangens van de hellingshoek
In de rechthoekige driehoek met de toename ∣dx∣ en ∣dy∣ als rechthoekszijden is de tangens van de hoek bij P de overstaande gedeeld door de aanliggende rechthoekszijde. Voor een stijgende lijn is dus tanα=dxdy=m. Dit geldt voor elke lijn die niet verticaal is: m=tanα.
Voorbeeld
De rechthoekszijden zijn 4 en 3: tanα=43=0,75, dus α≈36,9∘.
Regel
Van richtingscoëfficiënt naar hoek
Gebruik de inverse tangens om α uit m te vinden. Als m>0: α=tan−1m. Als m<0: α=180∘−tan−1∣m∣. Controleer met een schets: een dalende lijn heeft een hoek boven 90∘.
Voorbeeld
m=−1: tan−11=45∘, dus α=180∘−45∘=135∘. Voor m=21: α=tan−10,5≈26,6∘.
Regel
Waarom de richtingscoëfficiënt positief of negatief is
De tangens verandert van teken met het kwadrant van de hellingshoek. Voor 0∘<α<90∘ (eerste kwadrant) is tanα>0: m>0 en de lijn stijgt. Voor 90∘<α<180∘ (tweede kwadrant) is tanα<0: m<0 en de lijn daalt.
Voorbeeld
tan30∘≈0,58>0: de lijn stijgt. tan150∘=−tan30∘≈−0,58<0: de lijn daalt.
Definitie
Horizontale lijnen
Een horizontale lijn heeft α=0∘ en richtingscoëfficiënt m=tan0∘=0, want de toename van y is 0. Al haar punten hebben dezelfde y, dus haar vergelijking is y=k.
Voorbeeld
De horizontale lijn door (4,2) is y=2: richtingscoëfficiënt 0, hellingshoek 0∘.
Definitie
Verticale lijnen
Een verticale lijn heeft α=90∘. Haar toename van x is 0, dus dxdy heeft geen waarde, en tan90∘ ook niet: een verticale lijn heeft geen richtingscoëfficiënt. Al haar punten hebben dezelfde x, dus haar vergelijking is x=k.
Voorbeeld
De verticale lijn door (−3,1) is x=−3: hellingshoek 90∘, geen richtingscoëfficiënt, en ze is niet te schrijven als y=mx+n.
Regel
Hoe steil is een lijn?
Hoe groter ∣m∣, hoe steiler de lijn en hoe dichter α bij 90∘ ligt. Bij ∣m∣<1 is de lijn flauw, ∣m∣=1 geeft 45∘ (of 135∘) en bij ∣m∣>1 is de lijn steil.
Voorbeeld
De richtingscoëfficiënten 21, 1 en 3 geven de hoeken 26,6∘, 45∘ en 71,6∘ (afgerond): hoe groter de richtingscoëfficiënt, hoe steiler de lijn.
Definitie
De vergelijking van een lijn
De vergelijking van een lijn verbindt de x en de y van haar punten: een punt ligt precies dan op de lijn als zijn coördinaten de vergelijking waar maken. Vul de coördinaten in en kijk of beide kanten gelijk zijn.
Voorbeeld
Voor y=2x−1: het punt (4,7) ligt op de lijn, want 2⋅4−1=7. Het punt (3,4) ligt er niet op, want 2⋅3−1=5=4.
Regel
De punt-richtingsvorm
Een lijn door P(x1,y1) met richtingscoëfficiënt m heeft de vergelijking y−y1=m(x−x1). Een punt (x,y) ligt op de lijn als x−x1y−y1=m.
Voorbeeld
P(3,2), m=2: y−2=2(x−3).
Regel
De vorm y = mx + n
Naar y opgelost luidt de vergelijking y=mx+n. Het getal m is de richtingscoëfficiënt en n is het snijpunt met de y-as: de lijn snijdt de y-as in (0,n). Uit een punt en de richtingscoëfficiënt: n=y1−mx1.
Voorbeeld
Uit y−2=2(x−3): y=2x−6+2=2x−4, dus m=2 en n=−4.
Regel
Een lijn door twee punten
Eerst de richtingscoëfficiënt m=x2−x1y2−y1, dan de punt-richtingsvorm met een van de punten. Samen is dit de twee-puntsvorm y2−y1y−y1=x2−x1x−x1. Als x1=x2 is de lijn verticaal: x=x1.
Voorbeeld
P(−1,5), Q(3,−3): m=3−(−1)−3−5=−2, dus y−5=−2(x+1), dat is y=−2x+3.
Regel
Een lijn uit een punt en de hellingshoek
Eerst de richtingscoëfficiënt m=tanα, dan de punt-richtingsvorm. Is α=90∘, dan is er geen richtingscoëfficiënt en is de lijn x=x1. Is α=0∘, dan is de lijn y=y1.
Voorbeeld
P(1,2) en α=135∘: m=tan135∘=−1, dus y−2=−(x−1), dat is y=−x+3.
Regel
De algemene vorm
De algemene vorm is Ax+By+C=0 met gehele getallen A, B, C zonder gemene deler (A en B niet allebei 0). Elke lijn heeft er een, ook een verticale lijn. De richtingscoëfficiënt is m=−BA als B=0.
Voorbeeld
y=−32x+2: vermenigvuldig met 3 en breng alles naar links: 2x+3y−6=0. De richtingscoëfficiënt is −32.
Regel
De asafsnedenvorm
Snijdt een lijn de assen in (a,0) en (0,b) met a=0 en b=0, dan is haar vergelijking ax+by=1. Een lijn door de oorsprong of evenwijdig aan een as heeft geen asafsnedenvorm.
Voorbeeld
2x+3y=6: deel door 6: 3x+2y=1. De lijn snijdt de assen in (3,0) en (0,2).
Regel
De vijf vormen van één lijn
Eén lijn heeft vijf vormen: y=mx+n, punt-richtingsvorm, twee-puntsvorm, algemene vorm en asafsnedenvorm. Kies de vorm die het probleem nodig heeft: een punt en de richtingscoëfficiënt: punt-richtingsvorm; twee punten: twee-puntsvorm; de assen: asafsnedenvorm; lijnen vergelijken: y=mx+n of de algemene vorm.
Voorbeeld
De lijn door P(0,2) en Q(3,0): y=−32x+2; y−2=−32(x−0); 0−2y−2=3−0x−0; 2x+3y−6=0; 3x+2y=1.
Definitie
Evenwijdige lijnen
Twee lijnen zijn evenwijdig als ze dezelfde hellingshoek hebben, dus dezelfde richtingscoëfficiënt: m1=m2, en verschillende snijpunten met de y-as. Twee verticale lijnen zijn ook evenwijdig. Met gelijke snijpunten zijn de lijnen dezelfde lijn.
Voorbeeld
y=21x+1 en y=21x−2 hebben m1=m2=21 en de snijpunten 1 en −2: ze zijn evenwijdig.
Regel
Snijdende lijnen en hun snijpunt
Lijnen met verschillende hellingshoeken snijden elkaar in precies één punt. Vind het door de twee vergelijkingen samen op te lossen: het punt waarvan de coördinaten beide vergelijkingen waar maken.
Voorbeeld
y=2x−1 en y=−x+5: 2x−1=−x+5 geeft x=2 en y=3. Het snijpunt is (2,3); controle: 2⋅2−1=3 en −2+5=3.
Definitie
Loodrechte lijnen
Twee lijnen staan loodrecht op elkaar als ze elkaar snijden onder een rechte hoek. Is geen van beide evenwijdig aan een as, dan geldt voor de richtingscoëfficiënten m1⋅m2=−1, dus m2=−m11: draai de breuk om en verander het teken. De hellingshoeken verschillen 90∘.
Voorbeeld
m1=2: m2=−21, en 2⋅(−21)=−1. Voor m1=−43 is de richtingscoëfficiënt van de loodlijn 34.
Regel
Waarom het product −1 is
Neem een lijn met toename a in x en b in y, dus m1=ab. Draai deze stap 90∘ tegen de klok in: de toename in x wordt −b en die in y wordt a, dus de loodlijn heeft m2=−ba=−ba. Dan is m1⋅m2=ab⋅(−ba)=−1.
Voorbeeld
Toename 3 in x en 2 in y: m1=32. Gedraaid: −2 in x en 3 in y, dus m2=−23=−23, en 32⋅(−23)=−1.
Regel
De hoek tussen twee lijnen
De hoek tussen twee lijnen is de scherpe hoek (of 90∘). Neem het verschil van de hellingshoeken d=∣α1−α2∣. Als d≤90∘ is de hoek d, anders is hij 180∘−d. Evenwijdige lijnen maken 0∘.
Voorbeeld
α1=30∘, α2=150∘: d=120∘>90∘, dus de hoek tussen de lijnen is 180∘−120∘=60∘.
Regel
Een gelijkmatige verandering in het dagelijks leven
Een gelijkmatige verandering is een lijn v=mt+n: de richtingscoëfficiënt m is de verandering per tijdseenheid (een snelheid, een tempo) en n is de beginwaarde bij t=0. Een negatieve richtingscoëfficiënt betekent een afname.
Voorbeeld
Een telefoonbatterij toont 100 procent aan het begin en 40 procent na 3 uur: m=3−040−100=−20 per uur, dus v=−20t+100. Hij is leeg bij t=5.
Regel
Hellingspercentage: de richtingscoëfficiënt als percentage
Wegen en hellingbanen geven de steilheid als percentage: het hellingspercentage is 100⋅horizontaalstijging=100m, de richtingscoëfficiënt maal 100. Een bord met 8% betekent 8 m stijging per 100 m horizontale afstand (niet langs de weg). Een helling “1:n” stijgt 1 per n horizontaal, dus m=n1. Een minteken betekent bergaf.
Voorbeeld
Een weg stijgt 6 m over 75 m horizontaal: m=756=0,08, dus het hellingspercentage is 8%. De hellingbaanregel 1:12 is m=121≈0,083, ongeveer 8,3%.
Regel
Dak, helling, weg: richtingscoëfficiënt, hoek en lengte
De horizontale afstand is de “run”, de verticale de stijging. De richtingscoëfficiënt is m=horizontaalstijging, de hellingshoek α=tan−1m en de lengte langs de helling is horizontaal2+stijging2. De dakspar van een dak is die lengte: langer dan de horizontale afstand, korter dan horizontaal plus stijging.
Voorbeeld
Een dak heeft horizontaal 4 m en stijging 3 m: m=43=0,75, α=tan−10,75≈37∘ en de dakspar is 42+32=5 m.
Regel
Twee metingen geven de snelheid en de vergelijking
Een constante verandering is een lijn y=mt+n. Uit twee metingen (t1,y1) en (t2,y2) volgt de veranderingssnelheid m=t2−t1y2−y1, daarna n=y1−mt1. Nu kun je elke waarde voorspellen: vul de tijd in. Een positieve m is groei, een negatieve m is afname.
Voorbeeld
Na 2 weken heb je 50 euro, na 6 weken 130 euro: m=6−2130−50=20 euro per week, n=50−20⋅2=10, dus y=20t+10. Na 10 weken: 20⋅10+10=210 euro.
Regel
Wanneer is het leeg?
Bij een negatieve veranderingssnelheid daalt de waarde tot nul. Los mt+n=0 op: t=−mn. Het punt (t,0) is waar de lijn de tijdas snijdt; het model heeft tot dan toe betekenis.
Voorbeeld
Een tank bevat 80 liter op minuut 2 en 40 liter op minuut 6: m=6−240−80=−10 liter per minuut, n=80+10⋅2=100, y=−10t+100. Leeg als −10t+100=0, op minuut 10.
Regel
Twee straten: kruispunt en hoek
Voor twee straten y=m1x+n1 en y=m2x+n2: gelijke richtingscoëfficiënten betekenen evenwijdig (of dezelfde straat), verschillende snijden elkaar. Ze snijden waar m1x+n1=m2x+n2. Ze staan loodrecht als m1m2=−1; anders volgt de hoek uit de hellingshoeken.
Voorbeeld
y=21x+1 en y=−2x+6: 21x+1=−2x+6 geeft 25x=5, dus x=2 en y=2. Omdat 21⋅(−2)=−1, kruisen de straten elkaar loodrecht in P(2,2).
Tip
Maak eerst een schets en controleer met een tweede punt
Maak een schets van de punten en de lijn. Het teken van m moet bij het plaatje passen: stijgend m>0, dalend m<0, horizontaal m=0. Vul dan een tweede punt in je vergelijking in: klopt het niet, zoek dan de fout.
Voorbeeld
Voor de lijn door P(2,1) en Q(4,5) vind je y=2x−3. Controle met Q: 2⋅4−3=5, en met P: 2⋅2−3=1.
Tip
Hoeken om te onthouden en exacte richtingscoëfficiënten
De lijn bij 45∘ heeft richtingscoëfficiënt 1 en bij 135∘ richtingscoëfficiënt −1. Bij 0∘ is hij 0 en bij 90∘ bestaat hij niet. Laat m in de vergelijking een exacte breuk en rond alleen de hoek af.
Voorbeeld
m=32 blijft 32 in de vergelijking; de hoek is tan−132≈33,7∘.
Tip
Vier fasen voor een vraagstuk uit het leven
Werk in vier fasen: wat is gegeven en wat gevraagd, welk verband ze koppelt, de uitwerking, en een controle met een schets of door het antwoord terug te zetten. Teken eerst de horizontale afstand en de stijging: dat laat zien of het antwoord kan kloppen.
Voorbeeld
Hellingbaan: gegeven: stijging 0,5 m en helling 1:12; gevraagd: de horizontale afstand; verband: horizontaal =12⋅ stijging; uitwerking: 12⋅0,5=6 m; controle: 0,5÷6=121.
Let op!
Horizontale en verticale toename verwisseld
Een veelgemaakte fout is m=dydx. De richtingscoëfficiënt is de toename van y gedeeld door die van x, de tangens van de hoek, niet andersom.
Voorbeeld
(0,0) en (2,6): m=26=3, niet 31.
Let op!
Verkeerde volgorde en tekenfouten
Neem beide verschillen in dezelfde volgorde. x2−x1y2−y1 en x1−x2y1−y2 zijn gelijk, maar de volgorden door elkaar gebruiken draait het teken om. Zet negatieve getallen tussen haakjes.
Voorbeeld
P(−3,4), Q(2,−1): dy=−1−4=−5 en dx=2−(−3)=5, dus m=−1. De volgorden door elkaar geeft −5−5=1, dat is fout: de lijn daalt.
Let op!
De hellingshoek van een dalende lijn
Bij een dalende lijn geeft de rekenmachine een negatieve hoek, of je stopt bij de scherpe hoek van de driehoek. De hellingshoek ligt tussen 90∘ en 180∘: tel 180∘ op bij de negatieve hoek.
Voorbeeld
m=−21: tan−1(−0,5)≈−26,6∘, dus α=180∘−26,6∘=153,4∘.
Let op!
De loodrechte richtingscoëfficiënt vraagt twee veranderingen
Alleen het teken veranderen (−m) of alleen de breuk omdraaien (m1) is niet genoeg. Doe allebei: −m1.
Voorbeeld
Voor m=3 zijn −3 en 31 fout; −31 is goed, want 3⋅(−31)=−1.
Regel
De loodlijn door een punt: stel de vergelijking op
Twee stappen stellen de loodlijn door een punt P op: zoek de helling m1 van de lijn, draai die om tot m2 = -1/m1 (omgedraaid, teken veranderd), en schrijf dan de lijn door P met y - y1 = m2(x - x1). Een horizontale en een verticale lijn staan loodrecht op elkaar, zonder dat er een helling omgedraaid moet worden. Controleer door de twee hellingen te vermenigvuldigen: het product moet -1 zijn.
Voorbeeld
Lijn y = 2x - 1, punt P(3, 5) (P ligt op de lijn: 2 x 3 - 1 = 5). Helling m1 = 2, dus m2 = -1/2. De loodlijn: y - 5 = -1/2(x - 3), dat is y = -1/2 x + 13/2. Controle: m1 x m2 = 2 x (-1/2) = -1.
Let op!
Gelijke richtingscoëfficiënten: evenwijdig of dezelfde lijn
Lijnen met gelijke richtingscoëfficiënten zijn alleen evenwijdig als hun snijpunten met de y-as verschillen. Gelijke richtingscoëfficiënten en één gemeenschappelijk punt betekenen dezelfde lijn. Vergelijk de snijpunten, of vul een punt van de ene lijn in de andere in.
Voorbeeld
y=x+1 en 2y=2x+2 hebben allebei richtingscoëfficiënt 1 en snijpunt 1: ze zijn dezelfde lijn, geen evenwijdige lijnen.
Let op!
Procent, 1 : n en graden zijn verschillende getallen
Hellingspercentage 100m, verhouding 1:n met n=m1 en hoek tan−1m beschrijven één steilheid op drie manieren. Een hellingspercentage van 100% is 45∘ (stijging gelijk aan horizontaal), niet 90∘. En het percentage vergelijkt de stijging met de horizontale afstand, niet met de lengte van de weg.
Voorbeeld
m=41: het hellingspercentage is 100⋅41=25 procent, de verhouding is 1:4 en de hoek is ongeveer 14∘.
Let op!
Verandering gedeeld door verandering, niet waarde gedeeld door tijd
De veranderingssnelheid is m=ΔtΔy, de verandering per tijdseenheid. Een meting delen door haar tijd (y2÷t2) werkt alleen als de lijn door de oorsprong gaat.
Voorbeeld
Batterij: 90 procent na 1 u en 50 procent na 3 u: m=3−150−90=−20 per uur, niet 350.
Bijzonder geval
Bijzondere gevallen
Een horizontale lijn heeft m=0 en een verticale lijn heeft geen richtingscoëfficiënt. Een horizontale en een verticale lijn staan loodrecht op elkaar, hoewel m1⋅m2 niet bestaat: de regel heeft twee richtingscoëfficiënten nodig. Een lijn door de oorsprong heeft n=0.
Voorbeeld
y=3 en x=−2 staan loodrecht op elkaar: de hellingshoeken zijn 0∘ en 90∘. De lijn y=2x gaat door de oorsprong (n=0) en heeft geen asafsnedenvorm.
Bijzonder geval
Straten langs de assen
Een verticale straat x=a heeft geen richtingscoëfficiënt en een horizontale straat y=b heeft richtingscoëfficiënt 0. Ze staan loodrecht, al kan de regel m1m2=−1 niet gebruikt worden (een verticale lijn heeft geen richtingscoëfficiënt). Ze snijden in (a,b). Twee verticale straten zijn evenwijdig.
Voorbeeld
x=3 en y=1 snijden loodrecht in (3,1). De straten x=3 en x=5 zijn evenwijdig en snijden nooit.
Oefenen
Bepaal de richtingscoëfficiënt van de lijn door A(−2,1) en B(4,4). Makkelijk
Toon de oplossing
dx=4−(−2)=6 en dy=4−1=3.
m=dxdy=63=21.
Antwoord → m=21
Controle: de lijn stijgt naar rechts, dus m>0, en de toename in y is kleiner dan die in x, dus m<1.
Bepaal de hellingshoek van de lijn met richtingscoëfficiënt 1 en van de lijn met richtingscoëfficiënt −1. Makkelijk
Toon de oplossing
m=1>0: α=tan−11=45∘.
m=−1<0: de lijn daalt, dus α=180∘−tan−11=180∘−45∘=135∘.
Antwoord → 45∘ en 135∘
Controle: 1⋅(−1)=−1, dus de lijnen staan loodrecht op elkaar, en 135∘−45∘=90∘.
Een lijn heeft hellingshoek 30∘. Bepaal haar richtingscoëfficiënt op 2 decimalen. Stijgt of daalt de lijn? Makkelijk
Toon de oplossing
m=tan30∘.
m≈0,58.
0∘<30∘<90∘ en m>0: de lijn stijgt.
Antwoord → m≈0,58, de lijn stijgt
Controle: tan45∘=1 en 30∘<45∘, dus m moet onder 1 liggen.
Schrijf de vergelijking op van de lijn door P(2,−1) met richtingscoëfficiënt 3. Makkelijk
Toon de oplossing
Punt-richtingsvorm: y−y1=m(x−x1).
y−(−1)=3(x−2), dus y+1=3(x−2).
y=3x−6−1=3x−7.
Antwoord → y=3x−7
Controle: x=2 geeft y=3⋅2−7=−1.
Een weg stijgt 6 m over 75 m horizontale afstand. Wat is het hellingspercentage? Makkelijk
Toon de oplossing
m=756=0,08.
Hellingspercentage =100⋅0,08=8 procent.
Antwoord → 8%
Controle: 8% is 8 m per 100 m, en 8⋅0,75=6 m per 75 m.
Een hellingbaan mag een helling van hoogstens 1:12 hebben. Ze moet 0,5 m stijgen. Hoeveel horizontale afstand heeft ze minstens nodig? Makkelijk
Toon de oplossing
Een helling van 1:12 betekent stijging =12horizontaal.
horizontaal=12⋅0,5=6 m.
Antwoord → minstens 6 m
Controle: 0,5÷6=121.
Bepaal de vergelijking van de lijn door P(−1,5) en Q(3,−3) en schrijf haar in de algemene vorm. Middel
Toon de oplossing
m=3−(−1)−3−5=4−8=−2.
y−5=−2(x+1), dus y=−2x+3.
Algemene vorm: 2x+y−3=0.
Antwoord → y=−2x+3, dat is 2x+y−3=0
Controle met Q: −2⋅3+3=−3.
Een lijn gaat door P(1,2) met hellingshoek 135∘. Bepaal haar vergelijking. Middel
Toon de oplossing
m=tan135∘=−1 (de lijn daalt).
y−2=−1(x−1).
y=−x+1+2=−x+3.
Antwoord → y=−x+3
Controle: x=1 geeft y=2, en de richtingscoëfficiënt −1 hoort bij 135∘.
Zijn de lijnen 2x+y=5 en 4x+2y=7 evenwijdig, snijdend of dezelfde lijn? Middel
Toon de oplossing
Los op naar y: y=−2x+5 en y=−2x+27.
m1=m2=−2: de lijnen zijn evenwijdig of dezelfde lijn.
De snijpunten met de y-as 5 en 27 verschillen, dus de lijnen zijn evenwijdig en verschillend.
Antwoord → evenwijdig, verschillende lijnen
Controle met een punt: (0,5) ligt op de eerste lijn, maar 4⋅0+2⋅5=10=7, dus het ligt niet op de tweede.
Bepaal waar de lijnen y=2x−1 en x+y=5 elkaar snijden. Middel
Toon de oplossing
De richtingscoëfficiënten zijn 2 en −1: verschillend, dus de lijnen snijden elkaar in één punt.
Vul y=2x−1 in bij x+y=5: x+2x−1=5, dus 3x=6 en x=2.
y=2⋅2−1=3.
Antwoord → het snijpunt (2,3)
Controle: 2+3=5 en 2⋅2−1=3.
Bepaal de lijn door P(4,0) die loodrecht staat op y=2x−3. Middel
Toon de oplossing
De gegeven lijn heeft richtingscoëfficiënt 2, dus de loodrechte richtingscoëfficiënt is m=−21.
Punt-richtingsvorm: y−0=−21(x−4).
y=−21x+2.
Antwoord → y=−21x+2
Controle: 2⋅(−21)=−1, en x=4 geeft y=−2+2=0.
Schrijf 3x−4y=12 in de asafsnedenvorm en bepaal waar de lijn de assen snijdt. Middel
Toon de oplossing
Deel door 12: 123x−124y=1, dus 4x+−3y=1.
Dus a=4 en b=−3.
De lijn snijdt de assen in (4,0) en (0,−3).
Antwoord → 4x+−3y=1; (4,0) en (0,−3)
Controle: 3⋅4=12 en −4⋅(−3)=12.
Een dak heeft horizontaal 8 m en stijging 6 m. Bereken de richtingscoëfficiënt, de hellingshoek op een graad nauwkeurig en de lengte van een dakspar. Middel
Toon de oplossing
m=86=43.
α=tan−10,75≈37∘.
Dakspar =82+62=100=10 m.
Antwoord → m=43, α≈37∘, dakspar 10 m
Controle: de dakspar 10 is meer dan 8 en minder dan 8+6=14.
Na 1 week heb je 45 euro gespaard, na 4 weken 75 euro, en je spaart elke week evenveel. Schrijf y=mt+n op en bereken het spaargeld na 10 weken. Middel
Toon de oplossing
m=4−175−45=330=10 euro per week.
n=45−10⋅1=35, dus y=10t+35.
Na 10 weken: y=10⋅10+35=135 euro.
Antwoord → y=10t+35; 135 euro
Controle: t=4 geeft 10⋅4+35=75.
Twee straten volgen y=2x+1 en y=−x+7 (1 hokje = 10 m). Waar snijden ze, en hoe groot is de scherpe hoek ertussen op 1 decimaal? Middel
Toon de oplossing
2x+1=−x+7, dus 3x=6, x=2 en y=2⋅2+1=5.
De hellingshoeken: tan−12≈63,4∘ en 180∘−tan−11=135∘.
De hoek ertussen: 135∘−63,4∘=71,6∘.
Antwoord → ze snijden in (2,5); de hoek is ongeveer 71,6∘
Controle: (2,5) in y=−x+7 geeft −2+7=5.
Bepaal de hoek tussen de lijnen y=x en y=3x+2 op 1 decimaal. Moeilijk
Toon de oplossing
De hellingshoeken zijn α1=tan−11=45∘ en α2=tan−13≈71,6∘.
Het verschil is d=71,6∘−45∘=26,6∘.
d≤90∘, dus de hoek tussen de lijnen is 26,6∘.
Antwoord → 26,6∘
Controle: beide lijnen stijgen en de tweede is maar iets steiler, dus de hoek ertussen is klein, onder 45∘.
De lijn 3x+ky=6 staat loodrecht op y=2x+1. Bepaal k. Voor welke k is ze evenwijdig aan y=2x+1? Moeilijk
Toon de oplossing
Los op naar y: y=−k3x+k6, dus de richtingscoëfficiënt is m=−k3.
Loodrecht: −k3⋅2=−1, dus 6=k.
Evenwijdig: −k3=2, dus k=−23.
Antwoord → k=6 (loodrecht) en k=−23 (evenwijdig)
Controle met k=6: de richtingscoëfficiënt is −63=−21 en 2⋅(−21)=−1.
Laat zien dat driehoek A(0,0), B(4,2), C(−1,2) een rechte hoek in A heeft en bepaal de hellingshoeken van AB en AC. Moeilijk
Toon de oplossing
De richtingscoëfficiënt van AB is 42=21 en die van AC is −12=−2.
Het product is 21⋅(−2)=−1, dus AB⊥AC: een rechte hoek in A.
αAB=tan−121≈26,6∘ en αAC=180∘−63,4∘=116,6∘: ze verschillen 90∘.
Antwoord → rechte hoek in A; 26,6∘ en 116,6∘
Controle: AB2+AC2=20+5=25=BC2.
Een telefoonbatterij toont 85 procent na 1 uur en 55 procent na 4 uur en loopt gelijkmatig leeg. Schrijf v=mt+n en bepaal wanneer de batterij leeg is. Moeilijk
Toon de oplossing
m=4−155−85=3−30=−10 procent per uur.
n=85−(−10)⋅1=95, dus v=−10t+95.
Leeg: 0=−10t+95, dus t=9,5 uur.
Antwoord → v=−10t+95; leeg na 9,5 uur
Controle: t=4 geeft −10⋅4+95=55.
Ligt het punt C(5,7) op de lijn door A(−1,−2) en B(3,4)? Moeilijk
Toon de oplossing
m=3−(−1)4−(−2)=46=23.
Punt-richtingsvorm met A: y+2=23(x+1).
Vul x=5 in: y+2=23⋅6=9, dus y=7. Het punt (5,7) ligt op de lijn.
Antwoord → ja, C ligt op de lijn
Controle met de richtingscoëfficiënt van AC: 5−(−1)7−(−2)=69=23, dezelfde.
Een tank bevat 90 liter op minuut 3 en 60 liter op minuut 5 en verliest gelijkmatig water. Schrijf y=mt+n op en bereken op welke minuut hij leeg is. Moeilijk
Toon de oplossing
m=5−360−90=2−30=−15 liter per minuut.
n=90−(−15)⋅3=135, dus y=−15t+135.
Leeg: −15t+135=0, dus t=9.
Antwoord → y=−15t+135; leeg op minuut 9
Controle: t=5 geeft −15⋅5+135=60.
Een bord toont −10%. Hoeveel meter is de weg na 300 m horizontale afstand gedaald, en hoe groot is de hoek onder de horizontaal op 1 decimaal? Geef ook de hellingshoek α. Moeilijk
Toon de oplossing
m=−0,10, dus de daling is 0,10⋅300=30 m.
Onder de horizontaal: tan−10,1≈5,7∘.
De lijn daalt, dus α=180∘−5,7∘=174,3∘.
Antwoord → 30 m; 5,7∘ onder de horizontaal; α≈174,3∘
Controle: tan5,7∘≈0,1, een flauwe helling, ver van 45∘.
Interactieve applicaties bij dit onderwerp
Gratis applicaties openen met een gratis leerlingaccount. Docenten kunnen alle applicaties gebruiken in een live les.